Long Thọ vùng đất anh hùng

Chứng nhân lịch sử

Long Thọ (Nhơn Trạch - Đồng Nai) xưa là vùng đất lịch sử chứng kiến những thăng trầm, đau thương của vùng đất phương Nam. Ngày nay Long Thọ đã thay da đổi thịt, cuộc sống người dân đã ổn định, đủ đầy. Nhưng những năm tháng hào hùng của quê hương vẫn khắc sâu vào trái tim người dân Long Thọ. Để rồi ngày nay nhiều di tích lịch sử, nhiều chứng tích lịch sử ở miền đất Long Thọ được duy tu bảo dưỡng, tôn tạo khiến người dân và chính quyền địa phương vô cùng phấn khởi.

Đặc biệt trên vị trí diễn ra trận đánh giữa Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5 và Đại đội 240 Biên Hòa với Tiểu đoàn Mãng Xà Vương Thái Lan ngày 20/12/1967 tại xã Phước Thọ, huyện Nhơn Trạch xưa (nay thuộc xã Long Thọ) được xât dựng Nhà bia tưởng niệm liệt sĩ xã Long Thọ là điều tâm huyết bao năm qua của Long Thọ.

Nhà bia tưởng niệm liệt sĩ xã Long Thọ đã được xây dựng để ghi nhớ, tri ân và tưởng niệm các cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5 và Đại đội 240 Biên Hòa đã hy sinh ở trận đánh năm xưa. Công trình nhà bia được xây dựng trên khu đất có diện tích 374.4m2 bao gồm các hạng mục Nhà bia tưởng niệm, cổng, tường rào, sân, đường nội bộ, cây xanh và các công trình phụ khác.

Nơi căn cứ quân sự tàn khốc năm xưa, ngày nay đã trở thành một Di tích lịch sử với khung cảnh yên bình, tôn kính và trang nghiêm. Nhưng những dấu ấn vang dội của trận đánh giữa Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5 và Đại đội 240 Biên Hòa với Tiểu đoàn Mãng Xà Vương Thái Lan ngày 20/12/1967 (còn gọi là trận đánh chốt Vườn Điều) vẫn còn in đậm trong tâm thức của những người du kích, những người thương binh, cựu chiến binh và nhân dân Phước Thọ ngày ấy.

Một bô lão nhớ lại, vào năm 1967, địch bố trí 1 Tiểu đoàn Thái Lan phiên hiệu Mãng Xã Vương đóng quân tại Vườn Điều – Bàu Nâu xã Phước Thọ (nay là ấp 5, xã Long Thọ). Địa điểm bố trí theo hình tam giác, diện tích khoảng 3 héc ta, ba mặt đều có giao thông hào, lô cốt, xung quanh địa điểm đóng quân có hàng rào bùng nhùng. Về hướng Đông của vị trí đóng quân thường xuyên có lính ngụy đóng chốt tại cầu suối dẹp và đồn Phước Thọ. Ngoài ra, còn có trận địa pháo ở Chi khu Nhơn Trạch và Chùa Nước nhĩ xã Phước Thiền.

Đầu tháng 12/1967, nhằm phối hợp chặt chẽ với huyện Nhơn Trạch trong công tác đánh Mỹ, diệt Ngụy và quân chư hầu, Ban Chỉ huy Trung đoàn 4 giao nhiệm vụ cho đồng chí Hai Phê - Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1, tổ chức lực lượng nghiên cứu chốt Vườn Điều. Trận đánh này, quân ta đã tiêu diệt một bộ phận lực lượng Tiểu đoàn Mãng Xà Vương Thái Lan, phá hủy nhiều vũ khí của địch.

Ngoài ra, trận đánh đã làm lung lay ý chí của địch, đặc biệt là lực lượng chư hầu Thái Lan, góp phần cổ vũ tinh thần quân và dân ta, chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân Mậu Thân (năm 1968). Tuy nhiên, về phía ta (theo thống kê chưa đầy đủ) trên 100 đồng chí thuộc Tiểu đoàn 2 và Đại đội 240 Biên Hòa đã anh dũng hy sinh. Trong làn mưa đạn của kẻ thù, một số cán bộ, chiến sĩ ngã xuống trong hình hài không còn nguyên vẹn. Đau đớn hơn, khi kết thúc trận đánh, địch đã dùng phương tiện xe cơ giới đem thi thể của các liệt sĩ vùi lấp vào các hố chôn tập thể gần địa điểm đóng quân của chúng.

Công ơn

Chiến tranh kết thúc đã nhiều năm, địa hình, địa vật của chiến trường xưa có nhiều thay đổi, các nhân chứng lịch sử người còn, người mất, do đó, việc xác định thông tin để khảo sát, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ gặp không ít khó khăn. Hơn 45 năm đã trôi qua, các liệt sĩ hy sinh chưa được quy tập đầy đủ về nghĩa trang liệt sĩ, hài cốt của các anh vẫn còn phải nằm lại dưới lòng đất lạnh, đó là nỗi đau ray rứt, sự băn khoăn, trăn trở của Đảng bộ và nhân dân huyện nhà Nhơn Trạch.

Sau hơn 3 năm nỗ lực, khẩn trương tìm kiếm với tinh thần trách nhiệm cao nhất, đợt 1 (từ ngày 14/5/2012 đến ngày 20/6/2013) đã phát hiện 1 hố chôn tập thể, theo nguồn tin Cựu chiến binh Thái Lan cung cấp là hố chôn này khoảng trên 20 người. Thời gian cất bốc từ ngày 20/6 đến 26/6/2013 và tìm được 27 gói hài cốt liệt sĩ cùng với nhiều di vật như dép râu, quần đùi, tấm đắp, võng dù… Đợt 2 (từ tháng 11/2013 đến ngày 18/8/2014) đã phát hiện 1 hố chôn tập thể và đã tìm được 109 gói hài cốt liệt sĩ cùng với nhiều di vật…

Với những giá trị lịch sử to lớn đó, Địa điểm diễn ra trận đánh giữa Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5 và Đại đội 240 Biên Hòa với Tiểu đoàn Mãng Xà Vương Thái Lan ngày 20/12/1967 tại xã Phước Thọ, huyện Nhơn Trạch đã được UBND tỉnh Đồng Nai xếp hạng là di tích lịch sử cấp tỉnh theo quyết định số 636/QĐ-UBND ngày 01/3/2013.

Cũng trong năm 2013, Nhà bia tưởng niệm liệt sĩ đã được khánh thành và rước bằng xếp hạng di tích. Đây chính là tâm nguyện của Đảng bộ và nhân dân huyện Nhơn Trạch nhằm phát huy truyền thống “Uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây” và tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Cũng từ đó Nhà bia tưởng niệm liệt sĩ Long Thọ là điểm đến về nguồn của bao thế hệ trẻ để tưởng nhớ công ơn to lớn của thế hệ cha anh.