Nghiên cứu mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu

Sáng 9/9, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà làm việc với Bộ Nội vụ về kết quả thực hiện nhiệm vụ 8 tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm những tháng cuối năm 2026.

Theo báo cáo, trong 8 tháng đầu năm, Bộ Nội vụ đã chủ động, quyết liệt triển khai các nhiệm vụ được giao, trong đó có 54 nhiệm vụ thực hiện các nghị quyết, kết luận của Trung ương. Bộ đã hoàn thành 20 nhiệm vụ, 34 nhiệm vụ đang thực hiện trong hạn; 4 đề án trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư được triển khai bảo đảm tiến độ, chất lượng.

Với phạm vi quản lý rộng, kết quả công tác của Bộ trải rộng trên các lĩnh vực tổ chức bộ máy, chính quyền địa phương, chế độ công vụ, lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội, việc làm và chính sách người có công.

Trong xây dựng, hoàn thiện thể chế, Bộ đã tham mưu trình Quốc hội thông qua 2 luật, 4 nghị quyết; trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua 1 pháp lệnh, cùng nhiều nghị định của Chính phủ và quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Riêng tháng 8, Bộ tham mưu trình Quốc hội thông qua Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (sửa đổi) và Nghị quyết thành lập 3 thành phố trực thuộc Trung ương.

Về tổ chức bộ máy, Bộ tham mưu trình Quốc hội quyết định cơ cấu tổ chức Chính phủ khóa XVI, giữ ổn định 14 bộ và 3 cơ quan ngang bộ; đồng thời tham mưu sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó số đầu mối của các cơ sở giáo dục công lập giảm hơn một nửa.

Trong xây dựng chính quyền địa phương, Bộ tham mưu, góp phần tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp; hoàn thành sắp xếp thôn, tổ dân phố trên phạm vi cả nước, giảm hơn 41.500 đơn vị.

Qua sơ kết một năm, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản ổn định, thông suốt, không gián đoạn trong phục vụ người dân, doanh nghiệp. Tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính được giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 98%.

Cải cách hành chính tiếp tục có chuyển biến tích cực. Chỉ số hài lòng của người dân (SIPAS) năm 2025 đạt 83,09%; chỉ số cải cách hành chính của các địa phương đạt gần 90%, mức cao nhất từ trước đến nay.

Trong lĩnh vực tiền lương, bảo hiểm xã hội và quan hệ lao động, Bộ tham mưu ban hành quy định về mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang; hơn 2 triệu người được tăng thêm 8% kể từ ngày 1/7/2026.

Về việc làm, Bộ tham mưu trình Ban Bí thư Đề án nâng cao năng suất lao động quốc gia, khai trương và vận hành Sàn giao dịch việc làm quốc gia, tư vấn, giới thiệu việc làm cho hơn 1,55 triệu lượt người. Công tác đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài được duy trì ổn định với hơn 90.000 lao động, đạt trên 80% kế hoạch năm.

Tại buổi làm việc, lãnh đạo Bộ Nội vụ và các đơn vị chuyên môn tập trung thảo luận về xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an sinh xã hội, cán bộ, công chức, viên chức và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành; Đề án mô hình tự quản của cộng đồng dân cư; Đề án nghiên cứu hình thành các đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu; Đề án cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội...

Chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển

Ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Bộ Nội vụ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng Bộ cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ lớn được giao, trong đó nhiều nhiệm vụ được triển khai tốt, hiệu quả.

Phó Thủ tướng nêu 4 kết quả nổi bật gồm: tham mưu, phối hợp tổ chức tốt cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp; tham mưu sắp xếp tổ chức bộ máy đạt kết quả tích cực; công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách được triển khai khá đồng bộ, kịp thời; đồng thời nỗ lực thực hiện các nhiệm vụ hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ và chính sách đối với người có công.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, trong đó một số nhiệm vụ chưa bảo đảm tiến độ, một số sản phẩm, báo cáo trình cấp có thẩm quyền chưa đáp ứng yêu cầu về chất lượng và hiệu quả.

Trong 4 tháng còn lại của năm, khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu ngày càng cao. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nội vụ chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển, hoàn thành toàn bộ mục tiêu, nhiệm vụ năm 2026, “dứt khoát không để sót bất kỳ nhiệm vụ nào”.

Trọng tâm trước hết là công tác thể chế và các nhiệm vụ lớn. Đối với Đề án về thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài trong một số lĩnh vực mũi nhọn, sau khi có kết luận của Hội nghị Trung ương 4, Bộ phải chủ động triển khai ngay việc thể chế hóa.

Đối với Đề án cải cách tiền lương và bảo hiểm xã hội, Bộ cần chuẩn bị kỹ, tham vấn độc lập các nhóm chuyên gia, nghiên cứu nhiều phương án trước khi báo cáo cấp có thẩm quyền. Hồ sơ các dự án luật và báo cáo trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10 cũng phải được chuẩn bị từ sớm, bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Nghiên cứu hình thành các đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu

Về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nội vụ bám sát các kết luận của Trung ương, nhất là Kết luận số 76-KL/TW Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Bộ cần theo dõi chặt chẽ quá trình vận hành, nhất là tại cấp xã, kịp thời phát hiện vấn đề và đề xuất điều chỉnh. Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện Đề án mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân, phấn đấu hoàn thành ngày 15/9 để báo cáo Thường trực Chính phủ.

