Mỹ thuật Việt Nam đang kỳ vọng vào lớp trẻ

Kỳ vọng “làn gió mới”

Ngày 9/12, tại Hà Nội, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ VH,TT và DL) sẽ tổ chức trao giải “Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam 2015”. Đây là hoạt động thường niên 5 năm tổ chức 1 lần dành cho giới mỹ thuật cả nước.

Sau 5 tháng phát động từ tháng 4 - 9/2015, Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam 2015 (TLNTVN 2015) đã nhận được 4.076 tác phẩm của 2.002 tác giả ở 63 tỉnh, thành phố gửi tham dự. Qua quá trình tuyển chọn, Hội đồng nghệ thuật (HĐNT) đã tuyển chọn 409 tác phẩm của 407 tác giả để trưng bày, trong đó 38 tác phẩm xuất sắc đã được chọn trao giải thưởng.

Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam 2015 được ghi nhận với nhiều sự thay đổi lớn từ thành viên Hội đồng Nghệ thuật (HĐNT), tổ chức thêm các buổi tọa đàm xung quanh những vấn đề nghệ thuật được giới chuyên môn và công chúng quan tâm.

Cụ thể, HĐNT năm nay có sự góp mặt của các thành viên trẻ là những nghệ sỹ sáng tác tốt, đoạt nhiều giải thưởng và kinh nghiệm tham gia các HĐNT lớn. Đây cũng là lần đầu tiên HĐNT có thành phần là nhà phê bình mỹ thuật.

Trong khuôn khổ Triển lãm nhiều hội thảo được tổ chức: “Vai trò cá nhân của nghệ sĩ trong sáng tác mỹ thuật" diễn ra vào ngày 11/12; Hội thảo "Sáng tác đồ họa trong nước và quốc tế giai đoạn hiện nay” (ngày 15/12); Hội thảo “Thị trường Mỹ thuật và sự phát triển các mô hình giám tuyển của Việt Nam từ đầu thập niên 90 đến nay” (ngày 21/12); Hội thảo Nghệ thuật - Bản sắc văn hóa trong thời đại số” (ngày 22/12).

Một điểm khác biệt nữa, tại TLMTVN 201 nhiều tác phẩm đã sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật “kể” lại những câu chuyện thời đại môt cách ấn tượng.

Trong đó phải kể đến những tác phẩm mang các yếu tố tín ngưỡng, tôn giáo như: "Lên đồng" của Trần Quốc Giang, "Đức tin" của Võ Việt Dũng, hay câu chuyện công nghệ khiến con người thờ ơ với cuộc sống trong "Tuổi teen" của Phạm Hồng Như.

Triển lãm cũng xuất hiện nhiều tác phẩm mang tính thời sự với chủ đề biển đảo, hay những vấn đề tiêu cực, tham nhũng... Bên cạnh những gương mặt lão thành, kì cựu như: Họa sỹ Phan Kế An, Trần Huy Oánh, Đinh Trọng Khang, Lê Thị Kim Bạch, Nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo…, thì sự hiện diện của các loại hình nghệ thuật đương đại với nhiều tác giả trẻ tại triển lãm cũng đang kỳ vọng sẽ mang đến một “làn gió” gần gũi hơn với công chúng.

“Nghệ thuật đang có sự tĩnh”

Đánh giá về chất lượng nghệ thuật các tác phẩm trưng bày tại TLMTVN 2015, họa sỹ Vi Kiến Thành nhận định: “Việc sáng tác các tác phẩm đang có sự “tĩnh lại”. Cụ thể, trải qua thời gian và tác động xã hội, cái mới dần trở nên quen thuộc, trong khi các nhân tố trẻ chưa thực sự được định hình.”

Theo Nhà phê bình mỹ thuật Bùi Mai Hương phân tích: "Các hình thức nghệ thuật mới như sắp đặt, trình diễn, video art, phần lớn thuộc thế hệ trẻ, đã xuất hiện ở Việt Nam từ thập niên 90 và ngày càng phát triển sau năm 2000 nhưng khó có điều kiện để tham dự. Vì không gian, ánh sáng và một số yêu cầu khác đều khó khả thi. Và những người theo đuổi các hình thức nghệ thuật mới này tìm cho mình những sân chơi riêng, những cách xuất hiện riêng.”

Họa sỹ Vi Kiến Thành cũng thừa nhận: “Bản thân các nghệ sỹ cũng còn sự e dè, dường như vì quan niệm rằng triển lãm vẫn là một sân chơi truyền thống...”

Ngoài ra, nhiều ý kiến cho rằng việc tổ chức tại gần như duy ở ở địa điểm Trung tâm Triển lãm VHNT Việt Nam (Hà Nội) là quá đơn điệu (chỉ có năm 1980 được tổ chức tại nhà triển lãm Giảng Võ).