Kỳ 2 - Sự nguy hiểm của BỈM khi thải ra môi trường: Vẫn là chôn lấp + đốt

Kỳ 1 - Sự nguy hiểm của BỈM khi thải ra môi trường

Nhà sản xuất, nhập khẩu thuốc lá, tã bỉm phải đóng quỹ bảo vệ môi trường trước ngày 20/4

Bỉm bẩn là “mắt xích” tạo nên sự ô nhiễm môi trường. Hệ luỵ từ bỉm thải ra môi trường chắc chắn không nhiều người biết, vì vậy, để tìm hướng đi cho rác thải này đang trở thành vấn đề cấp thiết.

Chúng ta thường nghe đến ô nhiễm môi trường, không khí hay nguồn nước nhưng lại không biết được rằng ô nhiễm rác thải từ bỉm cũng không hề kém cạnh, thậm chí còn là vấn nạn lớn đối với trái đất.

Như đã nói ở bài viết trước, bỉm có cấu tạo từ polyethylen, polypropylene nên thường có thời gian phân huỷ lâu, vì vậy, dùng bỉm tiện thì tiện nhưng việc bỉm bị chôn vùi dưới lòng đất vừa gây ảnh hưởng xấu đến môi trường cũng như sức khỏe con người và động vật.

Theo thống kê, năm 2021 Việt Nam ghi nhận có 1.545.374 trẻ được sinh ra, kéo theo đó nhu cầu sử dụng bỉm dùng một lần của các bà mẹ cũng gia tăng. Điều này làm nảy sinh nhiều áp lực với môi trường khi số lượng bỉm thải ra môi trường càng nhiều.

Tại Hà Nội, mỗi năm trung bình dân số tăng đến 200.000 người, điều này gâp áp lực lớn lên ngành môi trường. Từ đây, chính quyền TP đưa ra những chỉ đạo trong vấn đề thu gom, xử lý rác thải. Tại Hà Nội, có những điểm thu gom rác khá xa cho với khu dân cư, thiếu điểm tập kết rác… khiến rác thải bừa bãi.

Đang thực hiện công việc đường Đê La Thành (quận Đống Đa, Hà Nội), chị H.T – một nhân viên lao công thu gom rác thải chia sẻ: “Mỗi ngày, tôi thu gom rác tại đoạn đường này. Mỗi khi đầy thùng rác, tôi đưa về bãi tập kết rác tại Hoàng Cầu. Sau đó, xe chở rác thải sẽ chở đến bãi rác Nam Sơn ở Sóc Sơn để chôn lấp”.

Công việc hàng ngày là thu gom rác tại ngõ Quỳnh (phường Quỳnh Lôi, Hai Bà Trưng) nhưng hai bố con ông Văn Minh ít khi thấy người dân phân loại rác, đặc biệt là bỉm, mà họ để chung các loại rác thải như chai nhựa, giấy… vào cùng một túi rồi vứt thẳng vào thùng rác.

Có mặt tại phố Đại Từ (quận Hoàng Mai), PV nhận thấy hàng loạt nhân viên vệ sinh môi trường đang đứng tại bãi rác tập trung của khu phố. Khi PV tới trò chuyện, một nhân viên bức xúc: “Bỉm bẩn của trẻ em, người lớn tuổi đã qua sử dụng bị người dân dọc khu vực làng và phố Đại Từ vẫn vô tư vứt ra đường, ra phố. Ý thức của người dân quá kém, rác thải sinh hoạt đã ô nhiễm rồi, đến những thứ như bỉm bẩn hôi hám cũng vứt tràn lan ra vỉa hè, khiến công việc thu gom vất vả, lại còn ảnh hưởng đến sức khoẻ của lao công” – một chị công nhân cho hay.

Không chỉ gây ô nhiễm nặng nề đến môi trường nước và không khí mà những chiếc bỉm bẩn này sẽ khiến các công nhân vệ sinh đối diện với nguy cơ về sức khỏe. Nhiều nhân viên vệ sinh môi trường khẳng định, chỉ làm nhiệm vụ thu gom rác thải tại các đường phố, ngõ, hẻm rồi đưa về nơi tập kết rác, chứ không có nhiệm vụ phân loại rác thải. Trong đó, bỉm bẩn cũng vậy, là rác thải sinh hoạt nên người dân thường bỏ vào túi rác của gia đình rồi đưa đi vứt.

