Những lời bàn tán quanh vụ “đổi ngôi” vị trí Giám đốc Tình báo quốc gia của Mỹ

Tư lệnh Tình báo Yemen thiệt mạng vì tấn công bằng máy bay không người lái

Xây dựng tình báo quốc phòng vững mạnh cả về tiềm lực, thế trận

Lựa chọn của ông Trump đã ngay lập tức vướng phải những ý kiến cho rằng nhân sự mà ông đề cử không đủ kinh nghiệm và yêu cầu để đảm nhận vị trí trong bối cảnh Mỹ đang phải đối mặt với nhiều mối đe dọa, bao gồm sự can thiệp của nước này vào cuộc bầu cử tới đây của Mỹ, những tham vọng hạt nhân của Triều Tiên và cả nguy cơ bùng nổ chiến tranh với Iran.

Kết thúc những đồn đoán

Tổng thống Mỹ Donald Trump cuối tháng 7 vừa qua thông báo Giám đốc Tình báo quốc gia Mỹ Dan Coats sẽ từ chức vào ngày 15/8 tới, kết thúc những đồn đoán về sự ra đi của ông vốn đã rộ lên từ lâu. Trên thực tế, kể từ khi ông Coats tiếp quản vị trí Giám đốc Tình báo quốc gia của Mỹ, quan hệ của ông với Tổng thống Trump đã không mấy suôn sẻ mà biểu hiện cụ thể là việc ông đã nhiều lần công khai thể hiện quan điểm đối lập với ông Trump.

Nghi án Nga can thiệp vào bầu cử Mỹ là một trong một số vấn đề mà ông thể hiện rõ bất đồng về quan điểm với ông Trump. Theo đó, trong khi ông Trump ra sức bỉ bôi những ý kiến cho rằng Nga đã can thiệp vào cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016 đã đưa ông lên nắm quyền thì ông Coats lại công khai ủng hộ kết luận của cộng đồng tình báo Mỹ rằng Nga đã can thiệp vào cuộc bầu cử.

Trong cuộc điều tra của Công tố viên đặc biệt Robert Mueller, ông Coats tiết lộ rằng Tổng thống Trump hồi tháng 3/2017 đã yêu cầu ông phải ra thông cáo nói rằng Ủy ban tranh cử của ông Trump và chính quyền Nga không có bất cứ có liên hệ gì. Tuy nhiên, ông Dan Coats từ chối và khuyên ngược Tổng thống để yên cho việc điều tra.

Tiếp sau đó, vào tháng 7/2018, ông Coats được cho là cũng đã khiến ông Trump “giận sôi người” khi trong một cuộc phỏng vấn với đài NBC đã công khai chỉ trích mối quan hệ của Tổng thống Mỹ với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Chỉ trích này được đưa ra sau khi ông Trump trong cuộc gặp với người đồng cấp Nga ở Helsinki đã không đề cập đến cáo buộc cho rằng Nga can thiệp vào cuộc bầu cử ở Mỹ hồi năm 2016.

“Chúng tôi đã đưa ra đánh giá rõ ràng về việc Nga can thiệp vào cuộc bầu cử 2016”, ông Coats khi đó tuyên bố. Cũng chính ông Coats khi phát biểu trước Quốc hội Mỹ khẳng định Iran tiếp tục tuân thủ thỏa thuận hạt nhân năm 2015 mà Tổng thống Trump đã quyết định đơn phương từ bỏ vào tháng 5/2018. Ngay sau phát biểu này của ông, ông Trump đã lên Twitter than phiền rằng các lãnh đạo tình báo Mỹ “thụ động và ngây thơ”, đồng thời cho rằng họ nên “quay về trường học lại”.

Hồi tháng 1 vừa qua, ông Coats trước Quốc hội Mỹ cho rằng Triều Tiên nhiều khả năng sẽ không từ bỏ vũ khí hạt nhân, đi ngược lại tuyên bố của ông Trump rằng Triều Tiên không còn là mối đe dọa đối với Mỹ. Những mâu thuẫn công khai này khiến các tin đồn cho rằng ông Coats sẽ phải ra đi đã rộ lên từ nhiều tháng nay.

Các ý kiến trước đây từng dự đoán Giám đốc Tình báo quốc gia Mỹ sẽ rời khỏi chức vụ trước khi cuộc tranh cử năm 2020 đi vào giai đoạn quyết liệt. Tuy nhiên, việc này đã diễn ra sớm hơn so với dự kiến. Truyền thông Mỹ đã đưa tin về việc ông Trump đã bắt đầu tìm kiếm nhân sự thay thế ông Coats từ đầu năm và đến đầu tháng 7 đã gặp gỡ chính thức với một số ứng viên.

Giám đốc Tình báo quốc gia Mỹ là chức danh được thiết lập sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, có trách nhiệm giám sát tất cả 17 cơ tình báo quân sự và dân sự của Mỹ, bao gồm cả Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) và Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA).

