Ngán ngẩm với vụ án ở Kiên Giang 16 năm vẫn chưa có "phán quyết cuối cùng"

Lạng Sơn: Có hay không những khuất tất trong cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cưỡng chế phá dỡ công trình xây dựng?

Khuất tất trong việc hỗ trợ các hộ dân bị ảnh hưởng bởi lòng hồ thủy điện Tuyên Quang

Liên quan “vụ kiện thập kỷ” tại Lào Cai: Lộ diện những hành vi khuất tất của Phó Chủ tịch huyện Văn Bàn

Đồng Nai: Nhiều khuất tất từ dự án xây trường THCS Ngô Nhơn Tịnh

Mở rộng điều tra vụ án Nhật Cường: Khuất tất gói thầu 43 tỷ đồng

Vì sao vụ án kéo dài không xử?

Theo hồ sơ vụ việc, ngày 12/03/2010 Tòa án nhân dân Huyện Phú Quốc (TAPQ) thụ lý vụ án tranh chấp đất đai do nguyên đơn Huỳnh Kim Xương khởi kiện yêu cầu tòa hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (SĐ) cấp cho bà Phù Bích Loan (bà Xương là mẹ ruột bà Loan). Trong thời gian TAPQ thụ lý, giải quyết vụ án, thì xuất hiện ông, bà Phù Bích Liên, Phù Thọ Hiền, Phù Thọ Lợi, Phù Thọ Thắng-Quốc tịch Pháp, anh chị em với bà Loan. Đặc biệt, ông Phù Thọ Thuận, Quốc tịch Đức, chú ruột bà Loan cũng tham gia đồng nguyên đơn.

Theo Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định, thời hạn chuẩn bị xét xử đối với vụ án tranh chấp về giao dịch dân sự, hợp đồng dân sự; tranh chấp về chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân; tranh chấp về thừa kế tài sản, tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật về đất đai… là 4 tháng kể từ ngày thụ lý.

Đối với các vụ án tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại giữa cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh với nhau và đều có mục đích lợi nhuận; tranh chấp liên quan đến lao động… thời hạn là 2 tháng kể từ ngày thụ lý.

Có thể thấy, tình trạng án dân sự quá hạn xảy ra đã trực tiếp ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự vốn được luật pháp bảo vệ. Trước hết là đương sự phải mất nhiều thời gian, công sức theo đuổi vụ án.

Cụ thể, đồng nguyên đơn đã khởi kiện bổ sung, buộc bà Loan giao 92.819,4m2 đất chứ không phải 66.987m2 như đơn khởi kiện ban đầu. Riêng ông Thuận, yêu cầu tòa giử nguyên căn nhà 400m2 đất nhà ở và 10.000m2 đất nông nghiệp mà cha bà Loan đã cho ông Thuận... Với những tình tiết mới nêu trên, TAPQ chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Kiên Giang (TAKG) thụ lý theo thẩm quyền vì có yếu tố người nước ngoài...

Theo đương sự của vu án là bà Phù Bích Loan cho biết: “Mấy anh chị tôi đi vượt biên trái phép, ba tôi (ông Phù Hồng Trân) không cho tôi đất, tôi không canh tác giữ đất, đóng thuế, đăng ký cấp sổ... Thì diện tích đất này sẽ bị nhà nước trưng thu theo chính sách “trưng thu tài sản người bỏ đi vượt biên trái phép” lúc bấy giờ. Nay anh chị tôi đã là người có quốc tịch nước ngoài, không có di chúc, không canh tác một ngày, thậm chí không phụng dưỡng cha tôi ngày nào, nay tự dưng khởi kiện đòi chia đất"?

"Ông Thuận, em cha tôi, cũng đi vượt biên trái phép, ông ta xin tôi cất một căn nhà trên đất của tôi, để anh em, bà con nước ngoài về thăm quê có chỗ cư trú. Giấy phép xây dựng căn nhà này chính quyền cấp phép cho tôi chứ không cấp cho ông Thuận, vì ông Thuận không có hộ khẩu(?). Không hiểu sao tòa án lại chấp nhận yêu cầu của những người không có nghĩa vụ mà đòi quyền lợi như vậy?”- bà Loan nói thêm.

Liên quan đến vụ việc này, một "điểm mờ" đang tồn tại mà giới luật gia, luật sư tỉnh Kiên Giang đã và đang đặt câu hỏi cho Tòa án nhân dân tỉnh Kiên Giang (TAKG) là: Người mang quốc tịch nước ngoài, có được pháp luật Việt Nam cho phép tham gia tố tụng tranh chấp đất nông nghiệp hay không? Câu hỏi này hiện bỏ ngỏ, TAKG không trả lời được. Có thể đây là điểm mấu chốt khiến vụ án kéo dài...

Nếu TAKG chấp nhận đơn khởi kiện tranh chấp đất nông nghiệp của người có quốc tịch nước ngoài, thì việc chính quyền Phú Quốc không cấp giấy phép xây dựng nhà cho ông Phù Thọ Thuận, quốc tịch Đức, là sai?! Sự mâu thuẫn này, TAKG cứ “chà đi, xát lại” nên vụ án cứ “dây cà ra dây muống” suốt 16 năm?

Riêng tình tiết ông Thuận không liên quan gì, “bỗng dưng đòi” nhà và đất trên đất bà Loan được cấp SĐ, mà TAKG “thẩm tra” nhiều lần, làm vụ án kéo dài trên 3 năm?!

