Những vụ trẻ em bị bỏ quên trên xe: Ranh giới của sự đãng trí hay cố tình?

UBND huyện Kông Chro ưu ái cho doanh nghiệp trúng thầu mà bỏ quên qui định của pháp luật?

Hưng Yên: Chính quyền thỏa thuận lấy đất làm đường xong bỏ quên quyền lợi của người dân?

Mới đây, dư luận xôn xao vụ việc về bé trai Lê Hoàng Long, học sinh lớp 1, trường quốc tế Gateway đã tử vong trong tình trạng tím tái vì bị bỏ quên trên xe đưa đón học sinh.

Sự việc trên ở Việt Nam là hiếm gặp, nhưng tại nhiều nước khác thì lại xảy ra rất nhiều, ví như ở Mỹ trong những năm gần đây, tính trung bình cứ 10 ngày lại có 1 đứa trẻ thiệt mạng vì bị bỏ lại trong ô tô. Những vụ việc này khiến cơ quan công tố gặp nhiều khó khăn trong việc đưa ra những cáo buộc khác nhau.

Những con số giật mình

Đài CNN mới đây dẫn thông tin từ Cơ quan An toàn giao thông quốc gia Mỹ cho biết, kể từ năm 1998 cho đến nay đã có 818 trẻ em ở nước này tử vong vì sốc nhiệt trên ô tô – hiện tượng xảy ra khi nhiệt độ cơ thể trẻ em tăng lên trên 40oC. Trong khi đó, theo Hội đồng An toàn Quốc gia Mỹ, tính trung bình, sốc nhiệt trên xe hơi giết chết 38 trẻ ở Mỹ mỗi năm.

Các vụ việc này bao gồm các trường hợp trẻ bị bỏ quên trong xe, trẻ vô tình tự nhốt mình trong xe hoặc cốp xe và trong một số ít trường hợp, trẻ đã bị cố tình bỏ lại. Còn tính từ đầu năm 2019 đến nay, 23 trẻ em đã chết vì bị bỏ lại trong ô tô.

Thống kê của KidsandCars.org đưa ra con số trẻ thiệt mạng vì bị bỏ lại trong ô tô tại Mỹ kể từ đầu năm đến nay là 26 trường hợp, bao gồm trẻ từ 4 tháng đến 4 tuổi. Năm 2014, một ông bố sống ở vùng ngoại ô của New York đã thả 2 con lớn ở trường học rồi đậu xe hơi bên ngoài ngôi nhà của ông này rồi thản nhiên đi làm mà quên mất việc con gái mới 15 tháng tuổi vẫn còn ngồi trên xe.

Em bé sau đó đã tử vong vì bị sốc nhiệt. 2 năm sau đó, một trường hợp tử vong tương tự diễn ra tại một thị trấn ngoại ô khác, một bé trai thiệt mạng trong xe hơi khi cha đang làm việc vặt. Hồi tháng 6 vừa qua, bé gái 15 tháng tuổi Joseline Eichelberger cũng đã bị bỏ quên trên xe suốt 15 giờ đồng hồ. Bé gái cũng đã không qua khỏi sau gần một ngày trời ngồi trong xe trong thời tiết nắng nóng.

Mới đây nhất, hôm giữa tháng 7, một nhân viên bảo trợ xã hội tại hạt Rockland, ngoại ô thành phố New York đã đưa cậu con trai 4 tuổi tới nhà trẻ và tới một bệnh viện ở Bronx để làm việc mà quên luôn 2 đứa con sinh đôi mới được 1 tuổi trong xe, khiến cả 2 đứa trẻ tử vong. Số trẻ thiệt mạng do bị người lớn bỏ quên trên xe tại Mỹ tăng cao kỷ lục với 52 trường hợp xảy ra vào năm ngoái.

