Nông sản kẹt tại cửa khẩu: Hải quan kiến nghị hỏa tốc tháo gỡ
Trước tình trạng hàng trăm xe nông sản, thực phẩm đang bị "chôn chân" tại các cửa khẩu do vướng mắc về quy định kiểm tra an toàn thực phẩm, Cục Hải quan đã có công văn hỏa tốc đề nghị các Bộ ngành liên quan sớm có giải pháp tháo gỡ, tránh gây thiệt hại cho doanh nghiệp và mất an ninh trật tự biên giới.
"Nghẽn" thông quan vì thiếu quy định chuyển tiếp
Ngày 31/1/2026, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) đã ký ban hành Công văn hỏa tốc số 8012/CHQ-GSQL gửi Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Nội dung công văn tập trung vào việc kiến nghị xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/NĐ-CP vừa mới ban hành cuối tháng 1/2026.
Theo phản ánh từ các Chi cục Hải quan địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, mặc dù các văn bản pháp lý mới đã đi vào hiệu lực, nhưng lại nảy sinh một "khoảng trống" pháp lý đáng ngại.
Cụ thể, các Nghị định và Nghị quyết nêu trên có quy định chuyển tiếp cho việc tự công bố sản phẩm, nhưng lại "quên" quy định chuyển tiếp đối với trình tự kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm.
Hệ quả là, các đơn vị kiểm tra chuyên ngành tại cửa khẩu đã đồng loạt tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm cho các lô hàng thực phẩm nhập khẩu (động vật, thực vật).
Không có "giấy thông hành" này, cơ quan Hải quan không thể hoàn tất thủ tục thông quan, khiến hàng hóa nằm phơi mình tại biên giới.
Ghi nhận thực tế cho thấy, áp lực tại các cửa khẩu đang tăng lên từng giờ khi dịp Tết Nguyên đán đã cận kề. Đặc thù hàng hóa nhập khẩu thời điểm này chủ yếu là nông sản, hoa quả tươi, bánh kẹo – những mặt hàng có hạn sử dụng ngắn và cực kỳ dễ hư hỏng.
Theo thống kê nhanh của Cục Hải quan tính đến ngày 30/1/2026, con số ùn tắc tại các cửa khẩu:
Cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai): Khoảng 300 xe nông sản và bánh kẹo đang chờ kết quả kiểm tra.
Cửa khẩu Hoa Lư: 251 xe chở sắn lát và chuối chưa thể thông quan.
Khu vực miền Tây: Tại Vĩnh Xương và Thường Phước, có tới 400 ghe thuyền đang mắc kẹt; Tịnh Biên tồn đọng khoảng 200 xe.
Cửa khẩu Lao Bảo, Dinh Bà: Hàng trăm xe hàng khác cũng đang trong tình trạng tương tự.
Việc chậm trễ này không chỉ gây thiệt hại trực tiếp về chất lượng hàng hóa mà còn đẩy doanh nghiệp vào cảnh "kiệt quệ" vì chi phí lưu kho, lưu bãi, tiền phạt chậm giao hàng và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng hàng Tết.
Cần sự nhập cuộc rốt ráo từ các Bộ chuyên ngành
Trước tình hình cấp bách, Cục Hải quan kiến nghị Bộ Y tế, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần sớm ban hành hướng dẫn cụ thể để xử lý các thủ tục chuyển tiếp.
Việc này nhằm tháo gỡ nút thắt về trình tự kiểm tra, làm cơ sở để ban hành thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu.
Bên cạnh đó, việc giải phóng hàng hóa còn có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo an toàn, an ninh khu vực biên giới, tránh tình trạng tập trung đông người và phương tiện gây mất kiểm soát trong đợt cao điểm.
Được biết, Cục Hải quan đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tăng cường lực lượng ứng trực 24/7, sẵn sàng làm thủ tục thông quan ngay lập tức khi các Bộ chuyên ngành đưa ra giải pháp tháo gỡ.
