Kỳ 4: Sự sống hồi sinh trên đất mỏ sau nạn núp bóng dự án để… ăn cắp “vàng đen”

Kỳ 2: Mục sở thị nơi tập kết than trái phép trong dự án núp bóng sinh vật cảnh Quảng Ninh

Kỳ 3: Trung tâm Sinh vật cảnh Làm vườn Quảng Ninh thừa nhận bị UBND huyện Hoành Bồ xử phạt hành chính

Trước tình trạng các doanh nghiệp “núp bóng” dự án để khai thác than trái phép tại Quảng Ninh vẫn ngang nhiên diễn ra, bất chấp chính quyền khiến dư luận bức xúc.

Sau khi tiếp nhận thông tin, PV Phapluatplus.vn đã vào cuộc thâm nhập, điều tra và phản ánh loạt bài về Trung tâm Sinh vật cảnh, Làm vườn Quảng Ninh "phá vỡ" quy hoạch, ăn cắp "vàng đen" công khai. Các bài viết đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của độc giả khắp cả nước.

Sau loạt bài phản ánh trên Phapluatplus.vn, phóng viên đã có dịp trở lại khoảnh 1,2 tiểu khu 92, thôn Đồng Giữa, xã Sơn Dương, Hoành Bồ Quảng Ninh nơi thực hiện Dự án trồng rừng, bảo tồn, phát triển cây cổ thụ, cây quý hiếm, cây cảnh quan đô thị, cây dược liệu và cây Sanh xuất khẩu.

Dự án do Trung tâm Sinh vật cảnh, Làm vườn Quảng Ninh thực hiện là một trong 13 dự án đầu tư có xuất lộ than và được UBND tỉnh Quảng Ninh cho phép thu hồi.

Theo ghi nhận của PV Phapluatplus.vn, tại khu vực thuộc Dự án, những chảng đồi đang được phủ xanh trở lại bởi quá trình hoàn nguyên của chủ đầu tư. Một số cây xanh được trồng mới trong khu vực đã và đang tươi tốt.

Công trường ồn ào bởi tiếng máy móc đã không còn mà thay vào đó là không khí bình yên của vùng đất mỏ. Người dân nơi đây được yên lòng khi không còn nỗi lo sạt lở khu khai thác vào mùa mưa.

Liên quan đến tiếp nhận kết quả và giải quyết các vụ việc, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Đức Long đã có ý kiến chỉ đạo về công tác quản lý Nhà nước đối với các dự án đầu tư có xuất lộ than trên địa bàn tỉnh.

Chủ tịch UBND tỉnh cũng yêu cầu Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và Tổng Công ty Đông Bắc (Bộ Quốc phòng) phải là đơn vị đầu mối thực hiện việc thu mua, tận thu than đối với các dự án có xuất lộ than.

Theo báo cáo, hiện nay, trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh có 13 dự án đầu tư có xuất lộ than và được UBND tỉnh cho phép thu hồi; trong đó, 5 dự án có chủ đầu tư và đơn vị thu hồi than độc lập bao gồm: dự án xây dựng trang trại trồng cây ăn quả tại xã Dân Chủ, Sơn Dương (huyện Hoành Bồ); Dự án khai thác đất làm vật liệu san lấp mặt bằng Nghĩa trang thôn Đồng Khuôn xã Quảng La (Hoành Bồ); Dự án nâng cấp mở rộng đường lâm nghiệp thành đường vận chuyển vật liệu phục vụ xây dựng chùa Hồ Thiên (thị xã Đông Triều); Dự án trồng rừng, bảo tồn, phát triển cây cổ thụ, cây quý hiếm, cây cảnh quan đô thị, cây dược liệu và cây sanh xuất khẩu tại Khoảnh 1,2 tiểu khu 92, thôn Đồng Giữa, xã Sơn Dương (huyện Hoành Bồ); Dự án Khu đô thị mới Đồi Chè, phường Cao Xanh (thành phố Hạ Long).

Năm 2014, Trung tâm Bảo tồn, phát triển sinh vật cảnh và Làm vườn Quảng Ninh được UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt Dự án trồng rừng, bảo tồn, phát triển cây cổ thụ, cây quý hiếm, cây cảnh quan đô thị, cây dược liệu và cây Sanh xuất khẩu. Khu vực thực hiện dự án tại khoảnh 1,2 tiểu khu 92, thôn Đồng Giữa, xã Sơn Dương (Hoành Bồ - Quảng Ninh). Mục tiêu của dự án nhằm tăng giá trị sản phẩm trên cùng một đơn vị canh tác, tạo cảnh quan đẹp, điều hòa khí hậu, cân bằng sinh thái; cung cấp sản phẩm dược liệu, gỗ qúy, cây đô thị, cây cảnh quan, cây bóng mát, phục vụ cho các khu đô thị và dân cư trong và ngoài tỉnh; phục tráng, bảo tồn cây cổ thụ, cây quy hiếm, sản xuất cây sanh xuất khẩu.

Có 5 dự án cải tạo phục hồi môi trường, cải tạo hồ chứa nước do Tổng Công ty Đông Bắc làm chủ đầu tư. Đồng thời, là đơn vị thu hồi than và 3 dự án đầu tư hạ tầng trọng điểm của tỉnh là: dự án xây dựng đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn, dự án tuyến đường trục chính đấu nối các khu chức năng của khu kinh tế Vân Đồn và dự án khai thác đất phục vụ thi công Cảng hàng không.

Qua kết quả thanh tra, kiểm tra của Sở Tài nguyên và Môi trường đối với các dự án này cho thấy, tổng khối lượng than thu hồi trong các dự án tính đến hết ngày 8/2/2017 là trên 315.000 tấn; than thu hồi chủ yếu là than cám 5b, 6b.

Kết luận thanh tra nhận định, trong công tác quản lý, một số dự án thuộc nhóm có chủ đầu tư và đơn vị thu hồi than độc lập có nhiều sai phạm trong quá trình thi công các hạng mục đầu tư, điển hình là việc thi công sai quy hoạch được duyệt.

Hoạt động thu hồi than cũng còn nhiều tồn tại như chưa thu hồi hết tài nguyên, còn tồn than trên mặt bằng, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở mặt bằng vào mùa mưa lũ; không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính... Công tác trồng cây hoàn nguyên môi trường đối với một số dự án cũng chưa được đảm bảo.

Liên quan đến công tác chỉ đạo, Chủ tịch tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Đức Long yêu cầu các ngành chức năng giám sát, báo cáo cụ thể về các dự án xuất lộ than trên địa bàn, cương quyết yêu cầu các chủ đầu tư thực hiện nghiêm túc mục tiêu của dự án, đảm bảo không để xảy ra tình trạng lợi dụng việc "núp bóng" dự án để khai thác than.

“Thái độ của tỉnh là cương quyết xử lý và thu hồi các dự án triển khai không đúng mục đích được phê duyệt" - ông Long yêu cầu cơ quan giúp việc là Văn phòng Ủy ban giám sát chặt chẽ những dự án nêu trên.

Trước đó, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng giao Bộ Công Thương cùng các Bộ, ngành liên quan, các địa phương có hoạt động khai thác và kinh doanh than tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động khai thác, kinh doanh than, ngăn chặn, xử lý kịp thời các hoạt động kinh doanh than trái phép theo quy định của pháp luật. Đồng thời, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng cũng chỉ đạo các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh than thực hiện đúng quy định của pháp luật về đầu tư, khai thác tài nguyên và các quy định liên quan đến thuế, phí tài nguyên. Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính có biện pháp quản lý chặt chẽ việc xuất hóa đơn giá trị gia tăng liên quan đến việc mua bán than để kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp mua bán hóa đơn không có nguồn gốc hợp pháp. Cũng theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng, Bộ Tài nguyên và Môi trường sớm khoanh định và công bố khu vực khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ đối với khoáng sản than để UBND cấp tỉnh quản lý, cấp phép hoạt động khoáng sản theo quy định.