Lớp 9 – thời điểm “vàng” định hướng nghề nghiệp

Từ thực tế đến sự đầu tư thích đáng cho giáo dục nghề nghiệp

Tầm quan trọng của giáo dục pháp luật trong giáo dục nghề nghiệp

Việc ĐHNN cho tương lai thường chỉ được quan tâm khi bước vào giai đoạn cuối cấp và lớp 9 là thời điểm “vàng” để ĐHNN, tạo bước đi đầu tiên giúp các em HS định hình năng lực trên cơ sở sở thích, sức khỏe và năng lực cá nhân.

ĐHNN sớm sẽ giúp mỗi cá nhân khoanh vùng được phạm vi nghề nghiệp, xác định rõ ngành học đúng với khả năng và nguyện vọng của mình để theo đuổi. Từ đó, hạn chế các rủi ro trong tương lai như bỏ nghề, làm trái nghề, làm nhiều nghề khác nhau hay thậm chí thất nghiệp. Đặc biệt, giúp các em hình thành lộ trình học tập phù hợp với mục tiêu rõ ràng.

Được ĐHNN sớm còn giúp các em tập trung đầu tư ngay từ ban đầu, tránh lãng phí về sau. Đã có không ít trường hợp “bỏ dở” giữa chừng vì cảm thấy không phù hợp với công việc, điều này vừa làm mất thời gian, tiền bạc và công sức của bản thân, gia đình cũng như công tác đào tạo.

Thời điểm “vàng”

Nếu được định hướng đúng đắn ngay từ lớp 9, các em sẽ có bước đệm chắc chắn hơn cho tương lai của mình. Sau khi khi tốt nghiệp THCS, các em sẽ lựa chọn được cho mình môi trường cấp 3 phù hợp với khả năng, ước mơ, đáp ứng được yêu cầu phát triển toàn diện để từ đó chủ động xây dựng lộ trình phát triển bản thân trong tương lai.

Thầy Cấn Việt Thắng - Hiệu trưởng trường THCS Phúc Xá (Ba Đình, Hà Nội) cho biết, nhà trường hướng nghiệp cho HS thông qua các tiết dạy. Ngoài ra, còn tổ chức ngày hội hướng nghiệp, để phụ huynh được biết rõ khả năng học tập của các em, từ đó, có sự định hướng để HS chọn lựa các mô hình học tập hiệu quả, phù hợp.

Theo thầy Thắng, việc hướng nghiệp của trường cũng khá thuận lợi vì ở gần trường có nhiều trường trung cấp với các mô hình 2 trong 1, bên cạnh đó lại gần nhà, thuận lợi trong việc quản lý... “Kể từ khi HS quay trở lại học trực tiếp, các cô giáo đã khẩn trương ôn tập củng cố kiến thức cho HS trong các tiết học, tăng cường ôn tập trong các CLB…” – thầy Thắng bày tỏ.

Năm nay, trường THCS Phúc Xá có 99 HS lớp 9, trong đó, các HS học lực khá, giỏi đều tiếp tục thi vào lớp 10, phần còn lại lựa chọn các mô hình năng khiếu, thể thao, học nghề và các trường ngoại công lập. Hiện, trên tinh thần tự nguyện, các lớp trong khối 9 vẫn tiếp tục duy trì lịch học ôn cho đến trước thời điểm thi vào cấp III 3 ngày.

Cũng như thầy Nguyễn Văn Thơ – Hiệu trưởng THCS Kim Chung (Hoài Đức, Hà Nội) chia sẻ thì năm nay, nhà trường có 130 HS được tiếp cận thông tin liên quan tới ĐHNN thông qua các giờ học ngoại khóa. Từ việc học tập của Trung tâm giáo dục thường xuyên huyện Hoài Đức, Cao đẳng nghề dạy theo hình thức song bằng, các em tìm hiểu và có quyền lựa chọn. Đối với HS có nguyện vọng thi vào THPT, nhà trường vẫn tổ chức ôn tập bình thường và hiện công tác này vẫn đảm bảo.

