Lễ hội Tiên Lục- Bản hòa âm của di sản và sức sống đương đại

Lễ hội Tiên Lục không chỉ là một sự kiện văn hóa thường niên, mà còn là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, gìn giữ nét đẹp truyền thống và lan tỏa đạo lý “uống nước nhớ nguồn” qua từng thế hệ

Nguồn cội của lễ hội Tiên Lục bắt đầu từ một sự kiện cách đây hơn 300 năm. Năm 1707, dưới triều Lê, chùa Quang Phúc được trùng tu hoàn thiện sau ba năm, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân Tiên Lục.

Ngày khánh thành ấy 20 tháng 3 năm Vĩnh Thịnh thứ 3 đã dần trở thành ngày hội lớn của làng.

Từ đó, lễ hội Tiên Lục được duy trì đều đặn qua các thế hệ, diễn ra trong ba ngày 18 - 20 tháng 3 âm lịch tại quần thể di tích gồm chùa Phúc Quang, đình Thuận Hòa, đình Viễn Sơn, đền Thánh Cả và cây Dã Hương cổ thụ - biểu tượng sống của thời gian.

Không chỉ mang ý nghĩa tưởng nhớ tiền nhân, lễ hội còn là nơi kết tinh những giá trị văn hóa đặc sắc: từ kiến trúc cổ kính, nghi lễ tín ngưỡng đến tinh thần cộng đồng bền chặt.

Lễ hội đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định vị trí của Tiên Lục trong dòng chảy văn hóa dân tộc.

Mùa hội 2026: Kế thừa và phát huy

Năm 2026, lễ hội Tiên Lục diễn ra từ ngày 4 đến 6/5 (tức 18 - 20/3 âm lịch), mang theo một sắc thái mới khi gắn với Lễ khai mạc Đại hội Thể dục Thể thao xã lần thứ I.

Sự kết hợp này không làm mất đi tính trang nghiêm vốn có, mà ngược lại, tạo nên một không gian đa chiều - nơi nghi lễ tâm linh song hành cùng tinh thần thể thao, nơi quá khứ và hiện tại cùng hiện diện trong từng hoạt động.

Trước thềm lễ hội, ngày 3/5/2026, Đại hội Thể dục Thể thao được khai mạc tại sân vận động xã - như một “nhịp dạo đầu” cho chuỗi ngày hội chính thức.

Lễ hội năm nay tiếp tục được tổ chức theo cấu trúc truyền thống, nhưng được chuẩn bị bài bản, khoa học hơn.

Ngày 4/5 (18/3 âm lịch) mở đầu bằng nghi lễ rước nước - một nghi thức mang đậm yếu tố tâm linh, thể hiện ước vọng về sự sinh sôi, no đủ. Không khí tại các điểm di tích trở nên nhộn nhịp khi công tác chuẩn bị, trang trí được hoàn tất, sẵn sàng cho ngày chính hội.

Ngày 5/5 (19/3 âm lịch) là cao điểm của lễ hội. Buổi sáng, lễ khai mạc diễn ra tại sân Thảo Xá với đầy đủ nghi thức: múa lân, rước kiệu, tế lễ, dâng hương, dâng hoa. Trong không gian trang nghiêm ấy, từng hồi trống hội vang lên như đánh thức ký ức của làng quê.

Buổi chiều, không khí chuyển sang sôi động với các hoạt động thể thao và trò chơi dân gian. Những trận cầu lông, bóng chuyền hơi hay tiếng cười rộn ràng từ các trò chơi truyền thống đã kéo người dân xích lại gần nhau hơn.

Buổi tối, chương trình văn nghệ diễn ra tại sân vận động, mang đến một không gian nghệ thuật giàu cảm xúc, nơi những câu chuyện về quê hương được kể lại bằng âm nhạc và ánh sáng.

