Từ đầu năm 2026, mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và tự nguyện có sự điều chỉnh dựa trên lộ trình tăng lương tối thiểu vùng và mức tham chiếu mới theo Luật Bảo hiểm xã hội.
 |
| Ảnh minh họa. Nguồn BHXH Việt Nam |
Hiện nay, hệ thống bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam vận hành 2 loại hình song hành nhằm đảm bảo lưới an sinh cho mọi đối tượng. Trong khi BHXH bắt buộc gắn liền với khối lao động có hợp đồng, BHXH tự nguyện lại là giải pháp tối ưu cho lao động tự do.
Bảo hiểm xã hội bắt buộc: Đóng dựa trên quỹ tiền lương
Theo quy định, tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc vẫn được duy trì ổn định. Tổng mức đóng vào các quỹ Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm Y tế (BHYT) và Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) là 32%.
| Tỷ lệ trích đóng BHXH bắt buộc năm 2026 Người lao động đóng 10,5%: Gồm 8% vào quỹ hưu trí, tử tuất; 1,5% vào quỹ BHYT và 1% vào quỹ BHTN. Người sử dụng lao động đóng 21,5%: Gồm 14% vào quỹ hưu trí, tử tuất; 3% vào quỹ BHYT; 1% vào quỹ BHTN; 0,5% vào quỹ bảo hiểm Tai nạn lao động – Bệnh nghề nghiệp và 3% vào quỹ ốm đau, thai sản. Mức tiền lương đóng tối thiểu: Không thấp hơn lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng. Mức tiền lương đóng tối đa: Bằng 20 lần mức tham chiếu. |
Điểm mới từ 2026 là việc mở rộng đối tượng tham gia BHTN cho người lao động có hợp đồng từ 1 tháng trở lên, giúp tăng diện bao phủ an sinh ngay từ những ngày đầu làm việc.
Bảo hiểm xã hội tự nguyện: Linh hoạt thu nhập đầu vào
Khác với loại hình bắt buộc, người tham gia BHXH tự nguyện được tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng tùy theo khả năng tài chính.
Mức đóng hằng tháng được ấn định bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia lựa chọn. Tuy nhiên, mức thu nhập này phải tuân thủ khung giới hạn: Thấp nhất: Bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn (theo quy định hiện hành là 1.500.000 đồng, tương ứng mức đóng 330.000 đồng/tháng). Cao nhất: Bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.
So sánh quyền lợi để lựa chọn tối ưu
Dù cùng hướng tới mục đích hưởng lương hưu khi về già, nhưng hai loại hình này có sự khác biệt rõ rệt về số lượng chế độ được thụ hưởng.
So sánh quyền lợi BHXH Bắt buộc và Tự nguyện
| Chế độ thụ hưởng | BHXH Bắt buộc | BHXH Tự nguyện |
| Hưu trí & Tử tuất | Có | Có |
| Ốm đau & Thai sản | Có | Không |
| TNLĐ - Bệnh nghề nghiệp | Có | Không |
| Bảo hiểm thất nghiệp | Có | Không |
| Bảo hiểm Y tế | Cấp thẻ BHYT ngay | Cấp thẻ BHYT khi hưởng lương hưu |
Theo các chuyên gia BHXH Việt Nam việc tham gia BHXH dù dưới hình thức nào cũng là "giá đỡ" quan trọng để có thu nhập ổn định khi hết tuổi lao động.
Tham gia BHXH tự nguyện giúp lao động tự do có "lương hưu" và thẻ BHYT miễn phí khi về già. Đối với những người từng có thời gian tham gia BHXH bắt buộc nhưng nghỉ việc, có thể tiếp tục đóng BHXH tự nguyện để cộng nối thời gian, đủ điều kiện hưởng lương hưu thay vì rút BHXH một lần.
