Những chính sách kinh tế nổi bật có hiệu lực trong tháng 1/2026

* Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt mới

Ngày 14/6/2025, Quốc hội khóa XV thông qua Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt mới, áp dụng từ ngày 1/1/2026, với nhiều điều chỉnh quan trọng nhằm tăng nguồn thu ngân sách, điều tiết tiêu dùng và định hướng thị trường theo hướng bền vững hơn.

Luật quy định rõ đối tượng chịu thuế gồm thuốc lá, rượu bia, xăng, xe dưới 24 chỗ, nước giải khát có đường, các dịch vụ casino, đặt cược, golf, karaoke… đồng thời áp dụng song song thuế suất phần trăm và mức thuế tuyệt đối đối với một số mặt hàng.

Bên cạnh đó, các quy định về giá tính thuế, thời điểm nộp thuế và đối tượng không chịu thuế cũng được làm rõ, tạo cơ sở ổn định chính sách tài khóa, hỗ trợ điều hành kinh tế vĩ mô.

* Nhiều thay đổi quan trọng trong Luật Quảng cáo

Ngày 16/6/2025, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, với nhiều thay đổi quan trọng tác động trực tiếp đến môi trường kinh doanh và thị trường quảng cáo.

Luật mới tập trung cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian cấp phép và tạo điều kiện thuận lợi hơn trong triển khai hoạt động quảng cáo.

Đáng chú ý, các quy định về quảng cáo trên môi trường mạng và dịch vụ xuyên biên giới được hoàn thiện, hướng tới xây dựng thị trường minh bạch, bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài, phù hợp bối cảnh kinh tế số và hội nhập quốc tế. Cùng với việc siết chặt nội dung, hình thức quảng cáo, luật mới được kỳ vọng góp phần thúc đẩy ngành quảng cáo phát triển chuyên nghiệp, nâng cao hiệu quả truyền thông và đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế.

* Luật Toà án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế

Quốc hội vừa thông qua Luật Toà án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế và có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế là một dự án luật mới, khó và lần đầu tiên được Quốc hội xem xét, thông qua trên cơ sở các quan điểm, chủ trương của Đảng, Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội về thành lập Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam và có chọn lọc kinh nghiệm của các quốc gia phát triển trên thế giới.

Luật quy định về quy định về nhiệm vụ, quyền hạn; tổ chức bộ máy; thẩm quyền, trình tự, thủ tục tố tụng; thi hành bản án, quyết định; Thẩm phán, Thư ký Tòa án, người đại diện của các bên; bảo đảm hoạt động của Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế.

* Nhiều quy định mới về cơ chế cho vay lại vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài

Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công (Luật số 141/2025/QH15), có hiệu lực từ 1/1/2026, với nhiều quy định mới về cơ chế cho vay lại vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài. Theo đó, Bộ Tài chính trực tiếp cho địa phương vay lại đối với các chương trình, dự án phát triển kinh tế – xã hội; đồng thời ủy quyền cho ngân hàng chính sách, ngân hàng thương mại thực hiện cho vay lại với các mức độ chia sẻ rủi ro khác nhau, tùy đối tượng vay và lĩnh vực đầu tư. Ngân hàng thương mại tham gia phải đáp ứng tiêu chuẩn xếp hạng tín nhiệm quốc tế và kinh nghiệm triển khai vốn ODA.

Đáng chú ý, khoản vay lại ODA theo ủy quyền sẽ không tính vào tổng dư nợ tín dụng đối với một khách hàng theo quy định Luật Các tổ chức tín dụng. Quy định mới nhằm tăng tính linh hoạt, mở rộng khả năng tiếp cận vốn ưu đãi, hỗ trợ đầu tư phát triển, song song với kiểm soát rủi ro nợ công.

* Hoàn thiện cơ chế quản lý giá trong bối cảnh kinh tế mới

Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giá, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý giá trong bối cảnh kinh tế mới.

Luật tập trung vào 3 nhóm nội dung trọng tâm: hoàn thiện phạm vi điều chỉnh để bảo vệ người tiêu dùng và tăng tính bao quát của chính sách giá; tăng cường phân cấp, trao thêm thẩm quyền bình ổn giá cho chính quyền địa phương cấp xã nhằm nâng cao tính linh hoạt, phản ứng nhanh với biến động thị trường; đồng thời cải cách thủ tục hành chính trong thẩm định giá, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Luật cũng điều chỉnh Danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá, bảo đảm phù hợp với pháp luật chuyên ngành và thực tiễn triển khai, góp phần minh bạch hóa thị trường, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ công tác điều hành giá trong thời gian tới.

* Ưu tiên ổn định vĩ mô và phát triển bền vững

Quốc hội vừa ban hành Luật số 89/2025/QH15 về Luật ngân sách nhà nước và có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 được định hình theo hướng tăng kỷ luật ngân sách, ưu tiên ổn định vĩ mô và phát triển bền vững.

Luật quy định rõ nguyên tắc cân đối ngân sách theo hướng tổng thu phải cao hơn chi thường xuyên, bội chi chỉ được sử dụng cho đầu tư phát triển và từng bước tiến tới cân bằng ngân sách. Đây được xem là cơ sở quan trọng nhằm kiểm soát nợ công, giảm áp lực vay mượn và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Đáng chú ý, ngân sách trung ương tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, đồng thời tăng tính chủ động cho ngân sách địa phương thông qua phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và giới hạn bội chi rõ ràng. Việc công khai, minh bạch ngân sách và giám sát cộng đồng cũng được luật hóa, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, củng cố niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư.

* Đường sắt là lĩnh vực được ưu tiên đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp tham gia

Quốc hội vừa ban hành Luật số 95/2025/QH15 về Luật đường sắt và có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Luật xác định đường sắt là lĩnh vực được ưu tiên đầu tư, với nhiều cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia xây dựng hạ tầng, vận tải và công nghiệp đường sắt.

Nhà nước dành ngân sách cho các tuyến trọng điểm, đồng thời mở rộng hình thức đầu tư ngoài ngân sách, đặc biệt là mô hình đối tác công – tư và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Nguồn thu từ khai thác quỹ đất khu vực TOD được phân chia giữa trung ương và địa phương, tạo thêm nguồn lực tài chính cho đầu tư hạ tầng.

Bên cạnh đó, các ưu đãi về đất đai, tín dụng, thuế và hỗ trợ công nghệ được kỳ vọng sẽ thúc đẩy hình thành ngành công nghiệp đường sắt trong nước, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.