Ngân hàng Nhà nước có quyền yêu cầu kiểm toán độc lập khi thanh tra ngân hàng
Từ ngày 15/1, Ngân hàng Nhà nước có quyền yêu cầu các tổ chức bị thanh tra phải thuê đơn vị kiểm toán độc lập để đánh giá thực trạng tài chính nếu phát hiện dấu hiệu sai lệch.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 05/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành Ngân hàng. Điểm mới đáng chú ý tại Nghị định này là việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) được quyền yêu cầu đối tượng thanh tra thực hiện kiểm toán một phần hoặc toàn bộ nội dung về tổ chức, hoạt động, tài chính.
Quy định này được áp dụng trong 3 trường hợp cụ thể: khi cần đánh giá thực trạng tài chính hoặc số liệu cung cấp có dấu hiệu không đáng tin cậy; khi nội dung thanh tra vượt quá chuyên môn, nguồn lực của đoàn thanh tra; và các trường hợp khác theo quyết định của Thống đốc.
Đáng chú ý, toàn bộ chi phí thuê kiểm toán độc lập sẽ do đối tượng thanh tra tự chi trả, ngân sách nhà nước không hỗ trợ khoản này. Trong vòng 30 ngày kể từ khi nhận yêu cầu, đơn vị bị thanh tra phải hoàn tất việc thuê kiểm toán và gửi báo cáo kết quả về NHNN trong 5 ngày sau khi có kết luận nhằm đảm bảo tiến độ, tránh kéo dài thời gian cung cấp tài liệu.
Về cơ cấu, Thanh tra ngành Ngân hàng được tổ chức thành hai cấp: Thanh tra NHNN và Thanh tra NHNN Khu vực. Thanh tra NHNN là tổ chức hành chính thuộc cơ cấu của NHNN, giúp Thống đốc quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng chống tham nhũng.
Chánh Thanh tra NHNN sẽ do Thống đốc bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm sau khi có ý kiến bằng văn bản của Tổng Thanh tra Chính phủ. Trong khi đó, Thanh tra NHNN Khu vực sẽ thực hiện nhiệm vụ trên địa bàn theo sự phân công, phân cấp và chịu sự chỉ đạo nghiệp vụ từ Thanh tra cấp trên.
Hoạt động thanh tra sẽ bao gồm các bước từ xây dựng kế hoạch, công bố quyết định đến giám sát và công khai kết luận thanh tra. Thời hạn cho một cuộc thanh tra do cấp Trung ương thực hiện không quá 45 ngày, có thể gia hạn tối đa 25 ngày với các vụ việc phức tạp hoặc tại khu vực địa hình khó khăn. Đối với cấp Khu vực, thời hạn này ngắn hơn, không quá 30 ngày và thời gian gia hạn tối đa là 10 ngày.
Nghị định 05/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/01/2026, thay thế các quy định cũ về tổ chức thanh tra ngành ngân hàng nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong công tác giám sát tài chính.
