Ngọc Nữ hoàng - Báu vật của đại dương

"Người phán xử" phán gì về cuộc thi Nữ hoàng trang sức 2017

'Người phán xử' Phan Quân nói gì về cuộc thi “Nữ hoàng Trang sức Việt Nam 2017”

Nữ hoàng trang sức 2017: Cơ hội quảng bá các làng nghề mỹ nghệ kim hoàn Việt Nam

Nhiều Nghệ sĩ Việt tham dự họp báo Nữ hoàng Trang sức Việt Nam 2017

Những người đẹp nổi tiếng từ cuộc thi “Nữ hoàng trang sức Việt Nam”

Truyền thuyết về “Viên ngọc trai hồng” luôn là nguồn cảm hứng cho tất cả những ai yêu ngọc trai và yêu biển cả. Ngọc ốc xà cừ (Queen Conch) hay còn được gọi là "ngọc trai hồng" là một trong những loại ngọc hiếm nhất và có giá trị nhất trên thế giới bởi cho đến nay mọi nỗ lực nuôi cấy ngọc ốc xà cừ đều thất bại, vì thế tất cả các viên ngọc đều là ngọc tự nhiên. Vẻ đẹp khác lạ và mức độ hiếm có của những viên ngọc có màu hồng của loài chim hồng hạc hạc đã biến nó trở thành một trong những loại trang sức được khao khát nhất.

Ngọc ốc xà cừ chủ yếu được tạo bởi loại ốc xà cừ Nữ hoàng (Queen Conch) có tên khoa học là Strombus Gigas. Ốc xà cừ Nữ hoàng hay còn gọi là ốc xà cừ hồng sống chủ yếu tại những vùng biển sạch chan hòa ánh nắng như nam Florida, Bahamas, Bermuda, nhưng tập trung nhiều nhất là quanh vùng biển Carribe. Ban đầu, ốc xà cừ được biết đến như một nguồn thực phẩm giá trị cho dân địa phương, nhưng sau đó người ta đã nhanh chóng phát hiện ra vẻ đẹp tiềm ẩn nằm sau lớp vỏ xù xì, thô ráp.

Không giống với đa số ngọc của các loài nhuyễn thể là được hình thành từ xà cừ, ngọc của ốc xà cừ Nữ hoàng được hình thành từ chất vôi của vỏ ốc, do đó ngọc thường mang màu của chính con ốc, vừa có vẻ lộng lẫy của ngọc trai vừa có vẻ bóng bẩy mượt mà của sứ, tạo nên một “nhan sắc” lung linh rất khác biệt và độc đáo. Những viên ngọc ốc xà cừ thường có hình oval đối xứng, màu sắc nhẹ nhàng, từ trắng, vàng nhạt, màu be, vàng nâu đến mận chín, đỏ nhưng nổi tiếng nhất và luôn được khao khát nhất vẫn là màu hồng hạc và hiếm nhất là màu đen. Về mặt kĩ thuật, ngọc ốc xà cừ chỉ là một cục vôi, không phải một viên ngọc nhưng người ta vẫn gọi chúng là ngọc vì rõ ràng độ rực rỡ của nó còn tuyệt sắc hơn hẳn nhiều loại ngọc trai thật khác.

Giá trị của ngọc ốc xà cừ được đánh giá qua kích thước, hình dạng, màu sắc và quan trọng nhất cấu trúc ngọn lửa ánh lên trên bề mặt từng viên ngọc. Đây là hiệu ứng màu sắc của các vùng màu sáng tối do sự hình thành của các sợi aragonite. Có thể nói, cấu trúc ngọn lửa của ngọc ốc xà cừ là một kì quan tự nhiên mà phải nhìn tận mắt, sờ tận tay thì mới tin, mới cảm được. Màu của ngọc có thể phai nhạt theo thời gian, đặc biệt nếu để ngọc tiếp xúc thường xuyên với tia cực tím, nhưng vẫn có những viên ngọc cả chục năm vẫn giữ được màu như cũ.

