Nhiều dự án thuỷ điện tại tỉnh Kon Tum vi phạm Luật đất đai
Thanh tra Chính phủ chỉ rõ việc các sai phạm tại dự án thuỷ điện Đắk Re, Thượng Kon Tum và Đăk Psi 6 có dấu hiệu buông lỏng quản lý tại tỉnh Kon Tum.
Tin nên đọc
Thanh tra Chính phủ vừa ban hành thông báo kết luận thanh tra về việc thực hiện pháp luật quản lý, sử dụng đất đai và quản lý, đầu tư xây dựng; thanh tra các dự án, công trình có dấu hiệu vi phạm pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị và thanh tra việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất tại khu vực đô thị trên địa bàn tỉnh Kon Tum.
Dự án Thủy điện Đắk Re do Công ty CP Thủy điện Thiên Tân làm Chủ đầu tư (ảnh báo Đấu Thầu).
Theo đó, Dự án Thủy điện Đắk Re do Công ty CP Thủy điện Thiên Tân làm Chủ đầu tư, tại xã Hiếu, huyện Kon Plong, tỉnh Kon Tum và một phần xây dựng nhà máy thuộc tỉnh Quảng Ngãi, quy mô dự án 60MW, diện tích sử dụng đất 192,155 ha, tiến độ thực hiện dự án 2007 - 2021. Qua thanh tra cho thấy:
Dự án đã triển khai thi công từ năm 2016 khi chưa đủ điều kiện khởi công là hành vi chiếm đất vi phạm Luật Đất đai 2013 và Luật Xây dựng 2014 nhưng cơ quan chức năng không có biện pháp xử lý là thể hiện sự buông lỏng quản lý đất đai, đầu tư, xây dựng. Tại thời điểm thanh tra (Luật Đầu tư năm 2020 chưa có hiệu lực), Dự án chậm tiến độ đủ điều kiện thu hồi tiền ký quỹ, nhưng cơ quan chức năng không thu hồi tiền ký quỹ là thiếu trách nhiệm; yêu cầu Chủ đầu tư nộp về tài khoản tạm giữ của Thanh tra Chính phủ với tổng số tiền là 21.492,61 triệu đồng.
Thanh tra Chính phủ cho rằng, việc UBND tỉnh ban hành quyết định giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án khi Chủ đầu tư không thực hiện ký quỹ là vi phạm Luật Đất đai 2013. Mặt khác, theo Giấy chứng nhận đầu tư, diện tích sử dụng đất là 175,045 ha (Kon Tum 146,19 ha hảng Ngãi 28,855 ha), đến ngày 11/11/2019 UBND tỉnh Kon Tum giao đất, cho thuê đất 171,61 ha (tăng 25,42 ha so với Giấy chứng nhận đầu tư) là việc làm tuỳ tiện vi phạm Luật Đất đai 2013, thể hiện sự buông lỏng quản lý, đến ngày 1/4/2020 UBND tỉnh mới điều chỉnh chủ trương đầu tư (Quyết định số 297/QĐ- UBND), có dấu hiệu hợp thức hóa cho việc cho thuê đất vượt nhu cầu của dự án.
Khi điều chỉnh quy mô (30 MW lên 60 MW), diện tích dự án (175,045 ha lên 192,155 ha), Chủ đầu tư không lập lại Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) nhưng cơ quan chức năng không có biện pháp xử lý là vi phạm Luật Bảo vệ môi trường 2014, Nghị định 40/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định 18/2015/NĐ- CP) và Chủ đầu tư khi thi công Kênh thông hồ đã trực tiếp đổ thải tại 02 vị trí thuộc thôn 1 xã Hiếu, huyện Kon Plông không đúng quy định, với khối lượng tạm tính khoảng 110.513 tấn.
Hành vi vi phạm của Chủ đầu tư cần phải được UBND tỉnh Kon Tum chỉ đạo xác định khối lượng chính xác, xử phạt hành chính theo quy định tại Nghị định số 155/2016/NĐ-CP, Nghị định số 55/2021/NĐ-CP và nộp số tiền này về tài khoản tạm giữ của Thanh tra Chính phủ. Đồng thời, yêu cầu Chủ đầu tư khắc phục hậu quả, trả lại nguyên trạng ban đầu và báo cáo kết quả thực hiện về Thanh tra Chính phủ.
