Những “báu vật” của bản Nật Trên trường tồn cùng thời gian

"Đột nhập" khu rừng chứa "báu vật" mà dân bản phải canh giữ ngày đêm

Rừng lim ngàn năm báu vật của làng

Phát huy di sản văn hóa như những “báu vật quốc gia”

Zèng - “báu vật” của người Tà Ôi

Ở bản Nật Trên, xã Châu Hoàn, huyện Qùy Châu, Nghệ An những gốc thị cổ có tuổi đời hàng trăm năm được người dân nơi đây coi như những “báu vật”. Từ khi bản làng được lập đến nay, những gốc thị đã đứng đó trường tồn cùng thời gian tỏa bóng mát che chở cho dân bản. Tại đây có những cây đường kính rất lớn 10 người cũng ôm không xuể.

Theo ông Lô Xuân Thái - Già làng uy tín của bản Nật Trên, từ khi ông còn nhỏ đã thấy 3 cây thị lớn nằm ở trung tâm bản được chia làm 3 góc hình tam giác. Những người đầu tiên đến lập bản thì đã thấy 3 cây thị ở đây. Trong đó, cây thị lớn ở khuôn viên nhà văn hóa cộng đồng bản, một cây ở phía đối diện và cây còn lại nằm trong vườn nhà dân. Người dân bản ta gọi cây thị trong khuôn viên nhà văn hóa cộng đồng là "Có Pụ" với hàm nghĩa chỉ cây thiêng.

Tuy nhiên, hơn chục năm trước, một cây đã bị chặt hạ và tại vị trí gốc cây bị chặt đã đâm chồi. Hiện nay, 2 cây đang sống được người dân xem là "báu vật" của bản. Gốc cây thị trong khuôn viên nhà văn hóa cộng đồng bản Nật Trên cao khoảng 25 m, tán lá xòe rộng hàng chục mét, gốc cây phải cần tới hơn 10 người ôm mới xuể. Bên gốc cây người dân xây một miếu thờ nhỏ để thắp hương cầu bình an cho cả dân bản.

Hàng năm bản làng làm lễ cúng diễn ra vào ngày 20/2 và 15/3 âm lịch. Những ngày này, cả bản nghỉ việc nương rẫy, đồng áng. Mỗi gia đình làm một mâm cúng mang ra miếu thờ của bản cạnh cây thị và dâng lễ lên "tổ tiên" của mình. Mâm lễ vật được làm bằng moọc, chế biến từ cá, gạo giã nhuyễn và một số gia vị, chai rượu…

Khi làm lễ, người đứng đầu bản cầu khấn với tổ tiên cho một năm được mưa thuận gió hòa, làm ăn gặp nhiều may mắn, mùa màng tươi tốt, mọi người được sức khỏe, cho các cháu học sinh chăm ngoan, học giỏi. Sau khi làm lễ, bà con tập trung về nhà người đứng đầu bản, hoặc nhà văn hóa cộng đồng để mở hội rượu cần.

Dân bản Nật Trên tin rằng, những người đầu tiên về đây lập bản đã trồng nên cây thị từ cách đây hàng trăm năm. Đến bây giờ những cấy thị vẫn trường tồn cùng năm tháng, tỏa bóng mát che chở cho dân bản, đó cũng là những “báu vật” của bà con dân bản nơi đây.