Ngọc ốc xà cừ giá trị một phần vì vẻ đẹp độc nhất vô nhị, một phần vì độ hiếm có khó tìm của nó. Mỗi con ốc cái trung bình sản xuất 2 triệu trứng mới có 1 trứng có thể tồn tại và trưởng thành. Ốc xà cừ mất 4 năm để “khôn lớn” đạt độ dài khoảng 30cm và nặng khoảng 3kg. Tuy thân mình hộ pháp nhưng ngọc của ốc xà cừ lại rất nhỏ, kích thước trung bình chỉ khoảng 3mm. Ước tính trong 10.000 đến 20.000 con ốc mới có một con tạo ngọc, và trong toàn bộ số ngọc tìm được đó chỉ có khoảng 1% là đủ đẹp để làm thành trang sức. Được biết, số lượng ngọc ốc xà cừ tìm thấy mỗi năm nhiều không quá 900 viên, hiếm ngang với kim cương. Còn với những ngư dân chuyên săn tìm ngọc trai, việc tìm được một viên ngọc xà cừ hồng khó chẳng khác chi mò kim đáy bể. Có những người cả đời đánh bắt cũng không tìm nổi một con ốc xà cừ có ngọc, chưa nói gì đến ngọc màu hồng. Vì thế, giới sành trang sức thường kháo nhau rằng: “với ngọc ốc xà cừ bạn chỉ có thể biết chứ khó có thể sở hữu bởi nó đã được mệnh danh là Ngọc Nữ hoàng. Mà Nữ hoàng thì luôn là duy nhất!”. Ngọc ốc xà cừ và ánh lửa kỳ ảo tuyệt đẹp của nó luôn là niềm say mê của các hãng trang sức danh tiếng như Boucheron, Tiffany, Mikimoto và cả những ngôi sao như Elizabeth Taylor, Brad Pitt…

Một trong những món đồ trang sức trang trí bằng ngọc ốc xà cừ nổi tiếng nhất là chiếc trâm cài áo của Nữ hoàng Mary (1867- 1953) – Nữ hoàng đầu tiên của Vương quốc Anh. Chiếc trâm cài áo này là một ví dụ tiêu biểu cho trào lưu sử dụng đồ trang sức ngọc ốc xà cừ vào thời kỳ Edwardian (khoảng cuối thế kỷ 19 đến năm 1914). Được biết đến với cái tên khác là thời kỳ Belle Époque (thời kỳ tươi đẹp) - thanh lịch, vui tươi tượng trưng cho một cuộc sống phù hoa, phóng khoáng, các mẫu trang sức thời kì này cũng mang phong cách như vậy. Khác với các mẫu trâm cài áo thời đó có hình tròn, chiếc trâm của nữ hoàng Mary hơi giống hình tam giác với một viên ngọc ốc xà cừ hồng nặng 24,9 carat ở giữa. Vì hình dáng của viên ngọc không tròn mà thiên về hình tam giác nên nhà chế tác kim hoàn đã khéo léo tạo ra một chiếc trâm nhằm bảo toàn hình dạng nguyên sơ của viên ngọc. Bên dưới là một hình chữ nhật đính đá quý gắn một viên ngọc trai thứ hai hình oval màu hồng khối lượng 28,1 carat. Sự kết hợp của hình tam giác và hình chữ nhật khiến chiếc trâm trông như một mũi tên. Xung quanh 2 viên ngọc là các viên kim cương nhỏ giác cắt hoa hồng gắn trên giá đỡ bằng bạch kim. Các viên ngọc trong chiếc trâm của nữ hoàng Mary cũng nổi tiếng vì độ bền màu, hơn 100 năm qua màu sắc của chúng vẫn không thay đổi nhiều.