Những quyết định khác biệt

Dù các vụ việc thương tâm nói trên diễn ra tương tự nhau nhưng các quyết định của các công tố viên trong từng vụ việc lại không như vậy. Một số bậc cha mẹ để quên con trong xe ô tô không bị truy tố nhưng nhiều người khác đã bị buộc tội, từ trọng tội như ngộ sát tới các tội nhẹ như gây nguy hiểm cho trẻ em.

Tờ New York Times cho rằng, quyết định của các công tố thường bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm việc một số người cảm thông với những bậc cha mẹ mà họ tin rằng đã phạm sai lầm khủng khiếp chứ không phải cố ý, những nghi vấn về trí nhớ của các bậc cha mẹ và những cân nhắc pháp lý về việc liệu cơ quan chức năng có thể chứng minh được rằng các bậc cha mẹ đã phạm tội hay không.

Từ việc phân tích 833 trường hợp tử vong ở trẻ em do sốc nhiệt trong xe hơi xảy ra từ những năm 1990 cho đến nay, bà Amber Rollins (Giám đốc tổ chức KidsandCars.org) cho rằng không có tính quy luật chung nào trong cách cơ quan công tố đưa ra quyết định trong những vụ việc này.

Ví dụ, trong trường hợp của nhân viên bảo trợ xã hội Juan Rodriguez, anh này nói với cảnh sát rằng anh ta nghĩ rằng mình đã đưa 2 con ra ngoài an toàn sau khi thả con trai lớn tại nhà trẻ. Tuy nhiên, theo cảnh sát, trên thực tế, trong khi 2 em bé còn say ngủ, Rodriguez đã lái xe theo con đường quen thuộc đến khu vực Bronx, đậu bên ngoài một bệnh viện - nơi anh ta làm việc và làm việc cả ngày, từ 8h sáng đến 16h chiều. Phải đến khi bắt đầu lái xe về nhà, anh ta mới nhận ra rằng những đứa trẻ đã chết vì sốc nhiệt vẫn ngồi ở ghế sau.

“Tôi đã giết chết những đứa con của mình”, Rodriguez nói với cảnh sát. Chưởng lý quận Bronx Darcel D.Clark đã quyết định khởi tố người này về tội ngộ sát và tội vô ý giết người dựa trên kiến nghị của cảnh sát. Theo bà Rollins, tổng cộng tổ chức của bà ghi nhận 494 trường hợp trẻ em tử vong trong ô tô do bị những người như ông Rodriguez bỏ quên với lý do họ không biết việc này.

43% những người giám hộ của trẻ trong các vụ việc này đã không bị truy tố; 32% bị buộc tội và kết án. Còn lại là những trường hợp không bị truy tố hoặc vẫn đang ở trạng thái bỏ lửng, chưa rõ ràng. “Phải có một số yếu tố có ý định phạm tội, nhận thức”, ông James Cohen (Giáo sư tại Đại học Luật Fordham ở Bronx) cho biết.

Trong các vụ việc này, quyết định của cơ quan công tố thường được đưa ra trong bối cảnh chịu sức ép từ dư luận từ cả 2 phía, ủng hộ và không ủng hộ việc truy tố những người cha mẹ vừa mới mất con.

Cảm xúc quyết định tội danh?

Tại Ohio, Chưởng lý quận Warren David Fornshell cho biết ông quyết định không buộc tội một người phụ nữ đã để đứa con 15 tháng tuổi của mình trong xe khiến em bé tử vong vào năm 2017. Lý do là bởi ông Fornshell đã bị thuyết phục rằng đó là một tai nạn, một phần bởi một video do camera an ninh ghi lại cho thấy người mẹ đã kinh hoàng như thế nào khi biết rằng cô đã không đưa con đến nhà trẻ như đã nghĩ.

“Những bậc cha mẹ đó phải sống nốt phần đời còn lại trong đau đớn mà không ai có thể tưởng tượng được”, ông Fornshell nói trong một phỏng vấn. Chưởng lý quận Herkimer Jeffrey S.Carpenter cũng đã đi đến một kết luận tương tự về Alan Lyon - người đã để quên con gái Sophia 15 tháng tuổi một mình trong ô tô sau khi đã đưa những đứa con khác tới trường.

