Nhiều ý kiến về việc nên giữ hay bỏ xét tuyển học bạ

Theo thống kê từ Vụ Giáo dục Đại học – Bộ GD&ĐT, năm 2025, có 17 phương thức tuyển sinh khác nhau. Trong đó, có 42,4% thí sinh đăng ký xét học bạ THPT, 39,1% sử dụng điểm thi tốt nghiệp và 18,5% lựa chọn các hình thức khác.

Sử dụng điểm học bạ một cách "thông minh"

Xét tuyển Đại học bằng học bạ từng được coi là cơ hội rộng mở cho nhiều thí sinh nhưng nay, hình thức tuyển sinh này được xem là không công bằng.

Tranh luận bỏ hay giữ phương thức này đang đặt ra câu hỏi lớn cho ngành Giáo dục về sự công bằng, minh bạch và cách đánh giá đúng năng lực thực chất của học sinh

Chuyên gia giáo dục Bùi Khánh Nguyên cho biết, điểm học bạ phản ánh kết quả đánh giá quá trình học tập, do vậy không phải là vô nghĩa. Kết quả đánh giá quá trình (thể hiện qua học bạ), và kết quả đánh giá tổng kết (ví dụ thể hiện qua điểm thi tốt nghiệp THPT, kỳ thi Đánh giá năng lực...) không thay thế được cho nhau, mà có ý nghĩa bổ sung.

Vấn đề không nằm ở bản thân kết quả học bạ, mà ở cách chỉ dùng duy nhất điểm học bạ để xét tuyển Đại học. Điều này hoàn toàn khác cách xét tuyển ở các Đại học toàn cầu.

Chuyên gia giáo dục Bùi Khánh Nguyên chia sẻ .

Chuyên gia Khánh Nguyên đưa ra ví dụ tại Mỹ, các Đại học thường dùng nhiều tiêu chí đánh giá trên cùng một ứng viên (như điểm Trung bình học bạ, điểm kỳ thi chuẩn hóa vào Đại học, bài viết luận, thư giới thiệu, phỏng vấn trực tiếp, hồ sơ ngoại khóa...), chứ không cho phép thí sinh chọn duy nhất một tiêu chí để vào Đại học.

Các trường Đại học tại Việt Nam muốn có kết quả đáng tin cậy¸thì theo vị chuyên gia này, cần phải thay đổi cách thức đánh giá thí sinh. Điểm học bạ là một "kênh" phản ánh thông tin về thí sinh, là một trong một số các cơ sở dữ liệu sẵn có.

Do vậy, không có lý do gì cần phải bỏ đi. Thay vào đó, hãy sử dụng điểm học bạ một cách "thông minh" thì sẽ sàng lọc được thí sinh phù hợp.

Có ý kiến quan ngại về tính trung thực của học bạ, chuyên gia Khánh Nguyên cho rằng, để giảm thiểu lạm phát điểm, người ta có thể dùng một số kỹ thuật như khoanh vùng và tính điểm trung bình của học sinh theo "bách phân vị" cho từng trường, từng tỉnh/TP để có sự so sánh tương đối xem trường nào, địa phương nào lạm phát điểm.

Từ đó, trường Đại học có thể điều chỉnh để lấy lại công bằng cho các nhóm thí sinh. Ví dụ, để lọt vào top 10% thí sinh cao điểm nhất của một tỉnh này sẽ chỉ cần 7 điểm, nhưng ở một nơi có lạm phát điểm có thể phải cần tới 9 điểm.

Ngoài ra, trường Đại học cần phải chịu trách nhiệm về kết quả đào tạo của mình trước xã hội, trước nhà tuyển dụng. Dovậy, cần phải được tự chủ về cách thức tuyển sinh, tức là "người trồng cây" phải có quyền "lựa hạt giống".

“Việc can thiệp sâu vào việc tuyển sinh của các trường sẽ chỉ khiến các trường trở nên bị động và rối trong các kỳ tuyển sinh, trong khi việc tuyển sinh vốn không có điểm mới” – chuyên giao giáo dục Bùi Khánh Nguyên khẳng định .

Tại Hội nghị Giáo dục ĐH, Bộ GD&ĐT đã gửi phiếu khảo sát về phương thức tuyển sinh ĐH từ năm 2026.

Nhiều ý kiến trái chiều

Việc tiếp tục hay dừng áp dụng xét tuyển ĐH bằng học bạ đang nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Một số ý kiến cho rằng, nên xét tuyển bằng học bạ vì đây là phương thức tăng cơ hội trúng tuyển cho thí sinh, điều cần làm là trao quyền quyết định cho các trường ĐH. C

òn có ý kiến cho biết cần bỏ phương thức xét tuyển này vì thiếu công bằng, minh bạch khi nhiều học sinh “làm đẹp” học bạ.

Bạn Nguyễn Hoài Dung (học sinh một trường THPT tại phường Thanh Xuân, Hà Nội) chia sẻ, đề xuất xét tuyển ĐH bằng học bạ nên bỏ vì sự thiếu công bằng, mỗi trường mỗi khác. Hơn nữa, sẽ giảm tình trạng “ảo” và tạo cơ hội cho những bạn học tốt trúng tuyển được vào ngành học yêu thích.

Đặc biệt, bỏ phương thức này để đảm bảo thí sinh nào cũng cạnh tranh bằng năng lực thực sự, tránh tình trạng "làm đẹp học bạ" và củng cố niềm tin vào hệ thống tuyển sinh.

Bên cạnh những ý kiến đồng tình ủng hộ đề xuất bỏ xét tuyển ĐH bằng học bạ, thì có không ít người bày tỏ sự lo lắng. (Ảnh minh họa Internet)

Còn bạn Trần Khang Nhi (xã Can Lộc, Hà Tĩnh) bày tỏ sự lo lắng trước thông tin về đề xuất bỏ xét tuyển học bạ. Theo em Khang Nhi chia sẻ thì học bạ là sự ghi nhận cho những năm, tháng miệt mài học tập, là“chìa khóa vàng” giúp bản thân thực hiện được ước mơ vào được trường ĐH yêu thích.

“Em có một số người bạn gia đình rất khó khăn, gia đình phải cố gắng lắm mới tạo điều kiện cho các bạn được được tới trường. Các bạn cũng cho biết là khó có điều kiện để ôn thi IELTS hay kỳ thi đánh giá năng lực. Vậy nên, bỏ xét tuyển học bạ sẽ làm mất cơ hội trúng tuyển vào ĐH” – Khang Nhi cho hay.

Bạn Phạm Thanh Tùng (Bạch Mai, Hà Nội) lo sợ bản thân khó đạt được số điểm trong tổ hợp để đậu vào Học viện Ngân hàng. Bạn Tùng cho rằng, điểm học bạ ghi nhận quá trình phấn đấu của học sinh. Hơn nữa, việc xét học bạ là một hình thức xét tuyển sớm, giúp nhiều bạn có cơ hội chọn ngành, chọn trường phù hợp với sở thích của mình.

Cũng theo chia sẻ từ một số giáo viên, học sinh, Bộ GD&ĐT có thể đưa thêm một vài điều kiện bổ sung như học bạ kèm bài thi đánh giá năng lực, hay điểm thi tốt nghiệp các môn xét tuyển phải đạt mức tối thiểu...

Vì, bỏ xét tuyển học bạ sẽ ảnh hưởng đến nhiều học sinh đang chuẩn bị cho đợt xét tuyển ĐH năm 2026 và các năm tiếp theo.