Kỳ 3 - Tiếng nói tư pháp trên chặng đường tìm lại công lý cho những tù oan
Sự kiện ông Hàn Đức Long được minh oan là sự tiến bộ mới và quan trọng trong lịch sử tố tụng nước nhà bởi ngay trước đó, ông Nguyễn Thanh ở Bắc Giang và ông Huỳnh Văn Nén ở Bình Thuận cũng được trả tự do sau những tháng ngày oan ức.
Kỳ 1 - “Phép màu” kỳ diệu đưa tử tù Hàn Đức Long trở về tự do
Bài 4: Dấu ấn của luật sư, nhà báo và dư luận trong bước ngoặt đưa công lý trở về đời thường
Tin nên đọc
Mạnh dạn và cương quyết trong việc minh oan
5h chiều ngày 20/12/2016, ông Hàn Đức Long được minh oan và trở về đoàn tụ bên gia đình sau 11 năm, 2 tháng, 2 ngày khi VKSND tỉnh Bắc Giang đình chỉ điều tra vụ án giết người, hiếp dâm mà ông từng bị cho là hung thủ, yêu cầu chính quyền địa phương phục hồi mọi quyền công dân cho ông.
Sự góp sức của các nhà báo, luật sư trong suốt quá trình đưa công lý trở về với những người tù oan cũng như sự cởi mở, minh bạch của Tòa án và các cơ quan tố tụng trong quá trình xin lỗi, bồi thường oan sai đã trở thành điểm nhấn tiến bộ, cải cách của tư pháp nước nhà.
Đây là một dấu mốc lịch sử quan trong trong cuộc đời ông bởi từ đây, ông và gia đình có thể sống những tháng ngày tự do đúng nghĩa. Tới đây cũng là thời gian ông cùng gia đình và những luật sư ân nhân của mình thỏa thuận bồi thường oan sai cùng những cơ quan tố tụng.
Việc minh oan cho ông Hàn Đức Long là sự chuyển mình rõ rệt của cả hệ thống tư pháp bởi đây là thành công không chỉ của gia đình ông, của luật sư theo ông suốt 11 năm đằng đẵng, mà còn là thành tựu của cả cộng đồng, đặc biệt là các cơ quan tiến hành tố tụng.
Trước đó, ở vụ án Nguyễn Thanh Chấn, sáng ngày 17/4/2014, TAND Tối cao chính thức tổ chức buổi xin lỗi công khai ông Nguyễn Thanh Chấn ngay tại địa phương ông cư trú ở tỉnh Bắc Giang. Ngày 5/6/2015, Tòa án cũng đã quyết định bồi thường cho ông Nguyễn Thanh Chấn ở mức 7,2 tỷ đồng.
Ở vụ án Huỳnh Văn Nén, ngày 3/12/2015, TAND tỉnh Bình Thuận đã tổ chức xin lỗi công khai vì đã xét xử oan sai cho ông và sáng ngày 7/3/2017, tại UBND thị trấn Tân Minh, huyện Hàm Tân tỉnh Bình Thuận, TAND tỉnh này đã trao quyết định giải quyết bồi thường đối với ông Huỳnh Văn Nén với số tiền 10 tỷ đồng.
Sự chuyển mình tích cực của hệ thống tư pháp
Có nhiều luật sư, nhà báo tham gia trợ giúp miễn phí cho ông Nén như luật sư Trần Vũ Hải, luật sư Bùi Quang Nghiêm, luật sư Phạm Hồng Hải, luật sư Phạm Công Út, luật sư Lê Minh Nhân, luật sư Nguyễn Quynh; nhà báo Nguyễn Mỹ… Họ cùng làm kiến nghị, phân tích pháp lý để yêu cầu trả tự do cho Huỳnh Văn Nén.
Có nhiều luật sư, nhà báo có công lớn trong quá trình minh oan cho ông Nguyễn Thanh Chấn như luật sư Nguyễn Đức Biền, luật sư Vũ Thị Nga, nhà báo Phạm Quốc Cường, nhà báo Nguyễn Anh Thế…
Cũng có nhiều luật sư, nhà báo có công lớn trong việc minh oan cho ông Hàn Đức Long như luật sư Lê Xuân Thảo, luật sư Vũ Thị Nga, luật sư Ngô Ngọc Trai…, nhà báo Phạm Quốc Cường.
Thế nhưng, phải đặc biệt nhấn mạnh và cảm ơn sự cởi mở, chuyển mình tích cực của hệ thống tư pháp nước nhà trong việc công khai, mạnh dạn minh oan, xin lỗi và bồi thường cho những người tù oan trong sự ủng hộ của dư luận cả nước.
Nếu như ở vụ án Nguyễn Thanh Chấn, tòa án trả tự do cho ông Chấn khi hung thủ thực sự là Lý Nguyễn Chung ra đầu thú, còn ở vụ án Huỳnh Văn Nén, cơ quan tố tụng quyết định đình chỉ vụ án, minh oan cho ông Nén từ điểm mấu chốt là lá đơn tố cáo hung thủ thật sự, thì ở vụ án Hàn Đức Long, tự do lại trở về với ông từ việc “không đủ căn cứ để kết tội”.
Ông Hàn Đức Long được minh oan sau 4 lần bị tuyên án tử hình và hơn 11 năm bị giam giữ là một điều chưa từng có trong lịch sử tố tụng nước ta. Đặc biệt, việc VKSND tỉnh Bắc Giang “đình chỉ bị can” khi chưa xác định được thủ phạm của vụ án đã thể hiện phần nào sự mạnh dạn, dũng cảm của cơ quan này.
Điều đó cũngchứng tỏ rằng, tư pháp nước nhà đã có sự vận động rõ rệt, mạnh mẽ, pháp luật đã thực sự làm đúng, làm đủ nhiệm vụ của mình. Đây cũng là những vụ án có điểm kết thúc được các cơ quan tố tụng cũng như dư luận quan tâm, ủng hộ, là sự tiếp nối của tinh thần thượng tôn pháp luật.
| Vụ án Nguyễn Thanh Chấn Ngày 15/8/2003, tại thôn Me, xã Nghĩa Trung, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, chị Nguyễn Thị Hoan, một phụ nữ đã ly dị chồng bị phát hiện đã tử vong. Ông Nguyễn Thanh Chấn (SN 1961, trú cùng thôn) được coi là nghi can của vụ việc. Trong quá trình bị tạm giam, ông Chấn nhận tội. Ngày 26 và 27/4//2004, Toà án Nhân dân tối cao đã xét xử phúc thẩm vụ án trên, kết luận Nguyễn Thanh Chấn đã phạm tội "giết người", phải chấp hành án phạt tù chung thân nhưng ông Chấn đã kêu oan.  Ngày 25/10/2013, đối tượng Lý Nguyễn Chung ra đầu thú và khai nhận đã thực hiện hành vi giết chị Hoan vào năm 2003 để cướp tài sản. Ngày 29/10/2013, VKSNDTC đã có quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Lý Nguyễn Chung (SN 1988, sinh tại Lạng Sơn, thường trú tại huyện Ea Kar, tỉnh Đăk Lăk), với tội danh "giết người" và "cướp tài sản". Ngày 4/11/2013, Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao Nguyễn Hòa Bình đã ký quyết định kháng nghị bản án đối với Nguyễn Thanh Chấn, cùng ngày, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã ra quyết định tạm đình chỉ thi hành án với phạm nhân Nguyễn Thanh Chấn. Vụ án Huỳnh Văn Nén Ông Huỳnh Văn Nén bị khởi tố điều tra về hai tội danh “giết người” và “cướp tài sản” trong vụ án giết bà Lê Thị Bông vào ngày 23/4/1998 ở huyện Hàm Tân, bị bắt ngày 17/5/1998. Khi đang bị công an bắt giữ, ông Nén khai ra vụ án giết bà Dương Thị Mỹ cùng với chín người khác trong gia đình mình (xảy ra vào ngày 18/3/1993 tại huyện Hàm Tân).  Ngày 31/8/2000, ông Nén bị TAND tỉnh Bình Thuận xử phạt chung thân trong vụ án giết bà Lê Thị Bông. Còn vụ án giết bà Dương Thị Mỹ, ông Nén lãnh án 6 năm tù, chín người khác trong gia đình ông cũng bị tù tội trong vụ án này. Năm 2005, vụ án giết bà Dương Thị Mỹ đã được xác định là oan sai, chín người trong gia đình ông Nén đã được Nhà nước trả tự do và bồi thường, riêng ông Huỳnh Văn Nén vẫn phải thi hành án và kêu oan trong vụ án giết bà Lê Thị Bông. Tháng 10/2014, Viện KSND tối cao kháng nghị, hủy án vụ ông Huỳnh Văn Nén giết bà Lê Thị Bông do có đơn của Nguyễn Phúc Thành tố giác Nguyễn Thọ (ông Thành là bạn của Nguyễn Thọ) giết bà Bông chứ không phải ông Nén. Sau đó, Hội đồng giám đốc thẩm TAND tối cao đã chấp nhận kháng nghị của Viện KSND tối cao, tuyên hủy án như theo đề nghị của Viện KSND tối cao. Ngày 3/12/2015, TAND tỉnh Bình Thuận cũng đã tổ chức xin lỗi công khai vì đã xét xử oan sai cho ông và sáng ngày 7/3/2017, tại UBND thị trấn Tân Minh, huyện Hàm Tân tỉnh Bình Thuận, TAND tỉnh này đã trao quyết định giải quyết bồi thường đối với ông Huỳnh Văn Nén với số tiền 10 tỷ đồng. Vụ án Hàn Đức Long Tối ngày 26/6/2005, vợ chồng anh Sơn, chị Liễu (trú tại huyện Tân Yên, Bắc Giang) không thấy con gái Nguyễn Thị Yến ở nhà nên đã đổ xô đi tìm. Sáng hôm sau, có người phát hiện xác của cháu Yến tại mương nước ngoài đồng, khám nghiệm hiện trường và tử thi cho thấy âm đạo cháu bị rách. Sau gần 4 tháng không tìm ra thủ phạm, CQĐT nhận được đơn tố cáo của bà Ngô Thị Khuyến (SN 1930) và con gái của bà Khuyến là Trương Thị Năm (SN 1960) đều tố cáo bị ông Long về hành vi hiếp dâm.  Trong quá trình hỏi cung, ông Long thú nhận hành vi hiếp dâm mẹ con bà Khuyến cùng việc hiếp dâm và giết hại cháu Yến. Các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Bắc Giang nhiều lần xét xử và tuyên ông Hàn Đức Long án tử hình mặc dù tại các phiên tòa, ông Long đều phản cung. Ngày 7/11/2013, nguyên Tổng bí thư Lê Khả Phiêu đã gửi bản đề nghị viết tay đến Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đề nghị chỉ đạo xem xét lại vụ án. Sau đó, Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao đã xét xử giám đốc thẩm lần hai, tuyên hủy bản án hình sự sơ thẩm lần hai và phúc thẩm lần hai đối với bị án Hàn Đức Long để yêu cầu điều tra làm rõ sáu vấn đề còn mâu thuẫn của vụ án. Ngày 20/1/2016, cơ quan tố tụng đã trả tự do cho ông Hàn Đức Long do kết quả điều tra lại và điều tra bổ sung không có thêm tình tiết nào mới, không đủ căn cứ để kết tội ông. Chiều ngày 25/4/2017, tại quê nhà, Ông Hàn Đức Long nhận lời xin lỗi công khai từ TAND cấp cao tại Hà Nội. |
