Lào Cai tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án khai thác, chế biến khoáng sản

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện trên địa bàn tỉnh có 31 giấy phép khai thác khoáng sản apatit, đồng, sắt còn hiệu lực, gồm 11 giấy phép khai thác apatit, 5 giấy phép khai thác quặng đồng và 15 giấy phép khai thác quặng sắt.

Đối với khoáng sản apatit, hiện có 7 đơn vị khai thác với tổng công suất theo giấy phép khoảng 5,97 triệu tấn/năm, tuy nhiên chỉ có 7/11 khai trường và các kho lưu quặng III hoạt động tương đối ổn định. Công suất thực tế hiện chỉ cung cấp khoảng 310 nghìn tấn quặng I;  1,192 triệu tấn quặng II và hơn 1,124 triệu tấn quặng III.

Trên địa bàn tỉnh hiện có 3 nhà máy tuyển apatit đang hoạt động với tổng công suất thiết kế 1,35 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, nguồn quặng III tại các kho lưu hiện chỉ còn khoảng 1 triệu tấn, khiến khả năng duy trì sản xuất trong năm 2026 dự kiến chỉ khoảng 260.000 tấn quặng tuyển, tương đương khoảng 19% công suất thiết kế.

Đối với khoáng sản đồng, toàn tỉnh có 4 đơn vị được cấp phép khai thác tại 5 dự án, tổng công suất khoảng 3,45 triệu tấn/năm. Hiện 3 dự án đang hoạt động tương đối ổn định, cơ bản đáp ứng nguồn nguyên liệu cho các nhà máy tuyển. Hai dự án còn lại là mỏ đồng Khe Cam và mỏ đồng Làng Phát chưa tham gia vào chuỗi cung ứng nguyên liệu do đang hoàn thiện thủ tục và xây dựng cơ bản mỏ.

Đối với quặng sắt, hiện có 15 giấy phép khai thác được cấp cho 11 doanh nghiệp, với tổng công suất 7,556 triệu tấn/năm. Trong đó, 4 mỏ đang hoạt động; 6 mỏ tạm dừng và 5 mỏ chưa đi vào hoạt động do còn vướng mắc về đất đai, giải phóng mặt bằng, thuê đất, xây dựng, thiết kế và các thủ tục liên quan.

Tại buổi làm việc, các doanh nghiệp đơn vị khai thác, chế biến khoáng sản đồng, sắt, apatit trên địa bàn tỉnh đã thẳng thắn trao đổi về những khó khăn vướng mắc mà các đơn vị đang gặp phải trong quá trình sản xuất kinh doanh.

Theo đó, khó khăn lớn nhất đối với các dự án khoáng sản hiện nay là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và thuê đất. Qua rà soát còn 8 dự án chưa được thuê đất hoặc mới được thuê một phần diện tích nhỏ so với dự án được duyệt, trong đó có 2 dự án apatit, 1 dự án đồng và 5 dự án quặng sắt. Tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, các dự án chế biến khoáng sản tiếp tục gặp khó khăn do thiếu nguyên liệu đầu vào; năm 2025, phần lớn các nhà máy chỉ hoạt động khoảng 60-70% công suất thiết kế.

Bên cạnh đó, các dự án còn gặp khó khăn liên quan đến quy hoạch khoáng sản. Một số mỏ đã được nâng cấp tài nguyên lên cấp trữ lượng và được Hội đồng đánh giá trữ lượng khoáng sản quốc gia phê duyệt nhưng trữ lượng chưa được cập nhật trong quy hoạch; một số khu vực còn có tình trạng chồng lấn giữa các mỏ trong quy hoạch với các mỏ khoáng sản đã được cấp phép trước đó ….

Ngoài những khó khăn nêu trên, các đại biểu còn cho rằng hiện nay, phần lớn các dự án khai thác chủ yếu bằng phương pháp lộ thiên, sử dụng diện tích đất lớn, hệ số bóc đất đá thải cao; trình độ công nghệ, thiết bị khai thác còn ở mức trung bình, năng suất lao động thấp và tổn thất tài nguyên trong quá trình khai thác còn lớn.

