Mở cửa cho chuyên gia, lao động lành nghề tham gia dạy nghề theo tiêu chuẩn mới

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn người dạy nghề để lấy ý kiến góp ý, trong đó định hướng mở rộng đối tượng tham gia giảng dạy, tạo điều kiện cho chuyên gia, người lao động lành nghề tham gia đào tạo theo năng lực thực tế.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, dự thảo nhằm cụ thể hóa Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) năm 2025, đồng thời thúc đẩy đổi mới giáo dục nghề nghiệp theo hướng tăng cường gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, thu hút nguồn nhân lực có kỹ năng nghề cao tham gia giảng dạy, hướng dẫn thực hành.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận mới chuyển từ quản lý dựa chủ yếu vào văn bằng, chứng chỉ sang đánh giá dựa trên năng lực thực tế của người dạy nghề, bao gồm năng lực thực hành nghề và năng lực sư phạm, gắn với nhiệm vụ giảng dạy và trình độ đào tạo.

Về tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp, người dạy nghề phải có phẩm chất đạo đức tốt, ý thức trách nhiệm, tuân thủ chuẩn mực nghề nghiệp; tôn trọng, đối xử công bằng, đánh giá khách quan đối với người học; tuân thủ quy định của pháp luật, nội quy, quy chế của cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đơn vị phối hợp. Đồng thời, phải bảo đảm yêu cầu về an toàn, vệ sinh lao động và tuân thủ quy định về bảo mật công nghệ, quy trình sản xuất, bí mật kinh doanh trong quá trình giảng dạy, hướng dẫn thực hành.

Về tiêu chuẩn trình độ đào tạo và năng lực thực hành nghề, dự thảo quy định theo từng cấp độ. Người dạy nghề giảng dạy lý thuyết phải đạt trình độ chuẩn theo quy định đối với giáo viên, giảng viên. Đối với người hướng dẫn thực hành, có thể đáp ứng bằng trình độ đào tạo, chứng chỉ phù hợp hoặc năng lực thực hành nghề tương ứng với trình độ giảng dạy.

Cụ thể, ở trình độ cao đẳng, người dạy nghề phải thực hiện thành thạo các công việc, quy trình kỹ thuật phức tạp, có khả năng phân tích, xử lý tình huống kỹ thuật, hướng dẫn và giám sát quá trình thực hành, đồng thời cập nhật và ứng dụng công nghệ mới. Ở trình độ trung cấp, yêu cầu thực hiện thành thạo các công việc chính và xử lý các tình huống kỹ thuật thông thường. Với chương trình trung học nghề và sơ cấp, yêu cầu phù hợp với mức độ kỹ năng từ cơ bản đến đơn giản, bảo đảm đúng quy trình và an toàn lao động.

Về năng lực sư phạm, người dạy nghề phải có văn bằng, chứng chỉ theo quy định hoặc có năng lực sư phạm tương ứng với trình độ tham gia giảng dạy. Ở trình độ cao đẳng, yêu cầu có khả năng thiết kế, tổ chức, quản lý quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực, xây dựng kế hoạch giảng dạy, đánh giá theo chuẩn đầu ra, ứng dụng công nghệ và tham gia phát triển chương trình, tài liệu. Các trình độ thấp hơn có yêu cầu tương ứng về tổ chức dạy học, hướng dẫn thực hành và đánh giá kết quả học tập.

Dự thảo cũng quy định việc đánh giá và công nhận năng lực thực hành nghề, năng lực sư phạm thông qua Hội đồng đánh giá do cơ sở giáo dục nghề nghiệp thành lập. Các cơ sở này có trách nhiệm tổ chức đánh giá, công nhận năng lực; chịu trách nhiệm về kết quả; xây dựng kế hoạch bồi dưỡng; công khai danh sách người dạy nghề đủ điều kiện; quản lý, lưu trữ hồ sơ, dữ liệu và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dạy nghề.