Người dân sinh sống ổn định qua “nhiều thập kỉ” bỗng dưng bị cưỡng chế phá dỡ nhà ở xã Thường Tín

Quá trình sử dụng đất ổn định suốt nhiều thế hệ

Theo trình bày của ông Trần Văn Triển, gia đình ông sử dụng hai thửa đất số 261 và 456, thuộc tờ bản đồ số 02, với tổng diện tích 142,3m².

Nguồn gốc đất là do cha ông để lại, ông Triển nhận thừa kế từ bố mẹ từ năm 1969.

Từ trước năm 1980, gia đình đã sử dụng đất ổn định và liên tục.

Đến năm 1998, ông Triển chính thức sử dụng các thửa đất này vào mục đích đất ở.

Trong suốt quá trình đó, gia đình ông xây dựng nhà cửa, cải tạo đất để sinh sống mà không gặp bất kỳ sự ngăn cản hay xử phạt nào từ chính quyền địa phương.

Hơn  nữa, vào năm 2018, UBND xã Văn Phú (cũ) đã có tờ trình xác nhận hiện trạng sử dụng đất của ông Triển là ổn định, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch và không vi phạm pháp luật đất đai.

Tuy nhiên, đến khoảng tháng 3/2026, gia đình ông Triển bất ngờ được UBND xã Thường Tín (đơn vị hành chính mới) triệu tập và thông báo sẽ bị buộc tháo dỡ một phần ngôi nhà đang sinh sống.

Điều đáng nói là trước đó, gia đình ông không nhận được bất kỳ thông báo, biên bản vi phạm hay quyết định xử lý nào liên quan đến việc sử dụng đất.

Đỉnh điểm của sự việc là ngày 7/4/2026, ông Triển nhận được Quyết định số 690/QĐ-KPHQ, yêu cầu buộc tháo dỡ công trình xây dựng và nộp số tiền gần 30 triệu đồng.

Lý do được đưa ra là ông có hành vi lấn, chiếm đất công.

Thông tin này khiến gia đình ông vô cùng bàng hoàng.

Bởi lẽ, trong suốt nhiều năm sinh sống, chưa từng có kết luận nào cho rằng phần đất này là đất công bị lấn chiếm.

Ngược lại, các xác nhận trước đây đều khẳng định việc sử dụng đất là hợp pháp.

Một trong những vấn đề khiến gia đình ông Triển bức xúc là việc chính quyền không cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu liên quan đến cáo buộc vi phạm.

Khi ông yêu cầu được tiếp cận hồ sơ địa chính, ông không nhận được phản hồi thỏa đáng.

Không chỉ vậy, căn cứ quan trọng mà UBND xã Thường Tín sử dụng để kết luận vi phạm là một công văn của cơ quan thuế, cho rằng không có thông tin về việc ông Triển nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với hai thửa đất nêu trên.

Tuy nhiên, sau đó chính cơ quan thuế lại có văn bản khác xác nhận ông Triển đã nộp thuế, trong đó có một biên lai thể hiện việc đóng thuế cho diện tích 160m² – trùng khớp với diện tích hai thửa đất 261 và 456.

Điều này cho thấy có sự mâu thuẫn rõ ràng trong thông tin giữa các cơ quan chức năng.

Hiện tại, ngôi nhà trên thửa đất là nơi sinh sống duy nhất của gia đình ông Triển, bao gồm nhiều thế hệ: từ người cao tuổi đến các cháu nhỏ, nếu bị tháo dỡ, gia đình sẽ rơi vào tình trạng không nơi cư trú ổn định, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống, học tập và sinh hoạt hàng ngày.

Đặc biệt, trong gia đình có những cháu nhỏ sinh năm 2018, 2021 và 2025, việc mất đi nơi ở không chỉ là vấn đề vật chất mà còn tác động lớn đến tâm lý và sự phát triển của các em.

Bản thân ông Triển, ở tuổi ngoài 70, cũng chịu áp lực lớn về tinh thần.

Việc bị cưỡng chế phá dỡ nhà ở sau nhiều “thập kỉ” sinh sống khiến ông và gia đình rơi vào trạng thái hoang mang, lo lắng và suy giảm sức khỏe.