“Tôi đã xem xét tất cả những gì có thể liên quan đến người này, về lý lịch và hành vi của anh ta, bao gồm cả việc uống rượu hay bất cứ điều gì. Song, tất cả mọi bằng chứng thu được trong trường hợp này đều nghiêng về phía cho thấy anh ta chỉ đơn giản là quên rằng con gái đang ở trong xe”, ông Carpenter nói.

Ngược lại, trong các vụ việc dẫn tới việc khởi tố, các công tố viên đều đã phát hiện những bằng chứng cho thấy cái chết của những đứa trẻ đáng thương không chỉ là hậu quả của sự đãng trí. Ví dụ, vào tháng 4/2004, một người mẹ ở Long Island tên Yesenia Brito đã bị buộc tội vô ý giết người sau khi bỏ lại đứa con gái sơ sinh tên Jada trong một bãi đậu xe.

Ban đầu, người mẹ này đã nói dối về nơi ở của đứa trẻ. Sau đó, khi tuyên án, Brito đã lên tiếng xin lỗi vì để con trong xe vì không nghĩ rằng đứa bé sẽ có thể mất mạng. Người mẹ này đã bị kết án 1 năm tù. Trong các vụ được xác định là hành vi giết người, các công tố viên đều cho rằng phụ huynh đã để con trên xe ô tô với ý định giết người. Điều này đã xảy ra trong vụ việc của người đàn ông tên Justin Ross Harris, sống tại Marietta, bang Georgia.

Tháng 6/2014, Harris đã dừng lại ở một cửa hàng Chick-fil-A để ăn sáng với cậu con trai 22 tháng tuổi Cooper của mình. Sau đó, anh ta đã lái xe đi làm và để Cooper ở ghế sau ô tô suốt 7 giờ khiến Cooper tử vong. Dù Harris khẳng định cái chết của con trai do bị bỏ quên trên xe là một tai nạn nhưng anh ta vẫn bị truy tố về tội danh giết người sau khi các công tố viên phát hiện ra rằng anh ta đã gửi tin nhắn và hình ảnh dâm dục với ít nhất 6 phụ nữ (trong đó có một người vị thành niên) vào ngày con trai thiệt mạng.

Bồi thẩm đoàn đã đồng ý với các công tố viên rằng Harris muốn con trai biến mất khỏi cuộc đời mình. Người này sau đó đã bị kết án tù chung thân vì tội danh trên. Ông Charles P.Boring (người đã xử lý vụ việc của Harris) cho rằng các công tố viên cần bỏ qua yếu tố cảm xúc khi thụ lý các vụ án bỏ quên con trong xe ô tô và đưa ra quyết định dựa trên các bằng chứng.

“Đó là một trong những tình huống khó khăn và mọi người dễ bị cuốn theo cảm xúc hoặc nghĩ rằng không ai có thể làm điều kinh khủng như vậy. Những việc đó thường không đen - trắng rõ ràng”, ông nói. Cùng với đó, với việc cứ trung bình 10 ngày lại xảy ra một cái chết thương tâm như vậy, một số người cũng đang thúc giục giới chức Mỹ thông qua luật yêu cầu các nhà sản xuất xe ô tô phải có hệ thống cảnh báo cho tài xế về việc trên xe còn trẻ nhỏ sau khi tắt máy.

Đến nay, một số công ty cũng đã chủ động trang bị hệ thống này trên sản phẩm ô tô bán cho thị trường Mỹ. Các Công ty ô tô Hyundai và Honda vừa là những nhà sản xuất ô tô mới nhất cam kết trang bị công nghệ nhắc nhở các tài xế kiểm tra ghế sau trước khi ra khỏi xe. Những thay đổi này sẽ có trên hầu hết các sản phẩm của các công ty trên xuất xưởng vào năm 2022.