TAKG báo cáo cấp trên ra sao?

Trong công văn 136/TLĐ-TAT ngày 29/06/2018, TAKG báo cáo Tòa án nhân dân Tối cao (TATC), cho rằng: “xét thấy đơn khởi kiện bổ sung của đồng nguyên đơn phù hợp qui định tại các điều 161,163,164,165,166, 171 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 nên TAPQ thụ lý vụ án theo số 19/2010/TLDS-ST ngày 12/3/2010 là đúng”.

Bản báo cáo là vậy, thế nhưng theo luật sư Trần Dũng Anh (Đoàn Luật sư tỉnh Kiên Giang - Kiêm Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Kiên Giang) thì báo cáo này của TAKG chưa phản ánh hết bản chất sự việc.

Quyết định số 120 của TAND Tối cao nêu rõ: Thẩm phán để từ 3 vụ, việc quá thời hạn giải quyết, xét xử theo quy định của pháp luật từ 12 tháng trở lên nhưng không có lý do chính đáng thì chưa xem xét đề nghị bổ nhiệm lại trong thời hạn 12 tháng.

Thẩm phán bị xử lý trách nhiệm bằng hình thức tạm dừng thực hiện nhiệm vụ được giao trong thời gian 30 ngày khi có một trong những hành vi vi phạm sau: Để từ trên 3 vụ, việc quá thời hạn dưới 6 tháng hoặc 1 vụ, việc trở lên quá thời hạn từ 6 tháng trở lên kể từ ngày hết thời hạn chuẩn bị xét xử, thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu theo quy định của pháp luật nhưng không có lý do chính đáng.

Vị luật sư này nêu vấn đề: “Biên bản hòa giải vào lúc 7h50’ ngày 10/03/2004 và Biên bản hòa giải của UBND Thị trấn Dương Đông vào lúc 12h ngày 05/04/2014 không đúng thành phần quy định tại khoản 2 điều 135 Luật đất đai năm 2003. Và hết thời hiệu khởi kiện được quy định tại điểm a khoản 3 điều 159 Bộ Luật Tố tụng dân sự năm 2004. Việc thông báo thụ lý vụ án ngày 09/03/2010 của TAPQ là không phù hợp với qui định pháp luật nêu trên.

Hơn nữa, trong vụ án này, xuất hiện 5 người có quốc tịch nước ngoài tham gia tranh chấp đất nông nghiệp trên lãnh thổ Việt nam là trái với qui định của Luật Đất đai; người có quốc tịch nước ngoài không được quyền sở hữu đất nông nghiệp trên lãnh thổ Việt nam. Không quyền sở hữu thì cơ sở pháp lý nào để tranh chấp?”.

“Quyết định chuyển hồ sơ Biên bản hòa giải ngày 06/09/2005 của Phòng Tài nguyên & Môi trường huyện Phú Quốc (TN&MT PQ) sai thẩm quyền. Hơn nữa, TN&MT PQ đã ra thông báo số 27/TB-TNMT ngày 18/7/2006 hủy bỏ biên bản hòa giải này. Biên bản đã bị hủy bỏ vẫn được đưa vào hồ sơ vụ án, đúng hay sai pháp luật? Thông báo thụ lý vụ án số 47/TB-TLVA ngày 08/12/2010 của TAKG dựa trên chứng cứ tài liệu nêu trên là không phù hợp theo luật định.

Thêm một chứng cớ nữa, TAKG đã ra quyết định số 20/2014/QĐST-DS ngày 02/04/2014 đưa vụ án ra xét xử, nhưng ngày 25/8/2014 (sau gần 5 tháng) TAKG lại ban hành thông báo số 129/2014/TB về việc thay đổi nội dung khởi kiện. Hành vi "tiền hậu bất nhất" này của TAKG hoàn toàn vi phạm Luật Tố tụng Dân sự” - luật sư Trần Dũng Anh phân tích.

Mặt khác, theo Công văn 136 cho rằng, SĐ được cấp cho hộ gia đình bà Loan, không đưa chồng, con bà Loan vào tham gia tố tụng là vi phạm luật Tố tụng. Đất này là cha mẹ bà Loan cho riêng bà Loan trước khi bà Loan lập gia đình, nên SĐ chỉ một mình bà Loan đứng tên. Trong hồ sơ vụ án, từ hòa giải đến khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử (chưa bao giờ phiên tòa được mở?), hoàn toàn không có tên chồng, con bà Loan tham gia tranh chấp, tố tụng.

Nay TAKG đưa tài sản được tạo lập trước hôn nhân của bà Loan ra làm điều kiện và cho rằng, đó là điều kiện cần phải có trong quy trình tố tụng vụ án này. Tài sản tạo lập trước khi bà Loan có chồng, con, SĐ cấp cho cá nhân bà Loan, hà cớ gì TAKG buộc chồng, con bà Loan tham gia vào vụ án tranh chấp đất đai nội tộc bà Loan?

Liên quan đến những "điểm mờ" trong vụ án này, phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam đã liên hệ với Tòa án nhân dân tỉnh Kiên Giang để xác minh, tìm hiểu thông tin. Ông Võ Minh Triều, Chánh Văn phòng TAKG đã tiếp nhận phản ánh của phóng viên thế nhưng cho đến nay đơn vị này vẫn chưa phản hồi.

Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin.