Ngành dệt may và bài toán thích ứng trước biến động vận tải toàn cầu
Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, sự gián đoạn các tuyến vận tải qua Biển Đỏ đang đặt ngành dệt may trước những thách thức lớn khi nhiều hãng tàu buộc phải chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng.
Hệ quả trực tiếp là thời gian giao hàng sang các thị trường chủ lực như châu Âu và Mỹ kéo dài thêm từ 14 đến 20 ngày, gây áp lực nặng nề lên các đơn hàng thời trang nhanh vốn có vòng đời ngắn.
Đi cùng với sự chậm trễ là tình trạng chi phí vận tải leo thang. Giá cước container đi Mỹ và châu Âu đã tăng gấp 2–3 lần, trong khi các tuyến đến bờ Đông nước Mỹ phải gánh thêm phụ phí rủi ro chiến tranh lên tới vài nghìn USD mỗi container.
Khó khăn càng thêm chồng chất khi tình trạng thiếu container rỗng tại các cảng lớn như Hải Phòng và Cát Lái liên tục xảy ra.
Không chỉ dừng lại ở logistics, giá dầu tăng cao cũng kéo theo giá sợi tổng hợp, hóa chất nhuộm tăng mạnh, kết hợp với đồng USD mạnh lên làm tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu, trực tiếp làm suy giảm lợi thế cạnh tranh của hàng xuất khẩu Việt Nam.
Trước bối cảnh địa chính trị bất ổn, các nhãn hàng thời trang quốc tế đang có sự thay đổi chiến lược rõ rệt. Mô hình “fast fashion” dần rút khỏi Việt Nam do không thể đáp ứng thời gian vận chuyển kéo dài.
Các nhà nhập khẩu bắt đầu chuyển hướng sang chiến lược dự phòng, yêu cầu nhà máy rút ngắn thời gian sản xuất và ưu tiên các sản phẩm có biên lợi nhuận cao.
Đồng thời, xu hướng “near-shoring” đẩy đơn hàng sang các quốc gia gần thị trường tiêu thụ như Mexico hay khu vực Trung Mỹ, cùng sự cạnh tranh gay gắt về chi phí từ Bangladesh và Ấn Độ đang tạo ra áp lực bủa vây mọi phía.
Để vượt qua giai đoạn này, các chuyên gia cho rằng ngành dệt may cần đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc, trọng tâm là đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang khối CPTPP hay ASEAN để giảm phụ thuộc vào các tuyến vận tải rủi ro.
Doanh nghiệp cần chủ động chuyển dịch sang các dòng hàng kỹ thuật cao, sản phẩm thân thiện môi trường nhằm giảm phụ thuộc vào giá dầu và đáp ứng yêu cầu ESG từ đối tác quốc tế.
Về dài hạn, việc tăng tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu, đầu tư chuỗi cung ứng khép kín và đẩy mạnh chuyển đổi số sẽ là chìa khóa để nâng cao khả năng tự chủ.
Trong thách thức luôn có cơ hội, đây chính là thời điểm để dệt may Việt Nam tái định vị, hướng tới mô hình phát triển bền vững và giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