Nếu không được xử lý đúng cách có thể gây ra nhiều nguy hại cho sức khỏe của cộng đồng hay thậm chí là của nhân viên y tế. Theo tìm hiểu, các bệnh viện (BV) như: BV Thanh Nhàn, BV Nhi TƯ, BV Phụ sản Hà Nội… đều có hai thùng dựng rác thải y tế và rác thải sinh hoạt. Bỉm sau khi sử dụng được bỏ vào thùng rác thải sinh hoạt.

Một bác sĩ ở BV Thanh Nhàn cho biết, tại đây, phụ nữ đẻ mổ sẽ ở lại BV 5 ngày, còn đẻ thường ở lại 3 ngày nên việc dùng bỉm cho trẻ là cần phải có. BV Thanh Nhàn phân chia thành khu rác thải y tế và khu rác thải sinh hoạt riêng nên bỉm bẩn sẽ được bỏ vào thùng đựng rác thải sinh hoạt, sau đó nhân viên vệ sinh của BV sẽ đưa ra xe thu gom rác thải.

Xử lý rác thải sinh hoạt nói chung, bỉm bẩn nói riêng là “bài toán” khó, đặc biệt ở các TP lớn. Thực tế, tại các BV chuyên về sản, nhi (nơi phát sinh nguồn rác thải bỉm lớn nhất), mỗi BV đều phải điều trị cho hàng nghìn sản phụ, bệnh nhi trên khắp cả nước. Với môi trường phức tạp ẩn chứa nhiều nguy cơ lây truyền bệnh tật, việc xử lý bỉm bẩn là điều cực kỳ quan trọng.

Điều 75 trong Luật Bảo vệ môi trường đã quy định rõ việc phân loại, lưu giữ, chuyển giao rác thải sinh hoạt, nhưng để thực hiện tốt thì cần có một thời gian để thay đổi ý thức của người dân. Trong khi đó lượng rác thải vẫn phát sinh, ngày càng tăng nhiều hơn. Vì vậy, tùy vào lượng rác mà chúng ta nên đưa công nghệ phù hợp chứ không nhất thiết phải dùng những công nghệ đắt tiền hoặc lúc nào cũng phải đốt rác.

Khi đời sống người dân tăng lên, tùy vào lượng rác mà chúng ta nên đưa công nghệ phù hợp chứ không nhất thiết phải dùng những công nghệ đắt tiền hoặc lúc nào cũng phải chôn lấp hay đốt rác.

Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, có thể phân loại rác thải theo 3 loại: rác thải có thể tái chế được, rác thải thực thẩm và rác thải để xử lý. Nhưng chứa chất thải bằng gì, phương tiện vận chuyển gì, công nghệ gì thì cần giải pháp căn cơ và đồng bộ mới triển khai thực hiện được.

Rác thải luôn là vấn đề nóng, bức xúc ở nhiều địa phương nước ta. Hiện nhiều địa phương đã ban hành chính sách để xây dựng những dự án phân loại rác từ đầu nguồn nhưng chưa thực thi nên việc chôn lấp vẫn là lựa chọn "ưu tiên" để xử lý rác thải.

Toàn bộ rác thải ở Hà Nội sẽ được thu gom, vận chuyển về khu Liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn và Xuân Sơn để thực hiện xử lý bằng phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh.

Hiện nay, Việt Nam chủ yếu đang áp dụng công nghệ xử lý rác bằng phương pháp chôn lấp vẫn là biện pháp phổ biến nhất. Thực tế đáng buồn, đến nay, chưa một công nghệ nào được công nhận đạt hiệu quả thực sự, thậm chí còn làm phát sinh thêm ô nhiễm.

Vậy, làm thế nào để giải quyết “bài toán” rác thải, bài toán ô nhiễm?

