Lấy ý kiến hoàn thiện Dự thảo Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi): Nâng cao hiệu quả bảo vệ người gửi tiền

Sửa đổi Luật Bảo hiểm tiền gửi nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ người gửi tiền (ảnh: DIV).

Dự thảo Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi) gồm 8 chương, 45 điều, quy định về hoạt động Bảo hiểm tiền gửi (BHTG); quyền và nghĩa vụ của người được BHTG; tổ chức tham gia BHTG; tổ chức BHTG và quản lý nhà nước về BHTG. Một số nội dung nổi bật bao gồm:

Dự thảo Luật tiếp tục khẳng định vai trò quản lý Nhà nước về BHTG của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đồng thời bổ sung vai trò của Bộ Tài chính trong quản lý một số nội dung phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Bộ.

Quyền và nghĩa vụ của người được BHTG và tổ chức tham gia BHTG được kế thừa từ Luật hiện hành, đồng thời bổ sung một số trách nhiệm như: tính phí BHTG, phối hợp tuyên truyền chính sách pháp luật về BHTG.

Dự thảo Luật mở rộng quyền và nghĩa vụ của tổ chức BHTG, đặc biệt trong kiểm tra tổ chức tham gia BHTG theo ủy quyền của NHNN; thực hiện cho vay đặc biệt; cử nhân sự tham gia quản lý, điều hành QTDND được kiểm soát đặc biệt theo yêu cầu của NHNN; tham gia đánh giá tính khả thi phương án cơ cấu lại TCTD được kiểm soát đặc biệt; mua trái phiếu dài hạn của TCTD nhận chuyển giao bắt buộc… Việc mở rộng các chức năng trên nhằm đồng bộ hóa quy định với Luật Các TCTD năm 2024, qua đó tăng cường vai trò của BHTGVN trong xử lý TCTD yếu kém và hỗ trợ chức năng giám sát, kiểm tra của NHNN.

Dự thảo quy định Thủ tướng Chính phủ quyết định mức phí BHTG, việc áp dụng phí BHTG đồng hạng hoặc phân biệt phù hợp với đặc thù hệ thống TCTD Việt Nam trong từng thời kỳ, trên cơ sở đề nghị của NHNN. Đối với TCTD được kiểm soát đặc biệt gặp khó khăn tài chính, có thể được tạm hoãn nghĩa vụ nộp phí, tuy nhiên vẫn phải hoàn trả theo phương án cơ cấu lại. Dự thảo Luật cũng quy định tổ chức BHTG được phân chia giá trị tài sản theo thứ tự như người gửi tiền và thu hồi số tiền phí BHTG và tiền phạt (nếu có) mà tổ chức tham gia BHTG còn thiếu trong quá trình xử lý tài sản của tổ chức tham gia BHTG theo quy định của pháp luật.

Dự thảo quy định thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm kể từ một trong các thời điểm sau: phương án phá sản TCTD được phê duyệt; hoặc NHNN có văn bản xác nhận tổ chức tham gia BHTG mất khả năng chi trả; hoặc có quyết định đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của TCTD được kiểm soát đặc biệt để tổ chức BHTG chi trả cho người gửi tiền khi TCTD có lỗ lũy kế lớn hơn 100% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ. Thời hạn chi trả được rút ngắn so với Luật hiện hành. Trong trường hợp đặc biệt, Thủ tướng Chính phủ có thể quyết định chi trả toàn bộ các khoản tiền gửi được bảo hiểm theo đề nghị của NHNN, góp phần bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và ổn định hệ thống tài chính – ngân hàng.

Dự thảo Luật cho phép tổ chức BHTG mở rộng danh mục đầu tư, bao gồm trái phiếu Chính phủ, tín phiếu NHNN, trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi do các ngân hàng thương mại (NHTM) có vốn Nhà nước, NHTM cổ phần có vốn doanh nghiệp Nhà nước trên 50% vốn điều lệ phát hành; gửi tiền tại NHNN và các NHTM có vốn Nhà nước, NHTM cổ phần có vốn doanh nghiệp Nhà nước trên 50% vốn điều lệ; hoạt động đầu tư khác theo quy định của Chính phủ. Đồng thời, bổ sung quy định về kiểm soát rủi ro, trích lập dự phòng đầu tư, đảm bảo an toàn vốn và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Chính phủ được giao quy định chi tiết về danh mục đầu tư, cơ cấu, phương thức đầu tư và quy trình kiểm soát rủi ro trong hoạt động đầu tư của tổ chức BHTG.

Dự thảo bổ sung một chương riêng quy định tổ chức BHTG tham gia xử lý TCTD, tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng trong hoạt động của TCTD. Trong đó, BHTGVN cho vay đặc biệt khi tổ chức bị rút tiền hàng loạt hoặc tổ chức tham gia BHTG được kiểm soát đặc biệt để thực hiện phương án phục hồi, phương án chuyển giao bắt buộc. Các khoản cho vay không thu hồi được sẽ được hạch toán giảm quỹ dự phòng nghiệp vụ theo nguyên tắc của hoạt động BHTG.

Ảnh minh hoạ (nguồn: DIV).

Ngoài ra, dự thảo bổ sung cơ chế hỗ trợ chi trả tiền gửi sớm trong trường hợp TCTD được kiểm soát đặc biệt bị mất hoặc có nguy cơ mất khả năng chi trả nhằm bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và đảm bảo trật tự an toàn xã hội. Trong trường hợp quỹ dự phòng không đủ để chi trả, tổ chức BHTG được NHNN cho vay đặc biệt với lãi suất 0%. Phần vay này có thể được bù đắp bằng phương án tăng phí BHTG sau đó.

Đáng chú ý, để ứng phó với sự cố, khủng hoảng có nguy cơ gây mất an toàn hệ thống TCTD, tổ chức BHTG tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng. Chính phủ được quyết định áp dụng các biện pháp cần thiết, bao gồm cả các biện pháp khác luật để xử lý sự cố, khủng hoảng và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Ngoài các nội dung nêu trên, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số quy định để đảm bảo rõ ràng trong quá trình thực hiện, phù hợp với thực tiễn hoạt động BHTG và pháp luật có liên quan như quy định về chứng nhận tham gia BHTG, tiền gửi được bảo hiểm…

Theo đánh giá của NHNN, nội dung dự thảo Luật đã phù hợp, thể chế hóa đúng và đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước. Các nội dung tại dự thảo Luật không có nội dung tác động tới chính sách bình đẳng giới và chính sách dân tộc; không trái với các cam kết quốc tế của Việt Nam. Về phía tổ chức BHTG, nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất, công nghệ, nhân lực hiện nay cơ bản sẽ đủ điều kiện cho việc thực hiện các nội dung tại dự thảo Luật.