Ngày 6/5 (20/3 âm lịch) khép lại lễ hội bằng các hoạt động thi đấu còn lại và nghi thức hoàn cung – đưa không gian lễ hội trở về với sự tĩnh lặng vốn có, nhưng dư âm vẫn còn đọng lại trong lòng mỗi người.

Ông Trần Xuân Cường - Bí thư Đảng ủy xã Tiên Lục, tỉnh Bắc Ninh chia sẻ:“ Sau sáp nhập, Tiên Lục là một xã mới với quy mô trên 60 nghìn dân và sinh sống trên 61 thôn. Với cái đặc trưng là một vùng dày đặc về truyền thống, văn hóa trong đó đặc biệt nhất là lễ hội Tiên Lục.

Đây là năm đầu tiên tổ chức, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp nên Thường vụ Đảng ủy đã có chủ trương là tổ chức quy mô để nhân lên nét đẹp truyền thống và tạo sự gắn kết trong cộng đồng dân cư trên địa bàn của 61 thôn.

Lễ hội gắn với Đại hội thể dục thể thao xã lần thứ nhất để tạo khí thế gắn kết, đồng thời cũng có chủ trương là sẽ tăng cường công tác quảng bá, phát huy di sản văn hóa phi vật thể của cây Dã Hương”.

Tổ chức chặt chẽ - hướng tới lễ hội văn minh

Đằng sau một mùa hội thành công là sự chuẩn bị kỹ lưỡng của cả hệ thống chính trị địa phương. Từ công tác nội dung, kịch bản, hậu cần đến đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường… tất cả đều có kế hoạch chi tiết.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch UBND xã Tiên Lục, Trưởng Ban Tổ chức lễ hội nhấn mạnh: “Tiên Lục là mảnh đất giàu truyền thống và đậm đà bản sắc văn hóa… Lễ hội Tiên Lục là dòng chảy văn hóa sống động, là linh hồn của di sản.

Lễ hội không chỉ là sự tiếp nối của truyền thống, mà còn là không gian văn hóa đặc biệt, nơi quá khứ và hiện tại giao hòa, nơi những giá trị tinh thần được gìn giữ, trao truyền, lan tỏa qua từng thế hệ.

Trong không gian linh thiêng của lễ hội, mỗi người dân được trở về với cội nguồn, được sống trong niềm tự hào về quê hương, về lịch sử, về những giá trị bền vững đã được vun đắp từ bao đời.

Từ những nghi thức rước kiệu trang nghiêm, những nghi lễ tế tự mang đậm bản sắc tín ngưỡng dân gian, đến những hồi chiêng, tiếng trống vang vọng… tất cả tạo nên một không gian lễ hội vừa trang nghiêm, vừa ấm áp nghĩa tình.

Đó không chỉ là sự tưởng nhớ, tri ân các bậc tiền nhân, mà còn là sự khẳng định sức sống bền bỉ của văn hóa dân tộc trong đời sống hôm nay”.

Không dừng lại ở ý nghĩa văn hóa, lễ hội Tiên Lục còn được kỳ vọng trở thành động lực phát triển du lịch địa phương, nhất là du lịch tâm linh. Quần thể di tích cùng cây Dã Hương – một “báu vật sống” của thiên nhiên – là điểm nhấn giàu tiềm năng.

Thông qua lễ hội, Tiên Lục đang từng bước khẳng định vị thế của mình, không chỉ là một vùng quê giàu truyền thống mà còn là điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá văn hóa Bắc Bộ.

Lễ hội năm 2026 vì thế không chỉ là một cuộc vui, mà còn là lời khẳng định: Tiên Lục vẫn đang gìn giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống bằng tất cả sự trân trọng, đồng thời mở ra tương lai bằng tinh thần đổi mới.

Và trong những ngày tháng 3 ấy, khi tiếng trống hội vang lên giữa không gian làng quê, người ta hiểu rằng - có những giá trị sẽ còn sống mãi, bởi chúng được nuôi dưỡng bằng chính tình yêu và ký ức của con người.