Vòng tay kim cương và ngọc ốc xà cừ của Cartier

Ra đời khoảng đầu những năm 1920, chiếc vòng tay này đã được đem bán đấu giá tại nhà đấu giá Sotheby’s vào đầu năm 2012. Chiếc vòng được thiết kế như một cành cây đang đâm chồi nảy lộc điểm trái ngọt là những viên ngọc ốc xà cừ hồng, nằm xen lẫn giữa những viên kim cương cắt tròn, hình hoa hồng, hình chữ nhật bo góc. Ban đầu, nó được định giá khoảng 750.000 – 1.300.000 franc Thụy Sĩ (khoảng 17,3 – 29,9 tỷ VND) nhưng sau chiếc vòng đã bán được với con số ấn tượng 3.274.500 franc Thụy Sĩ (khoảng 75 tỷ VND).

Ra đời khoảng đầu những năm 1920, chiếc vòng tay này đã được đem bán đấu giá tại nhà đấu giá Sotheby’s vào đầu năm 2012. Chiếc vòng được thiết kế như một cành cây đang đâm chồi nảy lộc điểm trái ngọt là những viên ngọc ốc xà cừ hồng, nằm xen lẫn giữa những viên kim cương cắt tròn, hình hoa hồng, hình chữ nhật bo góc. Ban đầu, nó được định giá khoảng 750.000 – 1.300.000 franc Thụy Sĩ (khoảng 17,3 – 29,9 tỷ VND) nhưng sau chiếc vòng đã bán được với con số ấn tượng 3.274.500 franc Thụy Sĩ (khoảng 75 tỷ VND).

Trâm cài áo hình chim hồng hạc bằng ngọc ốc xà cừ hồng, kim cương và ngọc lục bảo

Chiếc trâm cài áo độc đáo này là một trong những món trang sức ngôi sao trong cuộc đấu giá của nhà Sotheby’s tại HongKong tháng 10/2013 nhân kỷ niệm lần đấu giá Magnificent Jewels & Jadeite lần thứ 40. Thân hồng hạc là một viên ngọc ốc xà cừ hồng kích thước 27.36 x 19.44 x 16.33mm, mỏ hồng hạc cũng được chế tác từ 2 miếng ngọc xà cừ hồng. Toàn bộ phần đầu, đuôi và chân làm bằng vàng trắng, vàng tây 18k nạm kim cương, mắt được trang trí bằng ngọc lục bảo. Tổng khối lượng kim cương trên mình chú hồng hạc (gồm cả viên kim cương ngậm trong mỏ) vào khoảng 4.50 carat. Chiếc trâm có giá khởi điểm 480.000 – 550.000HKD (tương đương 1,3tỷ - 1,5 tỷ đồng)

Vòng cổ bạch kim, kim cương và ngọc ốc xà cừ trong Bộ sưu tập “The Great Gastby” của Tiffany & Co.

Trâm cài áo Tarantula hình con nhện thuộc series “Art of Nature” của Hemmerle

Thân nhện được làm từ một viên ngọc ốc xà cừ màu nâu đậm nặng 111.76 carat – một trong những viên ngọc lớn nhất và hiếm nhất từ trước đến nay - và một viên đá sapphire Umba. Chân nhện được làm bằng vàng thật, đính các viên kim cương trắng và nâu. Chiếc trâm này đã có mặt tại rất nhiều bảo tàng lịch sử và văn hóa trên thế giới.

Bộ trang sức Victoria của Boucheron với nhẫn và hoa tai bằng kim cương trắng, vàng trắng gắn ngọc ốc xà cừ

Bộ sưu tập vòng cổ, hoa tai bằng kim cương và ngọc ốc xà cừ của Ông hoàng Ngọc trai MIKIMOTO

Vòng cổ Sautoir được chế tác từ năm 1905 của Tiffany & Co.

Chiếc vòng cổ tuyệt đẹp cẩn kim cương và 17 viên ngọc ốc xà cừ được bán tại nhà đấu giá Bonhams (Anh) năm 2011