“Lo sợ” đến “chủ động”: Thay đổi tư duy tầm soát ung thư đường tiêu hóa
Mặc dù nhận thức về ung thư ngày càng được nâng cao, nhiều người vẫn trì hoãn việc kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc tầm soát ung thư. Theo các chuyên gia, tâm lý lo sợ phát hiện bệnh là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người bỏ lỡ cơ hội chẩn đoán sớm – yếu tố có vai trò quyết định đối với hiệu quả điều trị của nhiều loại ung thư.
Trong bối cảnh ung thư vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới, các tổ chức y tế quốc tế đều nhấn mạnh vai trò của việc phát hiện sớm và tầm soát ở nhóm đối tượng có nguy cơ.
Rào cản tâm lý trong tầm soát ung thư
Nhiều người cho rằng nếu chưa xuất hiện triệu chứng thì chưa cần kiểm tra sức khỏe chuyên sâu. Một số khác lại lo ngại việc đi khám có thể dẫn đến những kết quả ngoài mong muốn, từ đó lựa chọn trì hoãn hoặc né tránh việc tầm soát.
Theo các chuyên gia tâm lý sức khỏe, đây là phản ứng khá phổ biến ở nhiều quốc gia, không chỉ riêng Việt Nam. Tuy nhiên, việc trì hoãn kiểm tra sức khỏe không làm thay đổi sự tồn tại hay tiến triển của bệnh lý nếu bệnh đang hình thành.
Các nghiên cứu cho thấy nhiều loại ung thư, đặc biệt là ung thư đường tiêu hóa, có thể phát triển âm thầm trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng. Khi các dấu hiệu xuất hiện, bệnh có thể đã bước sang giai đoạn tiến triển hơn, khiến việc điều trị trở nên phức tạp và tốn kém hơn.
Phát hiện sớm giúp cải thiện cơ hội điều trị
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phát hiện sớm là một trong những chiến lược hiệu quả nhất để giảm tỷ lệ tử vong do ung thư. Đối với nhiều loại ung thư, việc chẩn đoán ở giai đoạn đầu giúp mở rộng lựa chọn điều trị và cải thiện đáng kể tiên lượng sống.
Trong lĩnh vực tiêu hóa, các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn sớm thường có thể được phát hiện thông qua nội soi. Nhiều trường hợp được xử lý bằng các phương pháp can thiệp ít xâm lấn ngay từ giai đoạn đầu mà chưa cần đến những phác đồ điều trị phức tạp hơn.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng mục tiêu của tầm soát không phải để "tìm ra bệnh bằng mọi giá", mà nhằm xác định tình trạng sức khỏe hiện tại một cách khách quan, từ đó có kế hoạch theo dõi hoặc can thiệp phù hợp nếu cần thiết.
Nội soi hiện là phương pháp quan trọng trong phát hiện các tổn thương của đường tiêu hóa, bao gồm viêm teo niêm mạc, chuyển sản ruột, polyp hoặc các tổn thương nghi ngờ ung thư. Những năm gần đây, sự phát triển của công nghệ nội soi độ phân giải cao, nội soi phóng đại và trí tuệ nhân tạo đã giúp nâng cao khả năng nhận diện tổn thương sớm.
Tại Việt Nam, Thu Cúc TCI là đơn vị đầu tiên và duy nhất hiện tại triển khai hệ thống siêu nội soi Endocyto 520x (Nhật Bản). Công nghệ này cho phép phóng đại hình ảnh lên đến 520 lần, hỗ trợ bác sĩ quan sát chi tiết cấu trúc niêm mạc và hình thái tế bào trong quá trình nội soi. Theo các chuyên gia, việc tăng khả năng phóng đại có thể hỗ trợ đánh giá chính xác hơn các tổn thương nghi ngờ, giúp định hướng vị trí sinh thiết và lựa chọn chiến lược theo dõi phù hợp. Tuy nhiên, kết quả giải phẫu bệnh từ mẫu sinh thiết vẫn là tiêu chuẩn vàng để xác định bản chất tổn thương.
Chủ động kiểm tra sức khỏe thay vì chờ xuất hiện triệu chứng
Nhiều tổ chức chuyên ngành trên thế giới khuyến cáo việc tầm soát nên được thực hiện ở những nhóm có nguy cơ cao hoặc theo độ tuổi phù hợp, thay vì chờ đến khi xuất hiện triệu chứng.
Các chuyên gia cho rằng việc chủ động kiểm tra sức khỏe mang lại hai lợi ích quan trọng. Nếu không phát hiện bất thường, người được tầm soát có thêm cơ sở khoa học để yên tâm về tình trạng sức khỏe của mình. Ngược lại, nếu phát hiện tổn thương ở giai đoạn sớm, cơ hội điều trị hiệu quả sẽ cao hơn đáng kể.
Trong bối cảnh tỷ lệ mắc ung thư tiêu hóa vẫn ở mức cao tại Việt Nam, việc nâng cao nhận thức về tầm soát và phát hiện sớm được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp giảm gánh nặng bệnh tật và cải thiện chất lượng sống cho người dân.
