Một số quy định của Luật Giáo dục Đại học không còn phù hợp

Tại tọa đàm, các đại biểu thống nhất việc cần điều chỉnh, cập nhật, xây dựng chính sách phù hợp với tình hình mới. Đồng thời, làm rõ những vướng mắc, tạo khung pháp lý, thể chế hóa để các cơ sở giáo dục hoạt động thuận lợi.

Trình Quốc hội xem xét, thông qua 2 dự án Luật

Phát biểu tại Tọa đàm tham vấn chính sách xây dựng Luật Giáo dục Đại học (GDĐH) và Luật giáo dục nghề nghiệp (GDNN), Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, Luật GDĐH số 08/2012/QH13; Luật số 34/2018/QH14 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật GDĐH thời gian qua đã đã có nhiều chuyển biến, mang lại thuận lợi cho các cơ sở GDĐH.

Trong đó, tự chủ ĐH được triển khai thời gian qua đã đạt một số kết quả đáng khích lệ, tạo bước chuyển biến tích cực cả về nhận thức lẫn công tác tổ chức thực hiện.

Luật GDNN số 74/2014/QH13 của Quốc hội qua nhiều năm triển khai cũng đã thể chế hóa mạnh mẽ chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nói chung, GDNN nói riêng, giải quyết nhiều bất cập trong thực tiễn, tạo nên một diện mạo mới của hệ thống giáo dục nghề nghiệp ở Việt Nam.

Theo Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, đây là những chính sách quan trọng, nhưng qua thời gian, vẫn còn những bất cập trong hệ thống cần thay đổi để phù hợp với tình hình mới. Theo kế hoạch, tháng 10/2025 Bộ GDĐT sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua 2 dự án Luật.

Trong bối cảnh đất nước đặt ra những yêu cầu mới, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Quốc gia; Yêu cầu kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng hai con số trong kỷ nguyên mới, thì ngành Giáo dục cũng cần nhanh chóng hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh “điểm nghẽn” của “điểm nghẽn” là “thể chế”, Luật GDĐH và GDNN cũng cần thay đổi, phải thể chế hóa được những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, thích ứng với sự thay đổi, có căn cứ nền tảng vững chắc và lâu dài.

Trong bối cảnh thời gian ngắn, công việc quan trọng, Thứ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng, đây không chỉ là thách thức, mà là cơ hội lớn để tháo gỡ những bất cập trong hệ thống; Đồng thời, đề xuất cơ chế chính sách mới có tính đột phá, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, giai đoạn mà con người là trọng yếu và trung tâm trong sự phát triển, giai đoạn của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Quốc gia.

Vì vậy, việc sửa đổi Luật là vô cùng quan trọng, là cơ hội để phát triển ngành, đáp ứng yêu cầu của phát triển đất nước.

Nhấn mạnh đây là cơ hội để đổi mới, Thứ trưởng mong muốn các cơ sở giáo dục trong thời gian tới tiếp tục đề xuất, tập trung vào các cơ chế, chính sách thuận lợi cho sự phát triển, góp phần đưa hệ thống phát triển mạnh mẽ, phát triển con người, phát triển nhân tài, đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới.

Thứ trưởng đề nghị Ban soạn thảo tiếp các góp ý, chia sẻ và sớm có dự thảo đầu tiên để xin ý kiến rộng rãi trong thời gian tới.

Giải quyết nhiều bất cập thực tiễn

Báo cáo về việc đánh giá thực hiện Luật GDĐH giai đoạn vừa qua, Phó Vụ trưởng Vụ GDĐH, Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Thu Thủy cho biết, Luật GDĐH cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu thực tiễn phát triển GDĐH, tăng cường hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý Nhà nước, nâng cao quyền tự chủ cho các cơ sở GDĐH, bảo đảm sự hội nhập quốc tế, đáp ứng tốt hơn nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần phát triển sự nghiệp giáo dục đào tạo, nâng cao trình độ dân trí và chất lượng nguồn nhân lực, đào tạo nhân tài cho đất nước và góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Hệ thống cơ sở GDĐH với 264 cơ sở, 2,3 triệu sinh viên, tỷ lệ 230 sinh viên/ vạn dân, tỷ trọng tư thục tăng từ 18,8% đến 22%. Trong đó, có 167/171 trường ĐH công lập có Hội đồng trường, giảng viên toàn thời gian hơn 91.000, trong đó trên 33% có trình độ tiến sĩ.

Tuy nhiên, trước những thay đổi mạnh mẽ về kinh tế - xã hội của đất nước, yêu cầu hội nhập quốc tế, một số quy định của Luật GDĐH đã không còn phù hợp so với yêu cầu thực tiễn.

Phó Vụ trưởng Nguyễn Thị Thu Thủy cho rằng, xây dựng Luật GDĐH trên nguyên tắc: Thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển GDDH; Phù hợp Hiến pháp, kế thừa và khắc phục vướng mắc pháp lý trong thực tế; Tăng cường quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình; đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng, phục vụ cộng đồng; Khuyến khích xã hội hóa, hội nhập quốc tế, chuyển đổi số; Tiếp cận xu thế quốc tế, phát triển giáo dục mở, học tập suốt đời.

Báo cáo việc thi hành Luật GDNN, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Bộ GD&ĐT Trương Anh Dũng nhấn mạnh, Luật GDNN được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 27/11/2014 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2015 đã tạo hành lanh pháp lý quan trọng để lĩnh vực GDNN phát triển; Đồng thời, thể chế hóa mạnh mẽ chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nói chung, GDNN nói riêng, giải quyết nhiều bất cập trong thực tiễn, tạo nên một diện mạo mới của hệ thống GDNN ở Việt Nam.

Từ đó, góp phần quan trọng trong việc đào tạo nhân lực nhất là nhân lực có kỹ thuật, trình độ tay nghề cao góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia về chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội đảm bảo phục hồi kinh tế, an sinh xã hội và việc làm bền vững.

Theo Cục trưởng Trương Anh Dũng, sau gần 10 năm thực hiện, một số quy định, chính sách tại Luật GDNN và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn luật chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn, nhất là trong bối cảnh phát triển của Cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, Chiến lược phát triển GDNN giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045; Chương trình chuyển đổi số trong GDNN đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030; Quy hoạch mạng lưới cơ sở GDNN thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 và phát triển GDNN thích ứng, an toàn trong tình hình mới.