Ninh Bình tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thanh thiếu niên vi phạm pháp luật

Ông Phạm Duy Hưng, Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình, cho biết: Trong thời gian qua, tình hình vi phạm pháp luật hình sự ở lứa tuổi chưa thành niên có xu hướng diễn biến phức tạp, tập trung chủ yếu ở hành vi gây rối trật tự công cộng. Từ đầu năm 2026 đến nay, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình đã thực hiện cử trợ giúp viên pháp lý bào chữa cho 165 trường hợp thuộc diện được trợ giúp pháp lý là trẻ em và người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, trong đó có 106 trường hợp về tội gây rối trật tự công cộng.

Có thể thấy, tình hình vi phạm pháp luật hình sự trong lứa tuổi chưa thành niên đang trở thành vấn đề đáng quan tâm trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Các hành vi lệch chuẩn, vi phạm pháp luật ở lứa tuổi chưa thành niên không chỉ ảnh hưởng đến trật tự xã hội trước mắt mà còn tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến mục tiêu phát triển bền vững của địa phương.

Theo ông Phạm Duy Hưng, một số nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thanh thiếu niên vi phạm pháp luật hình sự như: Về phía bản thân các em đang ở một độ tuổi tâm lý dễ bốc đồng, thích thể hiện, thiếu kỹ năng sống; khả năng nhận thức pháp luật còn hạn chế; một bộ phận thanh thiếu niên có thái độ chống đối, thiếu nhận thức về hậu quả pháp lý và thậm chí có xu hướng kích động, xúi dục, lôi kéo những người khác phạm tội.

Về phía gia đình, một số phụ huynh vì bận rộn, thiếu quan tâm hoặc thiếu kỹ năng quản lý con em nên buông lỏng trách nhiệm, tạo ra những lỗ hổng trong giáo dục gia đình. Về phía nhà trường, công tác giáo dục đạo đức, pháp luật đôi khi còn nặng về lý thuyết, chưa kịp thời nắm bắt được tâm lý học sinh, chưa kịp thời phát hiện, can thiệp, xử lý những mâu thuẫn, những biểu hiện lệch chuẩn trong môi trường học đường.

Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, mạng xã hội, các game bạo lực ảnh hưởng lớn đến tâm sinh lý của các em. Ngoài ra, khi thiếu sự định hướng, thiếu môi trường phát triển lành mạnh các em dễ rơi vào tình trạng bỏ học, lao động tự do, từ đó dễ bị lôi kéo, kích động vào những hành vi tiêu cực, dẫn đến gia tăng nguy cơ vi phạm pháp luật.

Mặt khác, công tác phối hợp giữa gia đình - nhà trường - xã hội trong quản lý, phòng ngừa chưa thực sự chặt chẽ. Việc nắm bắt tình hình, quản lý, giáo dục thanh thiếu niên có biểu hiện lệch chuẩn hoặc có nguy cơ vi phạm pháp luật ở một số nơi còn chưa kịp thời, chưa sát với thực tiễn.

Thực trạng trên cho thấy yêu cầu cấp thiết của công tác phòng ngừa vi phạm pháp luật hình sự trong lứa tuổi chưa thành niên cần được triển khai đồng bộ, từ sớm, từ cơ sở, với sự vào cuộc chặt chẽ của gia đình, nhà trường và các cơ quan chức năng.

Phát huy vai trò trợ giúp pháp lý trong phòng ngừa vi phạm pháp luật

Ông Nguyễn Văn Tình, Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình, cho biết: Trong thời gian tới, nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm pháp luật trong lứa tuổi chưa thành niên, Trung tâm sẽ tiếp tục chú trọng phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc tham gia xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật liên quan đến thanh thiếu niên; chủ động góp ý, kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên, cũng như nâng cao hiệu quả các biện pháp xử lý vi phạm.

Song song với đó, công tác truyền thông, phổ biến, giáo dục pháp luật tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng đổi mới, linh hoạt, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi. Các hoạt động tuyên truyền được tăng cường tại trường học và cộng đồng, đa dạng hóa hình thức thể hiện, gắn với tình huống thực tế. Bên cạnh hình thức trực tiếp, Trung tâm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác hiệu quả các nền tảng số như trang thông tin điện tử, mạng xã hội để lan tỏa thông tin pháp luật, góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện và phòng tránh các hành vi vi phạm pháp luật.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là tiếp tục thực hiện trợ giúp pháp lý sớm ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng. Trung tâm phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để kịp thời cử trợ giúp viên pháp lý tham gia bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên. Công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực, kỹ năng cho đội ngũ trợ giúp viên cũng được quan tâm, nhất là kỹ năng làm việc với người chưa thành niên và hỗ trợ tâm lý. Thông qua quá trình tham gia tố tụng, hoạt động trợ giúp pháp lý tiếp tục được lồng ghép với tư vấn, giáo dục, góp phần giúp các em nhận thức rõ hành vi, hậu quả pháp lý, từ đó điều chỉnh hành vi, hạn chế tái phạm.

Bên cạnh đó, Trung tâm tiếp tục phát huy vai trò phối hợp với gia đình, nhà trường và các cấp chính quyền trong quản lý, giáo dục, phòng ngừa thanh thiếu niên vi phạm pháp luật. Tăng cường tổ chức các hoạt động truyền thông, giáo dục kỹ năng sống, tư vấn tâm lý học đường; đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm của phụ huynh trong việc quản lý, định hướng con em. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, hạn chế nguy cơ vi phạm pháp luật trong thanh thiếu niên.

Có thể thấy, thanh thiếu niên là nhóm đối tượng đặc thù, đây là giai đoạn hình thành nhân cách, dễ tiếp thu giá trị tích cực nhưng cũng dễ bị tác động bởi môi trường gia đình, nhà trường và những biến động nhanh của đời sống xã hội, đặc biệt là ảnh hưởng từ không gian mạng. Từ thực tế đó, việc triển khai các giải pháp đồng bộ, gắn kết chặt chẽ giữa “bảo vệ - giáo dục - phòng ngừa” có ý nghĩa then chốt. Qua đó, công tác trợ giúp pháp lý tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong việc hạn chế vi phạm pháp luật, góp phần xây dựng môi trường xã hội an toàn, lành mạnh, tạo điều kiện để thanh thiếu niên phát triển toàn diện.