Nâng cao “sức đề kháng” trên môi trường mạng cho giới trẻ

Tăng mức độ nghiêm trọng của tội phạm vị thành niên

Một con số thống kê từ Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc UNICEF cho thấy, trung bình mỗi năm Việt Nam có khoảng 8.000 trẻ em vi phạm pháp luật. Ngoài ra, có khoảng 2.000 trẻ em là nạn nhân của tội phạm. Gần 70.000 trẻ em khác liên quan các vụ việc pháp luật gia đình.

Những con số này cho thấy phạm vi tác động rất rộng. Nhiều trẻ phải tiếp xúc với quy trình tố tụng truyền thống như là thẩm vấn, xét xử… những yếu tố được cho là dễ gây sợ hãi và tổn thương tâm lý trẻ.

Thực tế đáng lo ngại, cùng với xu hướng gia tăng về số vụ thì mức độ nghiêm trọng của tội phạm vị thành niên cũng tăng lên. Nguy hiểm hơn, những hành vi vi phạm pháp luật này còn được đăng tải trên các trang mạng xã hội mà các đối tượng xem đó là những chiến tích để khoe khoang, thách thức pháp luật.

Các hành vi vi phạm không chỉ dừng lại ở những hành vi nhỏ lẻ như trộm cắp vặt, gây rối trật tự công cộng mà còn bao gồm cả những tội nghiêm trọng như cướp giật, trộm cắp tài sản có tổ chức, bạo lực học đường và thậm chí là mua bán tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy và giết người.

Để bảo vệ người trẻ trên không gian mạng, anh Nguyễn Minh Triết - Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam cho biết, giải pháp của tổ chức Đoàn là kết hợp nhuần nhuyễn giữa "xây và chống".

Anh Triết lý giải, "xây" là tiếp tục tuyên truyền, nâng cao nhận thức, kỹ năng ứng dụng trên không gian mạng cho học viên thanh niên, thanh thiếu nhi. “Các bạn trẻ phải được trang bị, phải được tăng cường ‘sức đề kháng’ trên môi trường mạng để bảo vệ mình, bảo vệ được cộng đồng và xã hội” - Bí thư Nguyễn Minh Triết cho hay.

Theo Bí thư Trung ương Đoàn, tổ chức Đoàn dùng mọi giải pháp như tuyên truyền trực tiếp, tuyên truyền qua không gian mạng, tổ chức các sân chơi, các cuộc thi để đánh giá được năng lực sử dụng mạng, kỹ năng ứng xử trên môi trường mạng của thanh thiếu nhi. Từ đây, Đoàn, Hội có giải pháp tuyên truyền rộng rãi về luật pháp, về kỹ năng cho các bạn trẻ.

Ngoài ra, việc "xây" là cùng tạo ra sân chơi trên không gian mạng, sử dụng môi trường này để các bạn thanh thiếu nhi giải trí an toàn.

Còn về vấn đề "chống", tổ chức Đoàn nâng cao năng lực, kỹ năng cho các bạn trẻ để nhận diện được các thủ đoạn, lập luận chống phá. Cách nhận biết thông tin sai lệch, kỹ năng kiểm chứng thông tin...

“Thời gian tới, chúng tôi có sự phân phối hợp lý để làm sao thanh thiếu nhi nhận diện rõ ràng hơn các nội dung xấu, độc trên không gian mạng. Không ai khác, chính chúng ta phải tự ý thức để bảo vệ mình, không để bị sa bẫy vào những thủ đoạn của các thế lực thù địch cũng như các đối tượng tội phạm” - Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam bày tỏ mong muốn.

“Sống và làm việc theo pháp luật”

Không dừng lại ở những lời kêu gọi hay khẩu hiệu treo trên băng rôn, nhiều bạn trẻ hôm nay đang biến tinh thần “sống và làm việc theo pháp luật” thành hành động cụ thể.

Theo đó, từ không gian mạng đến đời sống thường nhật, khẩu hiệu ấy đang dần được “hiện thực hóa” bằng chính lựa chọn, trách nhiệm và ý thức công dân của mỗi người trẻ.

Thực tế, tại nhiều địa phương cho thấy, nơi nào tổ chức Đoàn chủ động đổi mới cách làm, nơi đó nhận thức pháp luật của thanh niên được nâng lên rõ rệt.

Như tại Hà Nội, các mô hình “Thanh niên với văn hóa giao thông”, “Câu lạc bộ pháp luật học đường”,... đã góp phần hình thành thói quen tuân thủ pháp luật từ sớm. Không ít bạn trẻ đã trở thành tuyên truyền viên tích cực, lan tỏa thông điệp sống có trách nhiệm đến cộng đồng.

Trước đây, em Nguyễn Hoàng Phúc (sinh viên năm cuối tại một trường Đại học tại Hà Nội) nghĩ rằng, luật khá khô khan nhưng khi tham gia phiên tòa giả định, bản thân đã hiểu rõ hơn hậu quả của từng hành vi. Từ đây, Anh đã cẩn trọng hơn trong đời sống và trên mạng xã hội.

Theo Linh Anh, “sống và làm việc theo pháp luật” không thể chỉ là nhiệm vụ của riêng tổ chức Đoàn hay nhà trường, mà cần sự chung tay của gia đình, xã hội và chính bản thân mỗi thanh niên.

Và, điều quan trọng nhất là xây dựng ý thức tự giác – khi người trẻ hiểu rằng tuân thủ pháp luật không phải là sự ràng buộc, mà chính là cách bảo vệ mình và góp phần xây dựng xã hội văn minh.

Nếu ngoài đời thực, việc chấp hành pháp luật đã dần đi vào nền nếp, thì trên không gian mạng lại là “bài kiểm tra” rõ nét hơn đối với giới trẻ.

Phạm Thanh Tùng - freelancer sáng tạo nội dung (phường Bạch Mai, Hà Nội) từng vô tư đăng lại thông tin chưa kiểm chứng, tuy nhiên, sau khi tìm hiểu về các quy định xử phạt, Tùng bắt đầu cẩn trọng hơn. Giờ đăng gì cũng phải nghĩ đến trách nhiệm.

Theo Tùng, trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, việc lan truyền thông tin sai lệch, bình luận tiêu cực hay vi phạm bản quyền không còn là chuyện hiếm. Tuy nhiên, một bộ phận người trẻ đang chủ động “tự điều chỉnh”, coi việc tuân thủ pháp luật trên mạng là tiêu chuẩn ứng xử mới.

Trong dòng chảy sôi động của đời sống hiện đại, khi người trẻ ngày càng khẳng định vai trò trên nhiều lĩnh vực, câu chuyện “sống và làm việc theo pháp luật” không chỉ là một chuẩn mực cần hướng tới, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mỗi thanh niên.

Bởi lẽ, giữa những cơ hội rộng mở của thời đại số, luôn tồn tại những ranh giới mong manh giữa đúng – sai, hợp pháp – vi phạm, đòi hỏi người trẻ phải có bản lĩnh, nhận thức và trách nhiệm trong từng hành vi của mình.