Lấn chiếm lòng đường, vỉa hè tại phường Phú Diễn: Bức xúc cộng đồng và nỗ lực lập lại trật tự đô thị của Hà Nội

Đặc biệt, tại phường Phú Diễn- một khu vực có mật độ dân cư đông, giao thông nhộn nhịp và nhiều hoạt động thương mại dịch vụ- vấn đề này ngày càng trở nên bức thiết, ảnh hưởng trực tiếp tới sinh hoạt của người dân cũng như mỹ quan đô thị.

Phường Phú Diễn với vị trí giáp các tuyến đường lớn như đường Phú Diễn – Cầu Diễn, đường Hoàng Công Chất, Hồ Tùng Mậu… vốn từng là khu vực nông thôn ngoại thành, nay đã phát triển nhanh chóng thành khu dân cư hỗn hợp, với nhiều tuyến phố mới mở, hệ thống nhà ở, cửa hàng mọc lên dày đặc.

Với nhịp sống đô thị hóa mạnh, nhu cầu buôn bán, kinh doanh nhỏ lẻ gia tăng không chỉ trong khu dân cư mà cả ven các tuyến đường chính.

Tuy nhiên, nhiều trường hợp tiểu thương thiếu mặt bằng kinh doanh hợp pháp đã chọn cách lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để bày bán hàng hóa, dựng quán nước, dù che, dựng xe trông giữ trái quy định… khiến không gian dành cho người đi bộ bị thu hẹp, thậm chí người đi bộ buộc phải đi xuống lòng đường để tránh chướng ngại vật.

Tình trạng này gây ra hệ lụy ngay lập tức đối với giao thông và an toàn công cộng. Lòng đường vốn là không gian dành cho phương tiện lưu thông thì bị chiếm dụng để đặt bàn ghế, hàng hóa khiến mặt đường hẹp lại, dễ dẫn đến ùn tắc, nhất là vào giờ cao điểm.

Vỉa hè bị chiếm dụng khiến người đi bộ phải xuống lòng đường, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, đặc biệt là với trẻ em và người cao tuổi.

Những vi phạm này không chỉ diễn ra lẻ tẻ mà có dấu hiệu tái diễn, ngay cả khi lực lượng chức năng đã triển khai kiểm tra, nhắc nhở tại một số thời điểm.

Người dân sinh sống tại Phú Diễn nhiều lần phản ánh về thực trạng này. Họ cho rằng việc buôn bán chiếm dụng vỉa hè diễn ra kéo dài, gây khó khăn khi di chuyển, đi lại trong khu vực.

Một số tuyến đường thường xuyên xảy ra tình trạng hàng hóa, bàn ghế, quán nước tràn xuống lề đường vào buổi chiều và buổi tối, khiến không gian công cộng vốn đã hạn chế lại càng chật hẹp hơn.

Thậm chí có ý kiến cho rằng chính quyền địa phương “bó tay” trong việc xử lý dứt điểm, do nhiều trường hợp tái lấn chiếm sau khi lực lượng giải tỏa.

Trên phạm vi toàn Thành phố Hà Nội, thực trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để buôn bán là một vấn đề được thành phố và các quận, phường quan tâm xử lý nhiều năm qua.

Hà Nội đã triển khai nhiều chiến dịch dọn dẹp, lập lại trật tự đô thị, giành lại không gian cho người đi bộ và phương tiện lưu thông.

Ngày 13/12/2025, các phường, xã trên địa bàn Hà Nội đồng loạt ra quân vận động nhân dân tháo dỡ các hạng mục lấn chiếm vỉa hè và lòng đường, bước đầu chuẩn bị cho các biện pháp xử lý nghiêm hơn sau thời gian tuyên truyền.

Hoạt động này là một phần của Kế hoạch số 332/KH-UBND nhằm giải quyết “điểm nghẽn” trật tự đô thị tại thủ đô, nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen sử dụng không gian công cộng.

Chiến dịch đã đặt ra mục tiêu rõ ràng là đến hết quý I/2026 các đơn vị phường, xã phải hoàn thành việc rà soát, xử lý và giải tỏa các trường hợp lấn chiếm.

Bên cạnh đó, các biện pháp tuyên truyền, vận động người dân tự tháo dỡ vi phạm, ký cam kết không tái diễn và phối hợp các lực lượng tuần tra, kiểm tra được đẩy mạnh.

Một số khu vực tại nội đô sau vài ngày ra quân đã ghi nhận vỉa hè thông thoáng hơn, nhiều hộ kinh doanh tự nguyện điều chỉnh hàng hóa, bàn ghế vào khu vực đúng quy định để đảm bảo an toàn và mỹ quan chung.

Tuy nhiên, việc duy trì trật tự lâu dài không chỉ phụ thuộc vào các đợt ra quân rầm rộ mà còn cần giải quyết nhiều yếu tố gốc rễ.

Một trong số đó là cân bằng giữa nhu cầu mưu sinh của tiểu thương và việc bảo đảm không gian công cộng chung.

Các chuyên gia đô thị cho rằng nên có các phương án quy hoạch hợp lý, bố trí các khu vực kinh doanh hợp pháp, tạo điều kiện cho người buôn bán nhỏ lẻ có chỗ hoạt động mà không chiếm dụng lòng đường, vỉa hè — vốn là tài sản chung của cộng đồng. Đồng thời, cần tăng cường hệ thống bãi đỗ xe công cộng, hạn chế tình trạng xe máy tràn lên vỉa hè.

Một yếu tố khác là xây dựng và hoàn thiện pháp lý, chế tài xử lý vi phạm đủ mạnh để có tính răn đe, đồng thời công khai rõ ràng các quy định để người dân hiểu và tự giác chấp hành.

Việc áp dụng công nghệ trong quản lý trật tự đô thị, ví dụ như hệ thống camera giám sát phát hiện vi phạm tự động, cũng đang được Hà Nội và một số địa phương nghiên cứu áp dụng.

Với phường Phú Diễn, việc xử lý tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để buôn bán cần đi kèm với các giải pháp phù hợp với đặc thù địa phương.

Chính quyền địa phương cần không chỉ tăng cường kiểm tra xử lý mà còn phối hợp với các tổ dân phố, hội người dân và các tiểu thương để tìm ra giải pháp hài hòa.

Việc tổ chức các chợ tạm, khu kinh doanh hợp pháp gần khu dân cư nhỏ có thể là một trong những biện pháp nhằm giảm áp lực buôn bán tràn lan trên vỉa hè, đảm bảo an toàn giao thông và mỹ quan đô thị.

Tình trạng lấn chiếm lòng đường và vỉa hè tại phường Phú Diễn là một phần của vấn đề lớn hơn mang tính đô thị hóa và quản lý trật tự công cộng tại Hà Nội.

Để giải quyết tận gốc, không chỉ cần các chiến dịch ra quân theo kế hoạch mà còn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, người dân, tiểu thương và cộng đồng, với mục tiêu chung là xây dựng một môi trường sống văn minh, an toàn, tiện lợi cho tất cả mọi người — từ người đi bộ tới người buôn bán và người tham gia giao thông.