Bị buộc là hung thủ gây hai vụ giết người nhưng cuối cùng ông đã được minh oan - lịch sử tố tụng Việt Nam chưa bao giờ ghi nhận một vụ oan sai kỳ lạ như ông Huỳnh Văn Nén.
Diễn biến hành trình oan sai của ông Nén
Năm 1993, bà Dương Thị Mỹ (ngụ xã Tân Minh) bị giết chết tại một vườn điều (còn gọi là vụ án vườn điều) thuộc xã Tân Minh. Sau một thời gian không tìm ra thủ phạm, Công an tỉnh Bình Thuận đã ra quyết định đình chỉ vụ án.
 |
| Ông Nén và cháu nội đến buổi xin lỗi của cơ quan tố tụng - Ảnh: Nguyễn Nam |
Đêm 23/4/1998, bà Lê Thị Bông (ngụ thôn 2, xã Tân Minh) bị giết.
Ngày 17/5/1998, Công an tỉnh Bình Thuận bắt ông Huỳnh Văn Nén, ngụ thị trấn Tân Minh, huyện Hàm Tân (Bình Thuận) để điều tra vụ án. Ông Nén bị cho là dùng đoạn dây thừng làm hung khí giết bà Lê Thị Bông cướp chiếc nhẫn.
Ngày 31/8/2000, ông Nén bị TAND tỉnh Bình Thuận xử phạt tù Chung thân về các tội “Giết người”, “Cướp tài sản” và “Cố ý hủy hoại tài sản của công dân”.
Trong thời gian này, phạm nhân Nguyễn Phúc Thành đang cải tạo tại trại giam Sông Cái, Ninh Thuận, đã làm đơn tố giác hai người bạn của mình (ngụ cùng địa phương, nghiện ma túy và thường xuyên trộm cắp tài sản) chính là hung thủ giết bà Bông. Từ đó, người cha già của ông Nén ròng rã kêu oan cho con.
Trong thời gian bị điều tra với cáo buộc là hung thủ giết bà Bông, ông Nén còn được xác định là có liên quan đến vụ án bà Dương Thị Mỹ bị giết đêm 18/3/1993, nổi tiếng với tên gọi “vụ án vườn điều”. Trong vụ án này, ông Nén bị TAND tỉnh Bình Thuận kết án 6 năm tù về tội Giết người.
Tháng 11/2014, TAND Tối cao đã chấp nhận kháng nghị của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, tuyên hủy án sơ thẩm về phần tội danh và hình phạt với ông Nén để điều tra lại. Sau đó, VKSND tỉnh Bình Thuận đã bàn giao hồ sơ cho công an tỉnh này điều tra nhưng không có cơ sở buộc tội ông Nén.
Ngày 26/12/2005, Cơ quan CSĐT, Bộ Công an quyết định đình chỉ điều tra đối với các bị can trong “vụ án vườn điều”. Sau đó, họ được trả tự do, được các cơ quan pháp luật xin lỗi công khai và được bồi thường oan sai. Riêng ông Nén không được bồi thường oan sai trong “vụ án vườn điều”, tiếp tục thụ án tù chung thân tại vụ án bà Bông.
Gần 16 năm sau, ngày 12/11/2014, Tòa Hình sự TAND Tối cao đã tuyên hủy phần quyết định đối với Huỳnh Văn Nén về tội “Giết người”, “Cướp tài sản ” và tổng hợp hình phạt trong bản án hình sự sơ thẩm ngày 31/8/2000 của TAND tỉnh Bình Thuận để điều tra lại theo thủ tục chung.
Xét thấy cần phải tiếp tục tạm giam đối với Huỳnh Văn Nén để phục vụ việc điều tra lại vụ án. Cơ quan điều tra Công an tỉnh Bình Thuận ra Lệnh tạm giam số 10 ngày 6/1/2015 đối với bị can Huỳnh Văn Nén; thời hạn tạm giam 4 tháng. Lệnh tạm giam đã được VKSND tỉnh Bình Thuận ra quyết định phê chuẩn số 2 ngày 9/1/2015.
Chiều 23/1/2015, Cơ quan điều tra Công an tỉnh Bình Thuận đã tiếp nhận 6 bộ hồ sơ của các luật sư bào chữa cho Huỳnh Văn Nén. Các luật sư cùng ông Huỳnh Văn Truyện (bố bị cáo Huỳnh Văn Nén) rất vui mừng khi cơ quan điều tra tiếp nhận đơn.
Ngày 5/2/2015, Công an tỉnh Bình Thuận đã đến huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận để khảo sát hiện trường vụ án Huỳnh Văn Nén.
Ngày 5/5/2015, 4 luật sư nhận bào chữa cho phạm nhân Huỳnh Văn Nén đã cùng nhau ký đơn kiến nghị khẩn cấp gửi Cơ quan CSĐT Công an tỉnh và VKSND tỉnh Bình Thuận, đề nghị đình chỉ vụ án, trả tự do cho phạm nhân.
Chiều 22/10/2015, công an tỉnh Bình Thuận đã chủ động liên hệ với gia đình ông Nén thông báo về việc mắt ông Nén bị kém. Đồng thời kêu gia đình đưa ông Nén về sau 18 năm ngồi tù. Chiều cùng ngày, người nhà ông Nén đã có mặt tại trại giam công an tỉnh Bình Thuận (thành phố Phan Thiết) để đưa ông Nén về.
Sáng ngày 28/11/2015, tại UBND thị trấn Tân Minh, Hàm Tân, Bình Thuận, đại tá Phạm Thật, Phó Giám đốc Công an tỉnh Bình Thuận, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT, Công an tỉnh Bình Thuận đã trao cho ông Huỳnh Văn Nén quyết định đình chỉ điều tra bị can đối với ông. Chấm dứt 17 năm 5 tháng ngồi tù oan của ông cho cả hai vụ án trên.
