Nguyễn Phúc Lộc Thành - Ma mỵ cùng lục bát

Nhà thơ Nguyễn Thanh Kim - Trang viết chân thực như cuộc đời

Nhà thơ Ngô Đức Hành, viết về quê hương với tất cả thẳm sâu

Nhà Thơ Đinh Ngọc Diệp và hành trình gọi nguồn

Còn nhớ, khoảng 2014, cố thi sĩ, nhạc sĩ tài hoa Nguyễn Trọng Tạo bảo tôi đến nhà sàn ăn tối, dạo ấy anh mới chuyển về bên này cầu Vĩnh Tuy. Trong bữa, anh nhìn tôi, bảo “Viết tốt như em thì phải viết tiếp, không được bỏ. Xưa ở Nguyễn Du, thầy Hiến chỉ quý có mấy người thôi - trong đó có tao và mày...”, nhà thơ Nguyễn Phúc Lộc Thành, nhớ lại.

Đúng. Nguyễn Phúc Lộc Thành là người đặc biệt. Anh là con người đến với văn chương khá sớm, viết được nhiều thể loại, về văn có thể loại “cao” nhất đó là tiểu thuyết. Năm 1988 tại Maxcova – Thủ đô của Nga, Đại sứ quán Việt Nam tại Liên Xô tổ chức cuộc thi sáng tác văn chương (cả thơ và văn) dành cho cộng đồng người Việt công tác tại 15 nước cộng hòa thuộc Liên bang Xô Viết. Ban giám khảo gồm 7 người, trong đó có Nguyễn Phúc Lộc Thành đã giành giải Nhất (không có giải Nhì) cho truyện ngắn “Cõi nhân gian”.

Lúc ấy Thành đang là người lao động ở bên ấy, đầu tắt mặt tối mưu sinh, chứ không phải là sinh viên của trường đại học về văn chương. “Đây đích thị là một nhà văn, hơn thế là một nhà văn có tài”, giám khảo Trần Đăng Khoa lúc ấy đã đánh giá, phát hiện. “Cõi nhân gian” sau này được tác giả Nguyễn Phúc Lộc Thành phát triển thành một tiểu thuyết cùng tên. Sau tiểu thuyết này, Nguyễn Phúc Lộc Thành “bặt âm” trên văn đàn.

Ấy vậy nhưng giống như khi đến với văn chương, lặng lẽ thì khi “rút” khỏi đời sống văn chương để trở thành một doanh nhân thành đạt trên thương trường giữa Hà Nội cũng lặng lẽ. Hiện nay anh là Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Thành Hưng.

Nguyễn Phúc Lộc Thành đã trở lại với văn chương sau 20 năm “vắng bóng”, nhưng không phải với văn mà là thơ. Trong một buổi chiều không thể bảng lảng hơn của tháng 9/2018, ngay cạnh Hồ Gươm, Nguyễn Phúc Lộc Thành “trình làng” trước giới văn chương và bạn đọc Thủ đô bộ ba “Giấc Mơ Sông Thương”, “Chân Quê”, “Chiều” – cũng quá đặc biệt. Mỗi tập gồm 36 bài lục bát. Cả ba tập này cũng đồng thời được in trong một tập chung “Giấc mơ sông Thương” bìa cứng, gồm 108 bài.

Tôi nhớ, có lần nhà thơ Vương Cường tâm sự, thơ lục bát (hay vẫn gọi là dòng thơ dân tộc) vốn sinh ra từ ca dao, người Việt xưa sáng tạo ra trong lao động về những quy luật của trời đất, thời tiết, tình yêu con người trong lao động cho dễ thuộc dễ nhớ nên ngôn ngữ rất bình dân. Do vậy, ai cũng có thể làm thơ lục bát, nhưng để có câu lục bát đúng là “thơ” và hay là rất khó.

Trong buổi ra mắt “Giấc mơ sông Thương”, ngày 17/9/2018, nhà thơ Trần Đăng Khoa chia sẻ: “Lục bát là thể thơ rất dễ viết. Ai cũng viết được trên 6, dưới 8, kể cả các cụ già, em nhỏ... nhưng lục bát hay thì khó vô cùng”. “Thơ lục bát dễ làm, nhưng cũng có thể nhấn chìm người sáng tác”, Nhà thơ “Hạt gạo làng ta” Trần Đăng Khoa khẳng định.

