Luật Đầu tư 2025: Cơ chế "Luồng xanh" giúp rút ngắn tối đa thời gian triển khai dự án

Trong bối cảnh cuộc đua thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao đang diễn ra mạnh mẽ, việc thông qua Luật Đầu tư 2025 với trọng tâm là thủ tục đầu tư đặc biệt tại Điều 28 đã đánh dấu một bước ngoặt lớn.

Trước đây, một dự án đầu tư trung bình phải mất từ sáu tháng đến hai năm để hoàn thiện các thủ tục từ chấp thuận chủ trương, phê duyệt quy hoạch, đánh giá tác động môi trường cho đến giấy phép xây dựng.

Với Điều 28 của Luật mới, quy trình này được nén lại chỉ còn tính bằng ngày.

Cơ chế "Luồng xanh" áp dụng cho các dự án nằm trong khu công nghiệp, khu kinh tế và khu công nghệ cao.

Đây là những khu vực vốn đã có hạ tầng kỹ thuật và quy hoạch chung sẵn sàng, việc tiếp tục bắt nhà đầu tư chờ đợi các thủ tục lặp lại đã được Luật Đầu tư 2025 cắt bỏ.

Sức mạnh của Luồng xanh đến từ ba đột phá lớn. Đầu tiên là xóa bỏ rào cản giấy phép xây dựng và đánh giá tác động môi trường.

Thay vì phải chờ đợi phê duyệt từ cơ quan chức năng, nhà đầu tư giờ đây chỉ cần tự cam kết tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường và xây dựng theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, doanh nghiệp gửi thông báo khởi công kèm theo báo cáo kinh tế kỹ thuật đã được đơn vị có năng lực thẩm tra.

Điều này chuyển dịch hoàn toàn trách nhiệm từ việc cơ quan nhà nước thẩm định trước sang nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm và nhà nước thực hiện hậu kiểm.

Đột phá thứ hai là cắt bỏ tầng nấc chấp thuận chủ trương. Các dự án thuộc diện "Luồng xanh" sẽ không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.

Nhà đầu tư chỉ cần đăng ký và thực hiện dự án nếu phù hợp với quy hoạch phân khu đã có.

Việc thẩm định công nghệ cũng được đơn giản hóa tối đa, đặc biệt là với các ngành công nghệ cao, chip bán dẫn và năng lượng sạch.

Thứ ba là việc miễn lập quy hoạch chi tiết 1/500. Luật mới cho phép nhà đầu tư sử dụng quy hoạch phân khu làm căn cứ thiết kế và thi công mà không cần chờ lập, phê duyệt quy hoạch chi tiết nếu dự án nằm trong khu vực đã có quy hoạch chung được phê duyệt.

Sự thay đổi này mang lại lợi ích kép cho cả doanh nghiệp và quốc gia. Đối với nhà đầu tư, việc rút ngắn thời gian chuẩn bị giúp họ tận dụng thời điểm vàng của thị trường, giảm chi phí vốn và nhanh chóng đưa sản phẩm ra thương mại hóa.

Đặc biệt trong các ngành công nghệ vốn có vòng đời sản phẩm ngắn như điện tử, mỗi ngày chậm trễ là một cơ hội bị mất đi.

Đối với nền kinh tế, cơ chế này không chỉ thu hút các tập đoàn đa quốc gia mà còn thúc đẩy các địa phương phải chủ động hoàn thiện quy hoạch phân khu và hạ tầng khu công nghiệp.

Khi thủ tục không còn là rào cản, năng lực hạ tầng và chất lượng nhân lực sẽ trở thành điểm mấu chốt để cạnh tranh.

Tuy nhiên, "Luồng xanh" không có nghĩa là buông lỏng quản lý. Việc chuyển sang cơ chế cam kết đặt ra áp lực rất lớn lên hệ thống quản lý hậu kiểm.

Cơ quan quản lý phải tăng cường thanh tra để đảm bảo nhà đầu tư thực hiện đúng cam kết về môi trường và an toàn công trình.

Ngược lại, nhà đầu tư sẽ đối mặt với chế tài rất nặng, thậm chí là đình chỉ dự án ngay lập tức nếu vi phạm các tiêu chuẩn đã cam kết.

Luật Đầu tư 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/03/2025) Tại Điều 28. Thủ tục đầu tư đặc biệt 1. Nhà đầu tư được quyền lựa chọn đăng ký đầu tư theo quy định tại Điều này đối với dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và khu chức năng trong khu kinh tế, trừ dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định của Chính phủ. 2. Dự án đăng ký đầu tư theo quy định của Điều này không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định công nghệ, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, lập quy hoạch chi tiết, cấp Giấy phép xây dựng và các thủ tục để được phê duyệt, chấp thuận, cho phép trong lĩnh vực xây dựng, phòng cháy, chữa cháy. Nhà đầu tư phải có văn bản cam kết đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn theo quy định của pháp luật về xây dựng, bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy; đề xuất dự án đầu tư bao gồm nhận dạng, dự báo tác động đến môi trường và biện pháp giảm thiểu tác động xấu đến môi trường thay thế cho đánh giá sơ bộ tác động môi trường, việc sử dụng công nghệ hạn chế chuyển giao (nếu có). 3. Trước khi khởi công xây dựng, nhà đầu tư gửi cơ quan nhà nước có thẩm quyền về quản lý trật tự xây dựng tại địa phương và Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế văn bản thông báo khởi công kèm theo các tài liệu sau đây: a) Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng gồm các nội dung theo quy định của pháp luật về xây dựng do nhà đầu tư tổ chức lập, thẩm định và phê duyệt; b) Báo cáo kết quả thẩm tra Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng do tổ chức, cá nhân đủ điều kiện theo quy định của pháp luật thực hiện thẩm tra về an toàn công trình, bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy; sự tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. 4. Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là cơ sở để Nhà nước giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; thực hiện các thủ tục hành chính; thanh tra, kiểm tra, giám sát, đánh giá, xử lý vi phạm hành chính và quản lý nhà nước đối với dự án. 5. Chính phủ quy định chi tiết Điều này và quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục thực hiện thủ tục đầu tư đặc biệt.