Chùa Ông hay còn gọi là Miếu Quan Đế hoặc Hội quán Nghĩa An do người Hoa xây dựng vào giữa thế kỷ 18. Chùa thờ Quan Công (hay Quan Thánh đế quân), một nhân vật mà người Việt biết đến ở thời Tam Quốc. Điểm đặc biệt là Chùa Ông có thêm một gian thờ dành riêng cho ngựa Xích Thố - con chiến mã của Quan công.
 |
| Quang cảnh Chùa Ông (tên gọi khác là Miếu Quan Đế). |
Theo tiểu thuyết “Tam Quốc diễn nghĩa“, ngựa Xích Thố là chiến mã có công giúp chủ nhân đánh thắng nhiều trận, sau này được người đời thờ cúng. Do vậy, tập tục chui qua bụng ngựa Xích Thố thỉnh thoảng xuất hiện tại các đền, chùa, miếu thờ Quan Công để phục vụ nhu cầu văn hoá, tín ngưỡng của người dân.
Tục chui bụng ngựa Xích Thố cầu may của khách lễ chùa đã có nhiều năm tại Chùa Ông. Người đi lễ bái thường sẽ vái lạy Mã Thầu Tướng quân (hay Mã Đầu Tướng quân) là người chăm sóc ngựa cho Quan Công.
Sau khi thắp hương ở bàn thờ chính, khách viếng chùa đến gian thờ ngựa Xích Thố để chui qua bụng ngựa. Tượng được làm bằng gỗ, cao hơn 2m.
 |
| Người dân, du khách chui bụng tượng ngựa ở Chùa Ông với mong muốn một năm mới may mắn, bình an. |
Dân gian quan niệm, đàn ông chui sang bụng ngựa Xích Thố 7 lần, đàn bà sẽ là 9 lần sẽ gặp nhiều may mắn. Bên cạnh đó, người lễ bái cũng rung chiếc chuông trước cổ ngựa, hoặc vuốt cổ ngựa cầu may . Trẻ em chui qua bụng ngựa Xích Thố mong cầu học giỏi, mau ăn chóng lớn.
Chùa Ông là nơi có bề dày lịch sử của cộng đồng người Hoa khi di cư từ Cù Lao Phố (Biên Hòa) về Chợ Lớn ngày nay.
Chính điện chùa ở vị trí trung tâm, giữa có gian thờ Quan Thánh đế quân trang trí bao lam lưỡng long tranh châu cùng nhiều câu đối sơn son thếp vàng ở các cột. Hội quán Nghĩa An vốn là hội quán của người Triều Châu và người Hẹ sang Việt Nam sinh sống thành lập. Như phần lớn các đền miếu của người Hoa, công trình có kiến trúc tổng thể hình chữ khẩu. Chùa gồm các hạng mục như tiền điện, sân thiên tỉnh, nhà hương, chính điện và văn phòng hội quán dọc hai bên các điện thờ.
 |
| Người dân thành tâm đảnh lễ |
Kiến trúc và trang trí ở chùa thể hiện rõ nét phong cách Trung Hoa qua thiết kế, cách bài trí các tượng, phù điêu bằng gốm trên mái ngói hay tượng kỳ lân, diềm gỗ... trên bộ vì kèo sơn màu đỏ thắm. Xuyên suốt hệ thống mái là các hàng tượng to nhỏ, phong phú thể loại, được trang trí liên hoàn. Loại hình này được gọi là tiếu tượng. Mỗi tượng thể hiện một nhân vật, câu chuyện như: Cá chép hóa rồng, ông Nhật bà Nguyệt, Kim Đồng - Ngọc Nữ,...
Sau khi dâng lễ xong, người hành lễ chui qua bụng ngựa. Khách viếng chùa hy vọng làm như vậy sẽ giúp cả năm hanh thông. Sau khi chui qua bụng ngựa, người đi lễ sẽ rung chuông trên cổ Xích Thố cho tiếng kêu vang. Nhiều người tin rằng, tiếng leng keng vang vọng sẽ đem lại may mắn suốt cả năm cho người tự tay rung quả chuông đó.
 |
| Chùa Ông còn là địa điểm du lịch Sài Gòn hấp dẫn bởi kiến trúc cổ kính, không gian thờ tự trang nghiêm và nhiều hoạt động ý nghĩa trong dịp lễ tết. |
Không chỉ chui qua bụng ngựa và rung chuông, khách đi lễ chùa còn sờ vào các tượng ngựa, Quan Công ở gian thờ với hy vọng có thêm lộc năm mới. Nhiều người đến chùa còn xin quẻ ngày đầu năm.
Với diện tích khoảng 4.000 m2, Chùa Ông là điểm tham quan thu hút du khách ở TP HCM. Hàng năm lễ cúng Quan Đế được tổ chức vào ngày 24 tháng 6 âm lịch là lễ cúng quan trọng nhất ở miếu.
Ngoài ra, Chùa Ông còn là địa điểm du lịch hấp dẫn bởi kiến trúc cổ kính, không gian thờ tự trang nghiêm và nhiều hoạt động ý nghĩa trong dịp lễ tết. Năm 1993, Chùa Ông được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
