Mở rộng hợp tác, đầu tư nước ngoài trong giáo dục theo dự thảo mới

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết dự thảo Nghị định này được xây dựng nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, đảm bảo sự thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành.

Mục tiêu quan trọng nhất là tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động hợp tác và đầu tư quốc tế. Quá trình này sẽ được thực hiện thông qua việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ chú trọng công tác hậu kiểm để bảo đảm chất lượng đào tạo cũng như quyền lợi của người học.

Khi được ban hành chính thức, quy định mới sẽ thay thế hoàn toàn Nghị định số 86/2018 và phần sửa đổi tại Nghị định số 124/2024 trước đây.

Điểm nhấn đáng chú ý của dự thảo là việc mở rộng và hoàn thiện khung pháp lý đối với mọi hình thức hợp tác, liên kết với nước ngoài xuyên suốt các cấp học. Cụ thể ở bậc mầm non và phổ thông, dự thảo cho phép áp dụng ba hình thức liên kết giáo dục linh hoạt.

Các trường có thể thực hiện chương trình của Việt Nam nhằm đạt chuẩn cao hơn, tổ chức chương trình tích hợp giữa Việt Nam và quốc tế, hoặc trực tiếp giảng dạy chương trình của nước ngoài.

Tuy nhiên, đối với các trường công lập, hoạt động liên kết không được làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ cốt lõi, quyền học tập của học sinh hay việc thực hiện chương trình giáo dục bắt buộc.

Các trường tuyệt đối không được dùng chương trình liên kết để thay thế hoặc hạn chế những nội dung giáo dục nền tảng theo quy định chung. Về quy trình thẩm định, Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ chịu trách nhiệm phê duyệt các chương trình tích hợp trước khi đưa vào giảng dạy.

Đáng chú ý, một khi chương trình đã được thẩm định qua một Sở Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở khác hoàn toàn có thể sử dụng lại mà không cần xin cấp phép từ đầu nếu giữ nguyên nội dung.

Cơ quan soạn thảo cũng đề xuất mở cửa cho học sinh quốc tịch Việt Nam theo học chương trình quốc tế ở bậc trung học phổ thông tại các cơ sở đủ điều kiện mà không bị giới hạn về tỷ lệ phần trăm học sinh tham gia như trước đây.

Dù vậy, các em vẫn bắt buộc phải hoàn thành các môn học nền tảng theo quy định của pháp luật.

Quá trình tổ chức các chương trình quốc tế phải luôn bám sát mục tiêu chung, bảo vệ quyền lợi người học và duy trì khả năng chuyển tiếp mượt mà trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Ở bậc đại học, dự thảo vạch ra ba phương thức liên kết rõ ràng gồm liên kết cấp văn bằng chứng chỉ, hợp tác lập viện nghiên cứu phòng thí nghiệm và mở phân hiệu của các trường đại học quốc tế tại Việt Nam.

Tương tự đối với lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, các đơn vị có thể liên kết để cấp bằng hoặc cùng thành lập các khoa, trung tâm chuyên môn.

Riêng với mô hình văn phòng đại diện giáo dục nước ngoài, cơ quan chức năng sẽ chuyển trọng tâm sang quản lý công khai, yêu cầu cập nhật dữ liệu thường xuyên thay vì kiểm soát cứng nhắc từ đầu.

Dự thảo cũng lần đầu tiên bổ sung hành lang pháp lý chuẩn mực cho các hoạt động hợp tác và đầu tư ra nước ngoài, tuân thủ chặt chẽ pháp luật về đầu tư hiện hành.

Tinh thần xuyên suốt của văn bản lần này là chuyển dịch mạnh mẽ từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Cơ quan quản lý quyết định trao thêm nhiều quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục, đi kèm với yêu cầu nâng cao trách nhiệm giải trình và quản lý minh bạch trên hệ thống dữ liệu số.

Trong mảng liên kết đào tạo, các trường giờ đây được quyền tự xem xét và quyết định theo quy trình nội bộ, chỉ một số ít trường hợp đặc biệt mới cần xin phê duyệt trước.

Hoạt động tổ chức thi và cấp chứng chỉ nước ngoài cũng chứng kiến sự cởi trói tương tự khi chuyển hẳn sang cơ chế tự chủ quyết định.

Các đơn vị tổ chức chỉ cần công khai thông tin, cập nhật dữ liệu lên hệ thống và chịu sự giám sát hậu kiểm từ cơ quan chức năng.

Song song với đó, các bên liên quan phải cam kết chịu trách nhiệm tuyệt đối về tính an toàn, bảo mật phòng chống gian lận và quyền lợi chính đáng của thí sinh dự thi.

Những cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài hoặc phân hiệu đại học quốc tế tại Việt Nam cũng được hưởng lợi từ chính sách mới. Họ sẽ không phải thực hiện lại các thủ tục đầu tư hay xin phép hoạt động vốn đã được quy định rành mạch trong hệ thống pháp luật chuyên ngành.

Cùng với việc nới lỏng thủ tục, dự thảo thiết lập cơ chế giám sát rủi ro chặt chẽ để phân loại và áp dụng các biện pháp kiểm tra phù hợp cho từng đơn vị.

Phương pháp giám sát từ xa sẽ được ưu tiên tối đa thông qua việc rà soát dữ liệu, tiếp nhận phản ánh từ người học, giáo viên và dựa vào kết quả kiểm định chất lượng định kỳ.

Việc làm mới toàn diện phương thức quản lý này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đệm lớn, thu hút mạnh mẽ dòng vốn quốc tế vào giáo dục. Đồng thời, những thay đổi này vẫn đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người học và tính minh bạch của toàn hệ thống.