Ninh Bình chủ động quản lý lễ hội Xuân trong không gian hợp nhất tỉnh mới

Những ngày đầu Xuân, hàng loạt lễ hội lớn, nhỏ được tổ chức trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, góp phần gìn giữ giá trị di sản văn hóa, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của Nhân dân và thúc đẩy du lịch. Đặc biệt, một số lễ hội có không gian tổ chức trải dài, cao điểm ban đêm thu hút hàng vạn người, đặt ra yêu cầu rất cao về quản lý, điều hành và bảo đảm an toàn.

Những ngày đầu năm mới, không khí lễ hội lan tỏa khắp các địa phương trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Đây là năm đầu tiên các lễ hội lớn được tổ chức trong không gian hợp nhất tỉnh mới, vừa mở ra cơ hội phát huy giá trị di sản văn hóa – lịch sử, vừa đặt ra nhiều yêu cầu mới trong công tác quản lý, tổ chức.

Để bảo đảm lễ hội diễn ra trang nghiêm, an toàn, văn minh, tỉnh đã ban hành các văn bản chỉ đạo tổ chức bốn lễ hội lớn đầu năm 2026, gồm: Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn tổ chức tại phường Tiên Sơn, diễn ra từ ngày 21–23/2 (tức ngày 5–7 tháng Giêng năm Bính Ngọ); Lễ hội Phát lương đền Trần Thương tổ chức tại xã Trần Thương, từ ngày 28/2–3/3 (tức 12–16 tháng Giêng âm lịch); Lễ hội Khai ấn đền Trần tổ chức tại phường Nam Định, diễn ra ngày 2/3 (đêm 14 tháng Giêng âm lịch); Lễ hội Phủ Dầy tổ chức tại xã Vụ Bản, diễn ra từ ngày 19–24/4 (tức mùng 3–6 tháng Ba âm lịch).

So với những năm trước, mô hình tổ chức lễ hội năm nay có sự thay đổi đáng kể. Toàn bộ trách nhiệm tổ chức được giao cho UBND các xã, phường, từ xây dựng kế hoạch, điều hành hoạt động đến quản lý trật tự, dịch vụ trong lễ hội. Các địa phương đã chủ động thành lập Ban tổ chức, ban hành kế hoạch chi tiết và phối hợp với các sở, ngành của tỉnh trong công tác hướng dẫn chuyên môn, thẩm định kịch bản, nghi lễ và chương trình nghệ thuật.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy không ít khó khăn. Nhiều lễ hội truyền thống có quy mô lớn, thời gian kéo dài, không gian tổ chức trải rộng, thu hút lượng lớn người dân và du khách, nhất là vào ban đêm. Việc bảo đảm an ninh trật tự, phân luồng giao thông, phòng cháy chữa cháy, y tế, vệ sinh môi trường và quản lý hoạt động dịch vụ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa cấp xã với các sở, ngành liên quan.

Thực tế cho thấy, với những lễ hội có cao điểm tập trung đông người vào ban đêm như lễ Khai ấn đền Trần hay Phát lương đền Trần Thương, áp lực điều hành, kiểm soát trật tự và bảo đảm an toàn càng trở nên rõ nét. Không gian lễ hội kéo dài, dòng người di chuyển liên tục trong thời gian ngắn khiến công tác tổ chức dễ phát sinh tình huống phức tạp nếu thiếu phương án phối hợp hiệu quả.

Trước yêu cầu đó, tỉnh đã chỉ đạo các sở, ban, ngành chủ động vào cuộc, phối hợp với chính quyền địa phương trong công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, y tế, vệ sinh môi trường và quản lý hoạt động lễ hội. Công tác hướng dẫn chuyên môn, thẩm định kịch bản nghi lễ, nội dung chương trình văn hóa – nghệ thuật được triển khai đồng bộ, bảo đảm đúng thuần phong mỹ tục và giá trị truyền thống.

Song song với đó, các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động dịch vụ trong lễ hội, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, giữ gìn mỹ quan và trật tự công cộng. Việc dự toán kinh phí tổ chức lễ hội, bố trí lực lượng, phương tiện phục vụ cũng được thực hiện theo đúng quy định, bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả.

Trong bối cảnh tỉnh Ninh Bình sau hợp nhất mở ra không gian phát triển mới, giàu giá trị văn hóa và thiên nhiên, việc tổ chức các lễ hội truyền thống không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh của Nhân dân mà còn gắn với định hướng phát triển du lịch di sản, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo. Các lễ hội đầu Xuân vì vậy được xác định vừa phải giữ được chiều sâu văn hóa, vừa bảo đảm an toàn, trật tự, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Thực tiễn tổ chức lễ hội Xuân năm nay cho thấy, khi chính quyền cơ sở được trao quyền chủ động nhưng có sự đồng hành, hỗ trợ kịp thời của các sở, ngành, công tác quản lý lễ hội từng bước đi vào nền nếp. Đây là tiền đề quan trọng để các lễ hội truyền thống của Ninh Bình tiếp tục được gìn giữ, phát huy giá trị, đóng góp tích cực cho đời sống tinh thần của Nhân dân và sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.