Còn nhiều vấn đề pháp lý cần làm rõ trước khi cưỡng chế phá dỡ công trình

Liên quan đến sự việc trên, trao đổi với PV báo Pháp luật Việt Nam về vụ việc trên, luật sư Chu Quang Quyến (Công ty luật Hà Trọng Đại và Cộng sự) cho rằng: việc ban hành Quyết định số 690/QĐ-KPHQ và Quyết định số 762/ QĐ-CCKPHQ của UBND xã Thường Tín buộc người dân phải phá dỡ công trình và cưỡng chế khắc phục hậu quả với lý do lấn chiếm đất công và đang đặt ra nhiều vấn đề pháp lý cần được xem xét một cách thận trọng, toàn diện.

Trước hết, theo luật sư, cần làm rõ cơ sở pháp lý xác định diện tích đất bị cho là “lấn chiếm”.

Trong vụ việc này, phần diện tích 25,7m² bị yêu cầu tháo dỡ chưa được chứng minh rõ ràng là đất công thuộc loại nào (đất công ích, đất giao thông hay đất do Nhà nước quản lý).

Hồ sơ hiện tại không thể hiện đầy đủ tài liệu đo đạc, bản đồ địa chính hoặc kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền.

Việc thiếu các căn cứ này có thể dẫn đến nguy cơ áp dụng biện pháp xử lý mang tính suy đoán, chưa đảm bảo nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính.

Bên cạnh đó, luật sư cũng nhấn mạnh yếu tố nguồn gốc và quá trình sử dụng đất cần được đánh giá đầy đủ.

Theo hồ sơ, các thửa đất liên quan đã được sử dụng ổn định từ nhiều năm, có xác nhận của chính quyền địa phương trước đây về việc không có tranh chấp, không vi phạm pháp luật đất đai và đủ điều kiện xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Trong trường hợp này, nếu chưa giải quyết dứt điểm thủ tục công nhận quyền sử dụng đất mà đã áp dụng biện pháp cưỡng chế phá dỡ là vấn đề cần cân nhắc về tính hợp lý và trình tự ưu tiên trong quản lý hành chính.

Một điểm đáng chú ý khác là việc xác định hành vi vi phạm và chủ thể vi phạm chưa thực sự rõ ràng.

Quyết định xử lý chưa phân tích cụ thể phần diện tích nào do đương sự trực tiếp xây dựng, thời điểm vi phạm, cũng như hành vi vi phạm cụ thể theo quy định pháp luật.

Điều này có thể ảnh hưởng đến tính chính xác và hợp pháp của quyết định hành chính.

Ngoài ra, theo luật sư, trình tự, thủ tục xử lý vi phạm hành chính cần được tuân thủ nghiêm ngặt.

Pháp luật quy định việc xử phạt phải được lập biên bản, giao cho người vi phạm và đảm bảo quyền tham gia, giải trình của người bị xử lý.

Nếu người dân không được cung cấp biên bản vi phạm, không được tham gia đầy đủ vào quá trình làm việc, thì cần xem xét lại tính hợp pháp của toàn bộ quy trình ban hành quyết định.

Từ các phân tích trên, luật sư Chu Quang Quyến cho rằng: Trước khi áp dụng biện pháp cưỡng chế phá dỡ – vốn là biện pháp có tác động lớn đến tài sản và quyền lợi của người dân – cơ quan chức năng cần làm rõ toàn diện các vấn đề về nguồn gốc đất, căn cứ pháp lý, hành vi vi phạm và trình tự thủ tục.

Việc đảm bảo tính minh bạch, khách quan và đúng quy định pháp luật là yếu tố then chốt để tránh phát sinh khiếu nại, khiếu kiện kéo dài.

Ở diễn biến khác, gia đình ông Trần Văn Triển kính mong UBND TP Hà Nội, UBND xã Thường Tín cần đánh giá sự việc một cách công bằng, minh bạch và đúng pháp luật để góp phần củng cố niềm tin của người dân vào các cơ quan chức năng và đảm bảo quyền lợi của người dân theo đúng thượng tôn pháp luật.

Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc trên.