Ninh Bình trên hành trình trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương - Bài 2: Tận dụng thời cơ tạo đà phát triển
"Tỉnh Ninh Bình cần tận dụng thời cơ chiến lược này để tái cấu trúc mô hình phát triển, quy hoạch lại các ngành, lĩnh vực trọng điểm, xác lập vị thế trung tâm vùng, tạo đà phát triển vững chắc, hướng tới mục tiêu trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương" - Tổng Bí thư Tô Lâm đã định hướng.
Việc hợp nhất 3 tỉnh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình để hình thành tỉnh Ninh Bình mới không chỉ là một bước đi về tổ chức bộ máy, mà còn là lựa chọn chiến lược nhằm vượt lên những giới hạn cũ. Tỉnh mới mang theo khát vọng lớn, nhưng để khát vọng phát triển nhanh và bền vững trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết là phải nhìn thẳng, đánh giá đúng những rào cản đang tồn tại, cả cũ lẫn mới, để làm rõ xuất phát điểm thực chất cho hành trình bứt phá; từ đó kiến tạo một tầm nhìn phát triển mới, chủ động và bền vững.
Đánh giá đúng những rào cản đang tồn tại
Tỉnh mới, yêu cầu mới trước thời điểm hợp nhất, các địa phương đã tạo được nền tảng đáng kể trong phát triển kinh tế-xã hội. Tăng trưởng GRDP, xây dựng nông thôn mới, thu hút đầu tư và công nghiệp hóa đều đạt kết quả tích cực. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy không ít thách thức và điểm nghẽn cần thẳng thắn nhận diện.
Theo báo cáo tổng hợp của các địa phương: Trên bình diện kinh tế-xã hội, quy mô GRDP sau sáp nhập vẫn ở mức khiêm tốn nếu so sánh với các trung tâm kinh tế vùng (với GRDP ước đạt 352.165 tỷ đồng năm 2025). Cấu trúc kinh tế của tỉnh mới vẫn dựa nhiều vào các động lực truyền thống, giá trị gia tăng chưa cao, liên kết ngành còn rời rạc, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực chưa theo kịp yêu cầu phát triển hiện đại.
Không gian phát triển vẫn còn chịu ảnh hưởng của quá trình phân mảnh địa giới lâu dài: quy hoạch thiếu tính liên kết, hạ tầng đầu tư dàn trải, khó hình thành cực tăng trưởng quy mô lớn. Dịch vụ logistics, du lịch, tài chính, công nghiệp văn hóa - những lĩnh vực then chốt của một nền kinh tế hiện đại vẫn thiếu sức cạnh tranh.
Chuỗi giá trị sản xuất-chế biến-tiêu thụ chưa đủ chiều sâu, thiếu sự kết nối giữa khoa học-công nghệ-thị trường-đào tạo-nhu cầu lao động. Trong khi đó, tổ chức bộ máy và quản trị địa phương chuyển sang mô hình hai cấp trên một địa bàn rộng mở, đòi hỏi phải thiết kế lại toàn diện quy trình điều hành, hành chính và năng lực thực thi công vụ chất lượng cao từ đội ngũ cán bộ, công chức địa phương các cấp.
Ngay tại phiên họp đầu tiên của UBND tỉnh sau hợp nhất, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, ông Phạm Quang Ngọc đã nhấn mạnh: “Chính quyền địa phương hai cấp bước đầu chứng minh tính hợp lý trong tổ chức và hiệu quả trong thực tiễn. Nhưng đây không phải giai đoạn chuyển tiếp mà là thời điểm bắt đầu một chặng đường mới, với yêu cầu cao hơn, tốc độ nhanh hơn, kết quả rõ hơn”. Theo đó, toàn hệ thống chính quyền các cấp phải khẩn trương ổn định tổ chức, đồng thời chuyển trọng tâm sang điều hành phát triển kinh tế-xã hội một cách quyết liệt, hiệu quả, gắn với mô hình tổ chức mới.
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các ngành, địa phương: Rà soát lại các nhiệm vụ ưu tiên, giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn, tồn đọng; xây dựng kịch bản tăng trưởng 6 tháng cuối năm dựa trên phân tích dữ liệu thực tế và khai thác tối đa không gian phát triển mới. Cùng với đó là việc đánh giá năng lực vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đặc biệt tại cấp xã/phường; chấn chỉnh kỷ luật hành chính, tăng cường cải cách thủ tục, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo điều hành.