Ngoài ra, quá trình thực hiện dự án Chủ đầu tư còn có một số vi phạm như: chiếm dụng đất trái phép để thi công: đường dây điện 22 KV từ nhà máy tới đập trên đất rừng (chưa được chuyển đổi), khoảng 147 móng trụ (4m2/01 móng) khi chưa được cho thuê đất và cấp phép xây dựng; công trình ngầm (cửa nhận nước và tuyển đường hầm dẫn nước), chưa được cho thuê đất; chiếm dụng đất làm bãi trữ đá số 1, 2 và thi công ống dẫn nước từ vị trí lỏng hồ 3 để dâng nước về Kênh thông hồ (nằm trong lòng dòng chảy của Suối Đăk So Rach), vi phạm Luật Đất đai 2013.
Dự án thủy điện Thượng Kon Tum (Ảnh EVN).
Đối với Dự án thủy điện Thượng Kon Tum do Công ty Cổ phần thủy điện Vĩnh Sơn - Sông Hinh làm chủ đầu tư, tại xã Đăk Kôi huyện Kon Rẫy, xã Đăk Tăng, xã Ngọc Tem và xã Măng Cành huyện Kon Plông, công suất lắp máy 240 MW, tiến độ thực hiện dự án từ năm 2010 đến năm 2014 sau 04 lần được điều chính, thời hạn đầu tư đến tháng 12/2020 đưa vào hoạt động; diện tích dự kiến sử dụng 801,8 ha.
Thanh tra Chính phủ cho rằng: Dự án đã được thực hiện trong thời gian dài (từ 2009 đến nay) và UBND tỉnh Kon Tum đã có nhiều văn bản cho phép điều chỉnh thực hiện (tăng vốn đầu tư và quy mô sử dụng đất thay đổi) nhưng tiến độ thực hiện dự án vẫn không đảm bảo theo quy định của pháp luật.
Theo quy định nhà đầu tư phải thực hiện ký quỹ bảo đảm thực hiện dự án và việc ký quỹ phải thực hiện trước khi được giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án theo quy định tại Luật Đầu tư năm 2014. Tuy nhiên, ngày 28/5/2019, UBND tỉnh Kon Tum có Quyết định số 529/QĐ-UBND điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án nhưng không thực hiện việc ký quỹ bảo đảm thực hiện dự án là trái quy định.
Tổng số tiền ký quỹ Công ty phải nộp là 63.142.979 triệu đồng, tuy nhiên Công ty được hoàn trả 50% tiền ký quỹ (31.571,49 triệu đồng) khi được giao đất, cho thuê đất theo quy định tại Nghị định 118/2015/NĐ-CP. Do dự án chậm tiến độ đầu tư (mặc dù đã được điều chỉnh tại Quyết định số 529/QĐ-UBND), nên thu hồi số tiền ký quỹ bảo đảm thực hiện dự ăn là 31.571,49 triệu đồng.
UBND tỉnh Kon Tum không yêu cầu Chủ đầu tư lập lại Báo cáo đánh giá tác động môi trường khi thay đổi địa điểm thực hiện dự án, tăng diện tích đất là trái quy định tại Luật Bảo vệ môi trường 2014, Nghị định số 40/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định số 18/2015/NĐ-CP); không thực hiện thu hồi đất đã giao khi hết thời hạn giao đất (đất đường dây 35KV, đất giao thông...) là trái quy định Luật Đất đai 2013;
Ngoài ra, UBND tỉnh Kon Tum không yêu cầu Công ty thực hiện nộp tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa khi chuyển mục đích đất trồng lúa sang mục đích phi nông nghiệp diện tích 48,225 ha là trái quy định tại Thông tư số 205/TT-BTC ngày 23/11/2012, Nghị định 35/NĐ- CP, Nghị định 62/2019/NĐ-CP gây thất thu ngân sách Nhà nước số tiền (theo tính toán của Sở TN&MT) là 4.697,37 triệu đồng, cần phải thu hồi về tài khoản tạm giữ của Thanh tra Chính phủ.
Đối với diện tích 501,55 ha là đất rừng, trên thực tế đã đưa vào sử dụng vào mục đích khác từ năm 2011 đến 2016, nhưng UBND tỉnh buông lỏng quản lý, không ban hành quyết định chuyển mục đích rừng sang sử dụng vào mục đích khác là vi phạm quy định tại Luật Bảo vệ và phát triển rừng 2004, Nghị định số 23/2006/NĐ-CP.
Công ty Cổ phần thủy điện Vĩnh Sơn - Sông Hinh chưa được UBND tỉnh Kon Tum ban hành quyết định cho thuê đất để xây dựng công trình ngầm là tuyến năng lượng (đường hầm dẫn nước) và khu vực nhà máy (nhà máy xây dựng trong lòng đất) nhưng đã thực hiện triển khai xây dựng từ năm 2015 là hành vi chiếm đất bị nghiêm cấm theo quy định tại Luật Đất đai 2013, nhưng cơ quan chức năng của tỉnh đã buông lỏng quản lý.