Công nghệ tuyển, chế biến tại một số cơ sở chưa thu hồi tối đa khoáng vật có ích; thiết bị tại các nhà máy tuyển apatit phần lớn đã lạc hậu; các dự án chế biến sâu khoáng sản trên địa bàn chủ yếu mới tạo ra sản phẩm trung gian, giá trị gia tăng chưa cao…

Tại buổi làm việc, lãnh đạo các sở, ngành và đại diện UBND các xã Bát Xát, Trịnh Tường, Hợp Thành và phường Cam Đường đã trao đổi, làm rõ những giải pháp của địa phương, đơn vị nhằm giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, cũng như việc xử lý các điểm sạt lở, khơi thông dòng chảy… ảnh hưởng đến hoạt động khai thác, sản xuất của doanh nghiệp.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Nguyễn Thành Sinh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh yêu cầu giải quyết khó khăn, vướng mắc cho các doanh nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản chính là một trong các giải pháp quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng của năm 2026 bởi đây là lĩnh vực có đóng góp lớn vào tăng trưởng của tỉnh.

Trong đó, lĩnh vực khai khoáng, giá trị sản xuất 6 tháng cuối năm phấn đấu đạt 4.930 tỷ đồng, tăng 12%; công nghiệp chế biến, chế tạo phấn đấu đạt 35.900 tỷ đồng; sản xuất và phân phối điện phấn đấu đạt 9.200 tỷ đồng.

Trên tinh thần chia sẻ, đồng hành cùng các doanh nghiệp trong tháo gỡ dứt điểm những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Sở Tài chính, Sở Công Thương, Sở Xây dựng cùng các sở, ngành, địa phương có liên quan rà soát toàn bộ các dự án đầu tư trên địa bàn; tổng hợp đầy đủ những khó khăn, vướng mắc theo các nhóm vấn đề đã được xác định, trên cơ sở đó phân loại và tham mưu phương án xử lý cụ thể.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan rà soát toàn bộ 28 doanh nghiệp, các dự án trong danh mục, phân loại thành 3 Nhóm để có giải pháp tháo gỡ khó khăn phù hợp, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong quá trình thực hiện.

Cụ thể, đối với Nhóm thứ nhất là các dự án không có vướng mắc: các doanh nghiệp cần chủ động duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo đảm tiến độ và công suất theo kế hoạch, qua đó đóng góp vào việc thực hiện kịch bản tăng trưởng của tỉnh.

Nhóm thứ hai là các dự án có vướng mắc nhưng ở mức độ không lớn, có khả năng tháo gỡ trong tháng 8 hoặc trong quý III/2026, để có thể đưa dự án vào sản xuất hoặc tiếp tục mở rộng hoạt động trong quý IV. Đây là nhóm có ý nghĩa rất quan trọng, có tác động trực tiếp đến việc thực hiện kịch bản tăng trưởng của tỉnh trong năm 2026.

Đối với Nhóm thứ ba là những dự án rất khó hoàn thành trong năm 2026, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị các sở, ngành cần đưa vào danh mục theo dõi, chủ động tháo gỡ từng bước để tạo tiền đề cho năm 2027 và giai đoạn tiếp theo.

Các sở, ngành, địa phương tiếp tục nâng cao tinh thần trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ, chủ động giải quyết công việc thuộc thẩm quyền; đối với những nội dung vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo, đề xuất phương án xử lý.

Lãnh đạo tỉnh Lào Cai cũng đề nghị doanh nghiệp trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh cũng cần tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật; UBND các xã, phường chủ động giải quyết các nội dung công việc theo thẩm quyền đã được quy định…

Mục tiêu nhằm giải quyết thực chất các khó khăn, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và nhà đầu tư, qua đó thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, khai thác hiệu quả các nguồn lực và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng của tỉnh trong năm 2026.