Chiến lược phát triển và các đột phá then chốt
Sau khi thẳng thắn nhìn nhận những giới hạn và điểm nghẽn, tỉnh xác định bước đi quan trọng nhất là xây dựng một chiến lược phát triển tổng thể, đồng bộ, có tầm nhìn dài hạn, đủ sức dẫn dắt tương lai. Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy 3 tỉnh ngay trước thời điểm công bố đơn vị hành chính mới, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Nhiệm vụ chiến lược, quyết định đến khả năng phát huy giá trị cộng hưởng giữa ba vùng và định hình vị thế mới của tỉnh Ninh Bình mới trên bản đồ phát triển quốc gia, là xây dựng lại chiến lược phát triển kinh tế-xã hội tổng thể một cách bài bản, khoa học, mang tầm nhìn dài hạn”.
Dựa trên định hướng của Trung ương và kết quả tổng kết thực tiễn, tỉnh Ninh Bình mới xác lập mục tiêu chiến lược theo lộ trình cụ thể: Phát huy mọi tiềm năng, lợi thế, nguồn lực, động lực tăng tốc bứt phá theo mô hình tăng trưởng mới. Đến năm 2030 trở thành tỉnh có công nghiệp hiện đại, dịch vụ phát triển, nằm trong nhóm 8 tỉnh, thành phố có trình độ phát triển hàng đầu cả nước.
Xác lập vị thế, vai trò một thành phố du lịch quốc tế; một trung tâm công nghiệp công nghệ cao quan trọng của liên vùng và đất nước, trụ cột là cơ khí ô tô, công nghệ thông tin, dệt may, vật liệu xanh, chế biến rau quả; một trung tâm dịch vụ mới nổi của vùng về công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, tổ chức sự kiện, hậu cần sinh thái, y tế chuyên sâu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Hình mẫu kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản văn hóa, bảo vệ môi trường và tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số. Củng cố khu vực phòng thủ tỉnh vững chắc, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, kinh tế phát triển, xã hội phồn vinh, nhân dân hạnh phúc, bản sắc văn hóa địa phương được gìn giữ và phát huy.
Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đưa Ninh Bình sớm trở thành tỉnh có công nghiệp hiện đại, dịch vụ phát triển gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới, tái cơ cấu nền kinh tế dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Tập trung xây dựng kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, ưu tiên phát triển cảng hàng không quốc tế, cảng biển nước sâu khu vực, đường bộ cao tốc, hạ tầng đô thị, hạ tầng xanh.
Tỉnh sẽ tập trung điều chỉnh và thực hiện quy hoạch, đặc biệt là ưu tiên triển khai các công trình hạ tầng chiến lược: tuyến giao thông kết nối giữa 3 đô thị Hoa Lư - Nam Định - Phủ Lý; tuyến giao thông kết nối Hoa Lư với Cao Bồ; đầu tư mở rộng tuyến đường Cao Bồ - Ninh Cơ; tuyến đường Nho Quan - Kim Sơn kết nối với CT08; đẩy nhanh dự án cảng hàng không quốc tế Ninh Bình; đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, trung tâm logistics, hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.
Tập trung phát triển hệ thống đô thị theo hành lang sông Đáy, dọc các trục động lực kinh tế, kỹ thuật, logistics, kết nối cảng biển nước sâu, cảng hàng không quốc tế với mạng lưới khu công nghiệp, khu công nghệ cao. Việc tích hợp quy hoạch vùng-tỉnh-ngành được triển khai theo hướng tích hợp, linh hoạt, thúc đẩy liên kết liên tỉnh, liên vùng hiệu quả.
Phát triển đô thị theo hướng di sản- xanh- thông minh, tỉnh đặt mục tiêu xây dựng hệ thống đô thị hiện đại, bản sắc, có khả năng cạnh tranh và hội nhập quốc tế. Từng đô thị sẽ có vai trò, chức năng riêng biệt, được đầu tư có trọng tâm để tạo nên mạng lưới đô thị liên kết, hỗ trợ lẫn nhau, hình thành cực tăng trưởng mới của vùng và quốc gia.
Phát huy những kết quả đã đạt được, những thành tựu nổi bật trong thu hút dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước những năm qua, là cơ sở vững chắc để tỉnh tự tin bước vào nhiệm kỳ mới 2025 – 2030, với những chiến lược đột phá. Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 sẽ được tổ chức trọng thể tại Trung tâm Hội nghị tỉnh, diễn ra trong thời gian 2 ngày (từ ngày 30/9 đến 1/10/2025), với sự tham gia của 500 đại biểu chính thức và 285 đại biểu khách mời.
Chủ đề Đại hội là: “Phát huy sức mạnh đại đoàn kết, chung sức xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; khai thác tiềm năng, lợi thế, tăng tốc bứt phá; phát triển công nghiệp hiện đại, dịch vụ du lịch chất lượng cao, đô thị xanh gắn với di sản; phấn đấu đến năm 2030 Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương”.