UBND tỉnh Kon Tum chưa có quyết định cho Công ty Cổ phần thủy điện Vĩnh Sơn - Sông Hinh thuê đất để làm bãi trữ và bãi thải, nhưng trong quá trình thực hiện thi công, Công ty đã tự ý đổ đất, đá thải (hàng triệu m3) tại 2 vị trí nằm trong diện tích đất đã được cho thuê (không phải là đất được bố trí để làm bãi thải) và 01 vị trí đổ thải ngoài diện tích đất đã được cho thuê là trái quy định.
Dự án Khu dân cư Hoàng Thành do Công ty TNHH TM Vinh Quang 1 làm chủ đầu tư tại xã Đăk Cấm TP Kon Tum tỉnh Kon Tum; Diện tích quy hoạch 9,5647ha, tổng vốn đầu tư là 375.324,24 triệu đồng.
Qua thanh tra thấy: Công ty TNHH Vinh Quang 1 đã không thực hiện việc nộp tiền thuê đất theo đúng thời hạn quy định tại các thông báo của Cục Thuế tỉnh Kon Tum. Cục Thuế tỉnh đã tính tiền phạt chậm nộp, tuy nhiên đến thời điểm thanh tra Công ty TNHH Vinh Quang 1 mới nộp 290,26 triệu đồng tiền phạt chậm nộp theo thuế.
Theo Đoàn thanh tra xác định số tiền chậm nộp là 871,168 triệu đồng cần phải thu hồi.
Giám đốc Sở Công thương tỉnh Kon Tum nghe phản ánh của người dân về việc bồi thường công trình Thủy điện Đăk Psi 6. Ảnh: NH
Ngoài ra qua thanh tra đối với Dự án Thủy điện Đăk Psi 6 do Công ty Cổ phần Thủy điện Đăk Psi 6 làm Chủ đầu tư tại huyện Đăk Hà và huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum; Tổng mức đầu tư ban đầu 340.451,16 triệu đồng (sau điều chỉnh lên 396.122,97 triệu đồng); diện tích sử dụng khoảng, 64,09 ha.
Dự án được cấp Quyết định chủ trương đầu tư khi Báo cáo đánh giá tác động môi trường chưa được phê duyệt là sai, vi phạm Nghị định số 201/2013/NĐ- CP và Phụ lục II Nghị định 18/2015/NĐ-CP.
Sở Kế hoạch và Đầu tư đã tính thiếu tiền ký quỹ theo Nghị định 118/2015/NĐ-CP, với số tiền 306,45 triệu đồng; dự án khởi công khi chưa được giao đất, chưa hoàn thành chi trả bồi thường giải phóng mặt bằng là vi phạm Luật Đất đai 2013, Luật Xây dựng 2014.
Kiểm tra thực địa thấy, khi thi công dự án Chủ đầu tư đào đất, san ủi làm đập đã đổ đất thải trái phép, làm thu hẹp lòng sông Đăk Psi, vi phạm quy định tại Nghị định 33/2017/NĐ-CP.
Tổng diện tích đất Công ty sử dụng 51,7 ha trong khi mới được thuê 13,61 ha nhưng cơ quan chức năng buông lỏng quản lý, không xử lý hành vi chiếm dụng đất. Dự án bị chậm tiến độ, đề nghị thu 50% tiền ký quỹ theo quy định tương đương số tiền: 2.730,62 triệu đồng về tài khoản tạm giữ của Thanh tra Chính phủ.
Trước những tồn tại, vi phạm được chỉ ra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND tỉnh Kon Tum nghiêm túc kiểm điểm trách nhiệm của UBND tỉnh và cá nhân Chủ tịch, các Phó chủ tịch tỉnh liên quan tới trách nhiệm quản lý, điều hành;
Báo cáo cấp có thẩm quyền chỉ đạo thủ trưởng các sở, ngành, đơn vị, Chủ tịch UBND các huyện, thành phố có liê quan tiến hành kiểm điểm nghiêm túc, có hình thức xử lý kỷ luật các tổ chức, cá nhân vì để xảy ra thiếu sót, tồn tại, vi phạm;
Chỉ đạo các cơ quan tập trung giải quyết, chấn chỉnh, khắc phục các vi phạm, khuyết điểm, tồn tại đã được nêu ra.
