Lật tẩy liên minh “ma quỷ” sản xuất thuốc giả cực lớn

Bộ Y tế "bất ngờ" hoãn tọa đàm về thuốc giả?

Thuốc giả hoành hành trên toàn cầu như thế nào

Ngày 2/8, Cơ quan CSĐT Công an TP HCM đã ra Quyết định khởi tố vụ án “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh”, “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm”, khởi tố bị can đối với 9 đối tượng, trong đó có 2 lãnh đạo công ty dược.

Chín bị can bị khởi tố bao gồm: Nguyễn Đình Lạc Thư (Phó Giám đốc Công ty Asia Pharmacy, trụ sở tại quận 7), Lê Văn Khối (Giám đốc Công ty Dược phẩm Đông Dược Việt), Nguyễn Đình Thái Dương (SN 1978), Nguyễn Đình Kính Như (SN 1983, em ruột Nguyễn Đình Lạc Thư), Thạch Đết (SN 1992, vợ Kính Như), Trần Thị Châu Thanh (SN 1982), Nguyễn Thành Xuân, Nguyễn Đình Bảo (ngụ quận 8, Dương Văn Toản (ngụ quận 10).

Giả các nhãn hiệu nổi tiếng

Từ cuối năm 2018, lực lượng Phòng cảnh sát kinh tế (PC03) Công an TP HCM đã “đưa vào tầm ngắm”, xác lập chuyên án đấu tranh về một đường dây sản xuất thuốc, TPCN giả bởi hai công ty Asia Pharmacy và Đông Dược Việt.

Trưa 25/7, trinh sát Đội 7 (PC03) phát hiện Nguyễn Văn Thanh Tuấn (SN 1972, ngụ Bình Chánh) điều khiển ô tô đang vận chuyển 20 thùng carton bên trong chứa thực phẩm chức năng giả một số nhãn hiệu nổi tiếng giao cho Nguyễn Đình Thái Dương tại căn nhà nằm trong hẻm 64 đường Hoà Bình, phường 5, quận 11.

Kiểm tra căn nhà, công an phát hiện 2 đối tượng là Trần Thị Châu Thanh (SN 1982) và Thạch Đết (SN 1992) đang thực hiện hành vi sản xuất thực phẩm chức năng giả. Từ lời khai, công an tiến hành kiểm tra nhiều điểm là công ty, hộ kinh doanh, nơi sản xuất, tàng trữ thuốc giả và thực phẩm chức năng giả tại các quận 8, 10, 11, Tân Bình, Tân Phú, Bình Tân và huyện Bình Chánh. Kết quả thu giữ một máy ép vỉ, một máy sấy, một máy ép seal, một máy khuấy nguyên liệu, máy cán UV dùng để cán dấu bóng lên tem, khuôn kim loại để sản xuất vỏ chai nhựa; 500kg bao bì nhãn mác, cùng hàng trăm ký nguyên liệu để sản xuất...

Về số lượng hàng giả thành phẩm, có 850.000 đơn vị thuốc (viên, lọ) của 10 loại thuốc và 1,5 triệu đơn vị TPCN giả của 13 loại TPCN. Tổng giá trị hàng hóa tạm giữ trị giá tương đương hàng thật ước tính hàng chục tỉ đồng. Kết quả điều tra ban đầu xác định đường dây này làm giả nhiều loại tân dược và TPCN của nhiều nhãn hàng, sản phẩm bán chạy trên thị trường được đăng ký độc quyền bởi các công ty trong và ngoài nước.

Cầm đầu “liên minh” sản xuất thuốc giả này là Nguyễn Đình Lạc Thư và Lê Văn Khối. Từ khoảng một năm nay, hai đối tượng này “bắt tay” với nhau nhằm thiết lập quy trình sản xuất khép kín cùng một mạng lưới phân phối thuốc giả, thực phẩm chức năng (TPCN) giả rộng khắp các nhà thuốc quận, huyện ở TP.HCM và “vươn vòi” tận các tỉnh miền Tây.

Phát hiện khi thuốc đã ra thị trường

Theo báo cáo từ hệ thống kiểm nghiệm thuốc, năm 2018, cả nước phát hiện 21 mẫu dược liệu bị nhầm lẫn, giả mạo (giảm 11 mẫu so với năm 2017) và 14 loại thuốc nghi ngờ bị làm giả, trong đó có 13 loại tân dược và 1 loại đông dược. So với số lượng mẫu lấy để kiểm nghiệm, tỉ lệ thuốc giả chỉ khoảng 0,1%, thuốc kém chất lượng dưới 2%.

Đây là một tỉ lệ được Cục Quản lý dược, Bộ Y tế khẳng định là thấp. Tháng 1-2019, Tổ chức Y tế thế giới có cảnh báo đến cơ quan chức năng Việt Nam hai dược phẩm giả mạo, đã phát hiện lưu hành ở Pakistan và Iran, bao gồm Gulucatime và Glucantime, đều là dung dịch tiêm truyền, hạn dùng lần lượt ghi trên nhãn là tháng 10 và tháng 2-2021. Kết quả phân tích trong phòng thí nghiệm của Tổ chức Y tế thế giới cho thấy Gulucatime không sản xuất theo tiêu chuẩn Thực hành tốt sản xuất thuốc (GMP), tiêu chuẩn bắt buộc với thuốc tân dược lưu hành ở Việt Nam.

Nhãn sản phẩm bằng tiếng Anh và tiếng Pháp đều sai chính tả, nhà sản xuất sản phẩm xác nhận không sản xuất, lưu thông sản phẩm này mà là sản phẩm giả mạo 100% và cảnh báo “các quốc gia có khả năng bị ảnh hưởng tăng cường kiểm soát chuỗi cung ứng thuốc”. Đây là một trong những loại thuốc giả đã phát hiện ở ngoài Việt Nam và được cảnh báo trước khi ghi nhận có mặt tại thị trường Việt Nam. Tuy nhiên nhiều người bệnh không may mắn như thế, bởi có một thực tế là thuốc giả trên thị trường hầu hết chỉ bị phát hiện khi đã ra thị trường.