Đại diện Công ty TNHH Một thành viên Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) cho biết, hiện nay tại Hà Nội, cho biết, từ ngày 15/8/2020, Công ty URENCO đã thực hiện phối hợp với UBND quận Hoàn Kiếm, tập đoàn Uniliver Việt Nam, Tổ chức xã hội mGreen thực hiện chương trình phân loại rác thải tại nguồn trên địa bàn quận Hoàn Kiếm, và chính thức được nhân rộng trên địa bàn TP Hà Nội từ ngày 5/9/2020. Theo đó, rác thải sinh hoạt sẽ được chia làm 2 nhóm: Rác thải có thể tái chế và rác thải còn lại.

Rác tái chế bao gồm giấy, nhựa và kim loại được tái chế thành các sản phẩm gia dụng hoặc tái chế thành nguyên liệu đầu vào cho các hoạt động sản xuất khác. Còn rác thải còn lại sẽ được đưa về các khu xử lý và thực hiện xử lý bằng phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh.

“Hiện nay, đối với loại rác thải là bỉm tã trẻ em thì vẫn được coi là rác thải sinh hoạt thông thường nên chôn lấp là phương pháp áp dụng” – vị đại diện Công ty URENCO khẳng định.

Cùng chung ý kiến với Công ty URENCO, đại diện Công ty CP Môi trường Thuận Thành (Bắc Ninh) cho biết, chủ yếu rác thải sinh hoạt, trong đó có cả bỉm sau khi sử dụng đều được đơn vị này đưa vào lò đốt là chủ yếu. Phía Công ty này cũng đưa ra khuyến nghị, việc thay đổi ý thức người dân trong sử dụng bỉm là vấn đề quan trọng nhất. Thứ hai, các nhà sản xuất bỉm, tã trong và ngoài nước cần nghiên cứu sản xuất loại bỉm, tã thân thiện với môi trường bằng các vật liệu có thể tự hủy trong môi trường tự nhiên.

Tại Hà Nội, mới đây, TP Hà Nội đã khởi công xây dựng Nhà máy điện rác thứ 2, với tổng mức đầu tư 3.500 tỷ đồng. Với kỳ vọng, sau khi đi vào hoạt động Nhà máy điện rác Seraphim (Công ty CP Công nghệ môi trường xanh Seraphin) sẽ xử lý 1.500 tấn rác khô/ngày.

Nhà máy khi đi vào vận hành cơ bản sẽ xử lý rác trên địa bàn TP theo hướng đốt rác phát điện thay cho chôn lấp, coi chất thải là tài nguyên, vì một thành phố xanh sạch đẹp hơn.

Đó là tại Việt Nam, vậy tại Nhật Bản, đất nước mặt trời mọc họ đã xử lý bỉm, tã sau khi sử dụng như thế nào?

Theo báo Tin tức đăng tải cuối năm 2021, sau khi nhận thấy sự nguy hiểm của bỉm sau khi xả ra môi trường, cùng với các phương thức xử lý rác thải cũ kỹ.

Bộ Môi trường của Nhật Bản đã triệu tập một nhóm làm việc để thảo luận về các giải pháp thay thế cho việc đốt tã giấy. Một số thành phố đang làm theo mô hình của thị trấn Houki và biến tã giấy thành những viên nhiên liệu, trong khi một số đang thử nghiệm chuyển chúng thành vật liệu có thể trộn với xi măng để xây dựng hoặc lát đường. Unicharm, một nhà sản xuất tã giấy lớn nhất Nhật Bản, đã xây dựng một nhà máy thí điểm ở Kagoshima, miền nam Nhật Bản, nơi công ty đang tái chế tã giấy thành nhiều loại tã khác.

Như vậy, có thể thấy, trên thế giới, các nước tiên tiến từ lâu đã nhận ra mối nguy hại của bỉm, tã sau khi xả thải ra môi trường. Các nhà khoa học, họ đã cùng nhau xây dựng các phương pháp xử lý bỉm, tã một cách hiệu quả nhất, không gây hại cho môi trường tự nhiên. Bài học từ thị trấn Houki (tỉnh Tottori, Nhật Bản) là một cách làm hay để Việt Nam và nhiều nước trên thế giới học hỏi, nhằm triệt tiêu vấn nạn bỉm, tã bẩn khi thải ra môi trường.

Pháp luật Plus sẽ tiếp tục thông tin.