Những kiến nghị, giải pháp cấn được xem xét đảm bảo sự hoạt động ổn định, bền vững cho hệ thống trường ngoài công lập

Cần bỏ loại hình trường “Công lập tự chủ tài chính”

Trước những “bất bình đẳng” đối với hệ thống giáo dục ngoài công lập hiện nay, nhiều chuyên gia, các nhà làm công tác quản lý giáo dục ngoài công lập không khỏi băn khoăn, lo lắng cho hoạt động giáo dục của các cơ sở đào tạo ngoài công lập.

Xuất phát từ những thực tế hiện hữu đang tồn tại, trong nhiều năm trở lại đây, hệ thống giáo dục tư thục đang từng ngày khẳng định vị thế tiên phong trong đổi mới phương pháp giảng dạy, công tác đầu tư cơ sở vật chất hiện đại, chất lượng đào tạo đạt chuẩn, thậm chí là môi trường, không gian sáng tạo, phát triển toàn diện không chỉ cho đội ngũ nhân lực (giáo viên) làm nền tảng hình thành nên những thế hệ học sinh tiêu biểu tham gia nhiều “sân chơi” trí tuệ quốc gia và quốc tế, qua đó mang về những giải thưởng danh giá, góp phần quan trọng trong sự nghiệp phát triển giáo dục chung của nền giáo giục Việt Nam.

Từ những tiêu chí “sống còn” đặt mục tiêu phát triển chất lượng bền vững, không ngại đầu tư để có được những chiến lược bứt phá nhằm cạnh tranh một cách công bằng trên tinh thần tự lực, nhưng nhiều chuyên gia và các nhà quản lý giáo dục tại hệ thống trường ngoài công lập cho rằng hệ thống của mình đang “đơn thương, độc mã” trên đường đua đào tạo khi thiếu những cơ chế, chính sách phù hợp khuyến khích sự phát triển.

Trước thực tế gây quan ngại đó, đại diện nhiều cơ sở giáo dục ngoài công lập cũng như các hệ thống trường tư thục đã có Văn bản đề nghị khẩn thiết đến những nhà hoạch định chính sách, nêu rõ quan điểm, phân tích rõ về sự mất cần bằng cũng như đưa ra giải pháp.

Trong nội dung Bản kiến nghị của đại diện các cơ sở giáo dục ngoài công lập gửi tới Chính phủ, Ủy Ban Văn hóa Giáo dục của Quốc hội và Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu “Hệ thống trường tư thục đã và đang giúp Nhà nước tiết kiệm ngân sách đáng kể trong việc đầu tư vào giáo dục”.

“Tuy nhiên, hiện nay vẫn tồn tại tình trạng phân biệt, thiếu công bằng giữa các loại hình trường công lập và tư thục và không có nước nào trên thế giới có loại hình trường kiểu này. Trong đó mô hình các trường công lập tự chủ tài chính là loại hình vô lý nhất: “Công không ra công”, “Tư không ra tư”.

Theo phân tích của một nhà làm công tác quản lý giáo dục tại một hệ thống trường ngoài công lập tại Hà Nội nêu rõ“Mang danh trường “Công lập tự chủ tài chính” nhưng mỗi năm lại làm nhà nước lỗ thêm một phần nhưng lại báo cáo lãi, do các loại hình trường này vẫn thu tiền của học sinh nhưng được nhà nước xây dựng cho cơ sở vật chất, trang thiết bị ban đầu”.

“Phần vốn này mà quy ra vay vốn ngân hàng như tư nhân thì tiền thu không đủ trang trải lãi ngân hàng, không đủ khấu hao tài sản cố định 30 năm – 40 năm, không đóng thuế cho nhà nước, ...”.

Cần loại bỏ những quy định chưa chưa phù hợp

Nội dung Bản kiến nghị cũng nêu rõ “Các nhà đầu tư tư nhân sẵn sàng tham gia mạnh mẽ hơn nếu môi trường giáo dục đảm bảo nguyên tắc “bảo đảm đối xử bình đẳng, cạnh tranh công bằng, minh bạch, không phân biệt giữa cơ sở giáo dục công lập và tư thục”.

Qua đó, trong Bản kiến nghị, đại diện các trường tư thục, đưa ra phân tích, đánh giá về những quy định hiện hành được cho là chưa phù hợp với học sinh của cấp Trung học phổ thông.

Cụ thể, học sinh THPT đang học trường ngoài công lập mà muốn chuyển sang trường công lập thì không được chuyển trong cả 3 năm học THPT; học sinh lớp 9 đã đăng ký vào trường THPT ngoài công lập, khi thi đỗ vào trường công lập cũng không được vào trường công lập.

Đại diện các trường cho rằng các quy định này đã hạn chế quyền bình đẳng, hạn chế cơ hội, vô tình tạo phân biệt với các học sinh ngoài công lập và những học sinh này không được tôn trọng nên mâu thuẫn với Luật Giáo dục số 43/2019/QH14 năm 2019.

Không chỉ đưa ra những phân tích đánh giá về sự “bất bình đẳng” giữa hệ thống trường công lập và trường tư thực, Bản kiến nghị còn nêu rõ nhiều nội dung trọng tâm cần được Chính phủ và đại diện các Bộ ban ngành quanh tâm, điều chỉnh phủ hợp.

Trong sự vận hành, phát triển chung của nền giáo dục, không thể phủ nhận vai trò, vị thế của hệ thống giáo dục ngoài công lập đã và đang có những đóng góp to lớn cho nền giáo dục nước nhà.

Qua những nội dung phản ánh, kiến nghị của những cơ sở đào tạo ngoài công lập có thể thấy rõ những tồn tại, hạn chế khiến cho hệ thống giáo dục ngoài công lập chưa đủ tự tin khẳng định mạnh mẽ hơn nữa vai trò, sứ mệnh của mình trong công cuộc phát triển chung của nền giáo dục.

Từ những phân tích, kiến nghị của không ít các cơ sở giáo dục ngoài công lập cho thấy, các Bộ, ban ngành cần xem xét, cần bỏ loại hình trường đã tạo sự cạnh tranh không công bằng – loại hình trường Công lập tự chủ tài chính và có những thay đổi để tạo ra môi trường phát triển giáo dục giữa hai hệ thống có được sự công bằng, bình đằng mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, minh bạch.

Đặc biệt, những cơ chế, chính sách đó phải xóa bỏ được sự phân biệt đối với hệ thống các trường ngoài công lập, qua đó hệ thống này mới có thể tập trung đầu tư mạnh mẽ hơn nữa cả về cơ sở vật chất lẫn chất lượng đội ngũ giáo viên vì mục tiêu phát triển chung, bền vừng của nền giáo dục trong kỷ nguyên mới của Đất nước.