Đối với mô hình tự quản cộng đồng dân cư, Bộ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, phù hợp với mô hình thôn, tổ dân phố sau sắp xếp và yêu cầu quản trị ở cơ sở trong tình hình mới.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh khối lượng công việc liên quan đến chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp xã, còn rất lớn. Bộ phải thường xuyên kết nối, nắm bắt diễn biến thực tiễn để chủ động tham mưu, từ củng cố, xây dựng đội ngũ cán bộ đến đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn.

“Không thể chỉ ban hành đề án rồi để địa phương tự triển khai”, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ kiểm tra, giám sát, đánh giá thường xuyên để xác định những nội dung cần điều chỉnh, bổ sung; hằng tháng báo cáo về tình hình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Về tổ chức, biên chế, Bộ Nội vụ cần bám sát Kết luận số 76-KL/TW, tập trung vào 3 nhóm vấn đề: khung tổ chức của hệ thống hành chính nhà nước ở Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã; biên chế giai đoạn 2027-2031; và mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân.

Đồng thời, Bộ tiếp tục rà soát phân cấp, phân quyền, xác định rõ thẩm quyền của chính quyền địa phương, nhất là cấp xã; chủ trì đôn đốc, hướng dẫn các bộ, cơ quan ngang bộ và chính quyền địa phương trong việc sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp.

Dứt điểm các nhiệm vụ chuyển đổi số

Phó Thủ tướng yêu cầu coi chuyển đổi số và hoàn thiện dữ liệu chuyên ngành là nhiệm vụ có tính mệnh lệnh, quyết tâm hoàn thành trong năm 2026 để kết nối, vận hành xuyên suốt, đồng bộ, thống nhất và dùng chung.

Đến ngày 30/11 phải dứt điểm các nhiệm vụ chuyển đổi số, trong đó ưu tiên hai nhóm dữ liệu về an sinh xã hội và cán bộ, công chức, viên chức.

Phó Thủ tướng lưu ý, chậm trong chuyển đổi số và hoàn thiện dữ liệu đồng nghĩa với tụt hậu, thiếu đồng bộ và không tạo được nền tảng cho quản trị hiện đại.

Bộ cũng phải chủ động thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ đã được phân cấp, phân quyền; đồng thời kiểm soát, theo dõi và làm tốt chức năng quản lý nhà nước. Những vấn đề còn giao thoa, chưa rõ trách nhiệm phải được chủ động tham mưu xử lý, không để kéo dài thành điểm nghẽn.

Trong lĩnh vực công vụ, công chức và cải cách hành chính, Bộ cần rà soát Luật Cán bộ, công chức và các nghị định liên quan; nghiên cứu chính sách khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm theo hướng đơn giản, khả thi.

Bộ cũng cần rà soát các tiêu chí đánh giá chỉ số cải cách hành chính và chỉ số hài lòng của người dân; nghiên cứu tích hợp kết quả đánh giá của cấp ủy, chính quyền và các công cụ KPI để việc đánh giá, xếp loại tập thể, cá nhân thực chất hơn.

Đưa lao động ra nước ngoài phải chuyển từ lượng sang chất

Trong lĩnh vực người có công, Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện kế hoạch triển khai Pháp lệnh Ưu đãi người có công đã sửa đổi và các nghị định liên quan; hoàn thiện hướng dẫn xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp thực chứng.

Bộ cần chuẩn bị các hoạt động hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, tính toán đầy đủ chính sách, hoạt động và quà tặng đối với người có công; đồng thời chuẩn bị tốt công tác khen thưởng Chiến dịch 500 ngày đêm.

Về lao động, an sinh xã hội, Bộ cần phối hợp xây dựng Chiến lược quốc gia về hiện đại hóa an sinh xã hội, báo cáo Thủ tướng trong năm 2026.

Đối với thị trường lao động, cần đánh giá thực chất tình hình tại từng địa phương, dự báo diễn biến và tác động đối với từng khu vực, nhóm lao động. Trong tháng 10, Bộ phải báo cáo thực trạng, đề xuất phương án xử lý các vấn đề đặt ra; đồng thời tiếp tục hoàn thiện dữ liệu lao động, bảo đảm kết nối, đồng bộ, liên thông và dùng chung. Sàn giao dịch việc làm quốc gia phải được đưa vào vận hành thực chất, phát huy hiệu quả kết nối cung - cầu lao động.

Đối với lao động đi làm việc ở nước ngoài, Phó Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh từ số lượng sang chất lượng, gắn với đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng và khả năng tái hòa nhập thị trường lao động trong nước.

Về nhiệm vụ năm 2027, Bộ Nội vụ cần tổng rà soát hệ thống thể chế, pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý, chủ động phát hiện những vấn đề phát sinh từ thực tiễn để đề xuất sửa đổi, bổ sung, bảo đảm hệ thống chính sách theo kịp yêu cầu phát triển.

Theo Phó Thủ tướng, trong một giai đoạn đặc biệt, Bộ Nội vụ đã đảm nhiệm khối lượng công việc rất lớn, nhiều nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng đối với đất nước và đối với ngành.

Sau những nhiệm vụ lớn về sắp xếp tổ chức bộ máy, Bộ Nội vụ cần tiếp tục tham mưu điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện để bộ máy mới vận hành hiệu quả, đưa chủ trương, chính sách vào thực tiễn. Đây cũng là trọng trách, đồng thời khẳng định vai trò quan trọng của Bộ Nội vụ trong giai đoạn mới.