Lễ hội cầu ngư hơn 200 năm ở Nhơn Lý được vinh danh di sản quốc gia

Chiều 25/2, tại làng chài Nhơn Lý (phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai), ngư dân địa phương long trọng tổ chức lễ hội cầu ngư vạn đầm Xương Lý – nghi lễ truyền thống gắn với tín ngưỡng thờ cá Ông của cư dân vùng biển.

Lễ hội diễn ra tại di tích Lăng ông Nam Hải, công trình tựa lưng núi Đơn, hướng mặt ra biển, nơi lưu giữ và thờ phụng di cốt cá voi suốt hơn hai thế kỷ qua.

Theo tư liệu ngành văn hóa, lễ hội xuất hiện từ đầu thế kỷ XIX, gắn với sự hình thành Trường Lăng – tiền thân của Lăng ông Nam Hải – được lập năm 1815.

Đến năm 1839, khi địa phương hoàn chỉnh địa bạ, lăng được tái thiết ở vị trí hiện nay và tổ chức lễ nghinh thần trọng thể.

Những nghệ nhân tham gia nghi lễ nghinh thủy lục đều được hóa trang kỹ lưỡng. Đ. N

Trong tâm thức ngư dân, cá Ông (thần Nam Hải) là vị thần hộ mệnh giữa biển khơi.

Người dân tin rằng mỗi khi gặp giông bão, cá Ông sẽ dìu thuyền vượt hiểm nguy hoặc cứu người gặp nạn.

Vì vậy, khi cá voi dạt vào bờ, cư dân đều tổ chức an táng, lập lăng thờ phụng trang nghiêm.

Lễ hội cầu ngư vạn đầm Xương Lý được duy trì hằng năm nhằm tưởng nhớ tiền hiền khai khẩn, hậu hiền khai cơ và gửi gắm ước vọng quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa biển bội thu.

Các nghi thức chính gồm lễ cung nghinh thủy lục rước thần từ biển về lăng, lễ tỉnh sinh, lễ khởi ca… do các bậc cao niên chủ trì trong không khí trang trọng.

Lễ hội cầu ngư vạn đầm Xương Lý đã xuất hiện hơn 200 năm trước. Ảnh: Đ. N

Phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động dân gian đặc trưng vùng biển như bơi thúng, lắc thúng, kéo co, chọi gà, cùng các tiết mục bài chòi, hát bội, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, cổ vũ.

Trải qua hơn 200 năm, lễ hội không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng mà còn trở thành điểm nhấn văn hóa của cư dân ven biển Quy Nhơn.

Năm 2024, lễ hội cầu ngư vạn đầm Xương Lý được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị đặc sắc trong đời sống tinh thần cộng đồng ngư dân miền Trung.