Đây là công việc được đánh giá là quan trọng, động chạm đến mọi góc cạnh trong việc hoạch định chính sách an ninh quốc gia của Mỹ. Như vậy, ông Coats sẽ là nhân vật mới nhất gia nhập danh sách các quan chức cấp cao rời khỏi chính quyền Mỹ do từ chức hoặc sa thải kể từ khi ông Trump lên nắm quyền vào tháng 1/2017. Danh sách này bao gồm 1 Bộ trưởng Quốc phòng, 1 Bộ trưởng Tư pháp, 2 cố vấn an ninh quốc gia, 1 Ngoại trưởng, 1 Giám đốc FBI cùng vô số quan chức Nhà Trắng và thành viên nội các

Lựa chọn gây tranh cãi

Trong thông báo về việc từ chức của ông Coats trên trang Twitter cá nhân, ông Trump cũng cho biết có kế hoạch đề cử Hạ nghị sĩ John Ratcliffe (53 tuổi) trở thành người kế nhiệm ông Coats. “Là một cựu chưởng lý của Mỹ, John sẽ dẫn dắt và truyền cảm hứng cho quốc gia mà ông ấy yêu quý”, ông Trump viết. Nếu đề cử ông Ratcliffe được chấp thuận, ông Trump sẽ có được một Giám đốc Tình báo quốc gia có quan điểm gần với quan điểm của ông hơn.

Bởi, trong Quốc hội Mỹ, ông Ratcliffe được biết đến là một người tích cực ủng hộ ông Trump. Ông này từng tuyên bố “không thấy bằng chứng nào” cho thấy sự can thiệp của người Nga đã giúp ông Trump lên nắm quyền, đồng thời cũng ủng hộ chính sách diều hâu của Tổng thống Mỹ đối với Iran...

Trái với ông Coats, ông Ratcliffe thường xuyên có những phát biểu xoáy sâu vào việc mà ông coi là sai lầm trong cuộc điều tra Nga. Trong một phiên điều trần với cựu công tố viên đặc biệt Robert Mueller, ông Ratcliffe đã lên tiếng chỉ trích báo cáo của ông Mueller, cáo buộc ông vi phạm các quy tắc làm việc. Trong các phiên điều trần công khai của Đảng Cộng hòa với ông Mueller trước đó, ông Ratcliffe cũng chính là một trong những người tích cực nhất trong việc đặt câu hỏi cho công tố viên đặc biệt.

Chính việc nhiệt thành ủng hộ ông Trump này đã khiến việc đề cử ông Ratcliffe làm Giám đốc Tình báo quốc gia - một trong những công việc phi đảng phái nhất trong Chính phủ Mỹ - vướng phải những chỉ trích. Thượng nghị sĩ Dân chủ Chuck Schumer (lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Mỹ) cho rằng ông Ratcliffe được chọn vì “lòng trung thành mù quáng đối với Tổng thống Trump”.

“Ông Ratcliffe giống như kiểu người chỉ thích làm hài lòng ông Trump mà thôi”, cựu Giám đốc CIA John Brennan cũng nhận xét. Còn Thượng nghị sĩ Mark Warner của bang Virginia cũng cho rằng những câu hỏi của ông Ratcliffe tại phiên điều trần của ông Mueller “đặt ra những câu hỏi lớn trong tâm trí” ông về khả năng làm việc độc lập của ông Ratcliffe nếu được chuẩn thuận vào vị trí Giám đốc Tình báo quốc gia Mỹ.

Ngoài ra, ông Ratcliffe còn bị nghi ngại về việc có ít kinh nghiệm trong lĩnh vực an ninh quốc gia và tình báo. Đây được cho là một tiêu chí rất quan trọng trong bối cảnh Mỹ sẽ tiến hành bầu cử tổng thống vào năm 2020 và quan hệ giữa Mỹ với Iran cũng đang leo thang căng thẳng. Ông này từng giữ chức thị trưởng thành phố Heath ở bang Texas trong giai đoạn từ năm 2004 đến 2012.

Năm 2007, ông được Tổng thống Mỹ khi đó là ông George W.Bush đề bạt làm quyền chưởng lý quận. Dưới thời chính quyền của Tổng thống Mỹ Barack Obama, ông Ratcliffe trở về lập công ty riêng. Ông cũng từng có thời gian ngắn phục vụ trong chiến dịch tranh cử của ứng viên tổng thống Mỹ Mitt Romney hồi năm 2012.

Năm 2014, ông lần đầu được bầu vào Quốc hội Mỹ và có chân trong Ủy ban tư pháp nhờ kinh nghiệm làm công tố viên. Đến tháng 1 vừa qua, ông này được bầu vào Ủy ban tình báo của Hạ viện Mỹ. “Ông Ratcliffe đến với công việc Giám đốc Tình báo quốc gia với tư cách là người có ít kinh nghiệm an ninh quốc gia nhất trong khi lại có nhiều kinh nghiệm chính trị đảng phái nhất so với bất kỳ Giám đốc Tình báo quốc gia nào trước đây”, ông Michael Morell (từng là quyền Giám đốc CIA) nhận định.

Trước những nghi ngại này, Tổng thống Trump sau đó đã phải rút lại đề cử. Trong thông báo về việc này, ông cho rằng truyền thông đã đối xử rất không công bằng với Hạ nghị sĩ Ratcliffe và tiến trình đề cử nếu được thực hiện sẽ gây khó khăn cho ông Ratcliffe và gia đình. Do đó, Hạ nghị sĩ bang Texas cuối cùng đã quyết định sẽ ở lại Quốc hội Mỹ. Ông Trump cũng thông báo sẽ sớm công bố lựa chọn nhân sự mới.