Khó vì đặc trưng của lục bát dễ làm cho người đọc thấy tẻ nhạt, trôi tuồn tuột; đọc câu đầu đã đoán ra câu sau, thậm chí câu cuối dẫn đến chán vì không có yếu tố bất ngờ. Từ trước đến nay, có hàng ngàn nhà thơ viết lục bát, nhưng thành công, bạn đọc nhớ đến không nhiều, đỉnh cao là Nguyễn Du với Truyện Kiều và một số tác giả khác thành danh với lục bát như Nguyễn Bính, Huy Cận, Nguyễn Duy, Lê Đình Cánh, Đồng Đức Bốn...Người làm “trên 6 dưới 8” rất nhiều nhưng thành nhà thơ viết lục bát không nhiều. Lục bát hay càng là điều xa xỉ.

Nói về lục bát Nguyễn Phúc Lộc Thành, nhà văn, PGS. TS. Nguyễn Hữu Sơn đánh giá: "Thơ của Nguyễn Phúc Lộc Thành đạt đến sự dung hợp tinh túy của trạng thái sex thiền... vượt lên sự phân chia nhị nguyên thanh tục – tục thanh thông thường. Hầu như câu thơ nào của Nguyễn Phúc Lộc Thành cũng gợi mở, có thể tán thưởng, phân tích, trao đổi, luận bình".

Ông chính là người có thể đọc thuộc làu chương 1 tiểu thuyết “Cõi nhân gian” của Nguyễn Phúc Lộc Thành, đã 20 năm qua luôn động viên anh viết trở lại và thường xuyên góp ý cho anh về chuyên môn. Như vậy, yếu tố “thiền” và “sex” trong lục bát Nguyễn Phúc Lộc Thành có sự đồng cảm về mặt “ngộ” giữa nhà thơ, nhạc sỹ Nguyễn Trọng Tạo và nhà văn, PGS. TS.Nguyễn Hữu Sơn.

Đã có nhiều bài chuyên luận nghiên cứu công phu về lục bát Nguyễn Phúc Lộc Thành và chắc chắn sẽ còn nhiều luận văn, luận án về thơ anh. Riêng tôi, cho rằng, lục bát Nguyễn Phúc Lộc Thành đẹp và bí ẩn đến ma mị.

Sau 108 bài đã in chung thành “Giấc Mơ Sông Thương”, Nguyễn Phúc Lộc Thành đã viết xong 36 bản lục bát “Đồng Sen Tàn”. Từ 04/04/2020, anh khởi bút viết 36 bản “Mùa Sấu Rụng”, đến nay đang viết sang bản thứ 8. “Mùa sấu rụng 5” là thi phẩm mới nhất mà anh công bố.

“Đêm nay/ lãng đãng sương về/ Sấu buồn,/ lá đã tái tê rời cành”, đó là hoàn cảnh nhà thơ đối thoại với “Sấu”. “Em nằm/ bên gốc sấu già/ Tôi ngồi đếm lá/ đến ba vạn lần”. Lục bát Nguyễn Phúc Lộc Thành không phải mới ở hình thức ngắt câu. Truyền thống của lục bát là câu thơ trên 6 chữ, câu dưới 8 chữ, chữ 6 câu trên cùng vần với chữ 8 câu dưới. Hiện nay, việc ngắt câu trong thơ lục bát biến ảo. Tuy nhiên, với Nguyễn Phúc Lộc Thành, không chỉ ngắt câu. Điểm khác biệt của Nguyễn Phúc Lộc Thành là ẩn dụ thi ảnh, sáng tạo thi ảnh, bộc lộ tận cùng bản ngã và chuyển tải các thông điệp, tư tưởng của tác giả.

...

“Ta ôm

chật đất chật trời

Ngày tìm long mạch

đêm khơi nguồn tình

....

Phập phồng tươi

phập phồng non

trăng như một miếng ngực ngon đang rằm”.

(Mùa sấu rụng 5)

Rõ ràng là trước thơ Nguyễn Phúc Lộc Thành cần yên tĩnh để ngộ chứ không cần bàn thêm. Nhà thơ PGS. TS. Nguyễn Linh Khiếu nhận xét: “Ở Việt Nam chưa có nhà thơ nào viết các tập thơ mà có dự án từ trước như nhà thơ Nguyễn Phúc Lộc Thành. Đa số gặp đâu viết đấy, vài năm gom góp lại, in thành tập”.

Đây chính là điểm khác biệt của Nguyễn Phúc Lộc Thành với các nhà thơ hiện nay. Điều đó, chứng tỏ một năng lực sáng tạo lớn, mạch cảm xúc lớn trong trái tim thi nhân Nguyễn Phúc Lộc Thành./.