Với mục đích nâng cao chất lượng hướng nghiệp cho HS, các trường đã thực hiện tốt chương trình dạy nghề trong giờ học văn hóa hay thông qua các hoạt động như sinh hoạt tập thể, sinh hoạt lớp,… Từ đó, giúp HS tự đánh giá được năng lực cá nhân, dành nhiều sự quan tâm đến việc tìm hiểu nghề nghiệp phù hợp với khả năng của bản thân.

Không “ép” học sinh đi học nghề

ĐHNN và giáo dục hướng nghiệp THCS là những công việc rất quan trọng, bước đầu tiên để giúp học sinh THCS hình dung cơ hội về việc làm, đặc trưng từng nghề, cách chọn nghề phù hợp. Và những gì cần phải chuẩn bị để có thể gắn bó với nghề, giúp cho các em HS định hướng được khối ngành học, nghề nghiệp tương lai ngay từ khi chuẩn bị bước vào lớp 10.

Thầy Lê Đức Thuận – Trưởng Phòng GD&ĐT quận Ba Đình cho biết: Năm 2021, 100% HS tại quận đăng ký học nghề. Bắt đầu từ học kỳ I năm học 2021 - 2022, Phòng GD&ĐT quận đã phối hợp với Trung tâm GDNN-GDTX quận xây dựng kế hoạch và xác định nội dung dạy học nghề theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Hà Nội và đảm bảo tính thiết thực hiệu quả. Bên cạnh đó cũng chỉ đạo các nhà trường tổ chức truyền thông, vận động HS khối 8 tham gia học nghề và thi nghề đầy đủ.

Triển khai Kế hoạch số 78/KH-UBND-GDĐT ngày 09/02/2021 về triển khai “Đề án Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng HS trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018 - 2025” của Thủ tướng Chính phủ giai đoạn 2021 – 2025, công tác giáo dục hướng nghiệp cũng được các nhà trường quan tâm nhằm giúp các em hiểu và ĐHNN của mình trong tương lai. Các nhà trường triển khai mạnh mẽ đổi mới hình thức dạy học hướng nghiệp, ĐHNN.

Thầy Thuận cho biết thêm, mỗi HS những năng lực, thế mạnh riêng và thầy cô, nhà trường là người phát hiện, nắm bắt được điều đó nhiều nhất. Nếu phụ huynh nào cũng kỳ vọng, mong chờ con em mình trở thành HS giỏi tất cả môn bậc phổ thông như Toán, Văn, Lý, Hóa, Sinh, Sử, Địa… thì không phải tất cả HS nào cũng đạt được.

Phụ huynh nên phối hợp với nhà trường, giáo viên để động viên, khích lệ con lựa chọn hướng đi phù hợp với năng lực, năng khiếu, sở trường của mình, từ thực tiễn, những người có cách tiếp cận nghề nghiệp tốt và phát huy được hết sở trường, năng lực và sự đam mê của mình mới là người thành đạt.

Những năm gần đây, quận Ba Đình có hơn 80% HS lớp 9 đỗ và học các trường THPT công lập, các trường chuyên, còn lại các em theo học các trường ngoài công lập, trường nghề và trung tâm GDTX.

Thầy Thuận cho rằng, quận luôn quán triệt, chỉ đạo các nhà trường tăng cường ôn luyện cho HS, đặc biệt là củng cố, ôn luyện kiến thức cho HS yếu kém, đẩy mạnh công tác truyền thông, phối hợp hướng dẫn sự lựa chọ phù hợp của phụ huynh và HS, không để xảy ra tình trạng “ép” các em HS học lực chưa tốt đi học nghề, khiến HS không có cơ hội thi vào lớp 10. Sự lựa chọn là ở HS và phụ huynh, thầy cô chỉ là người định hướng, hướng dẫn.

“Phòng GD&ĐT quận triển khai kế hoạch ôn tập cho HS lớp 9 thông qua lựa chọn các thầy cô giáo ở các trường THCS trên địa bàn quận có trình độ, năng lực chuyên môn tốt, có kinh nghiệm dạy HS lớp 9 để ôn tập củng cố kiến thức các môn Toán, Ngữ văn, tiếng Anh theo các chuyên đề và ghi lại chia sẻ tới giáo viên, HS lớp 9 trên địa bàn quận được khai thác, học tập qua bộ nhớ dung chung trên nền tảng google drive” – Trưởng Phòng GD&ĐT quận Ba Đình chia sẻ.