Từ nền tảng “thế trận lòng dân”, xã Sơn Vĩ tiếp tục đổi mới phương thức phục vụ, đưa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đến gần hơn với đời sống Nhân dân. Các tổ công tác vượt đường núi, tìm đến từng thôn bản, chợ phiên để hỗ trợ đồng bào giải quyết thủ tục hành chính, tiếp cận các tiện ích số, từng bước hình thành thói quen chủ động sử dụng dịch vụ công trên môi trường điện tử.
Từ sáng sớm, nhà văn hóa thôn Thín Ngài đã có đông người dân đến chờ. Trên những chiếc bàn ghép giữa gian nhà là máy tính xách tay, máy quét giấy tờ và điện thoại kết nối mạng. Cán bộ xã, đoàn viên, thanh niên chia nhau hỗ trợ bà con kê khai thông tin, chụp giấy tờ, tạo tài khoản và thực hiện từng thao tác nộp hồ sơ trực tuyến.
Từ trung tâm xã vào Thín Ngài là hơn 20 km đường núi. Mùa khô, việc đi lại còn thuận lợi; nhưng khi mùa mưa đến, nhiều đoạn đường trơn trượt, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở. Trước đây, mỗi lần làm giấy khai sinh, xác nhận cư trú hay chứng thực giấy tờ, người dân thường phải đi từ sáng sớm, đến chiều mới trở về. Nếu hồ sơ chưa đầy đủ, họ lại phải quay về bổ sung, đồng nghĩa với việc mất thêm thời gian một chuyến đi và thêm một ngày công.
Anh Già Mí Sính, người dân thôn Thín Ngài cho hay:“Bà con chủ yếu làm nương rẫy. Mỗi lần xuống xã làm giấy tờ là mất cả ngày công. Nay cán bộ xuống tận thôn hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ, người dân đỡ vất vả hơn nhiều”.
Trong buổi hỗ trợ, có người hoàn thành hồ sơ ngay tại chỗ. Có người lần đầu biết cách kiểm tra tiến độ giải quyết thủ tục trên điện thoại. Với những người còn e ngại công nghệ, việc cán bộ có mặt ngay tại thôn giúp họ mạnh dạn hỏi, trực tiếp thực hành và từng bước làm quen với phương thức giải quyết thủ tục hành chính mới.
Những buổi hỗ trợ như vậy đang dần trở nên quen thuộc ở Sơn Vĩ. Thay vì chờ người dân tìm đến trụ sở, cán bộ mang thiết bị xuống cơ sở, làm mẫu để bà con tự thực hiện những thủ tục có thể giải quyết trực tuyến.
Sau sáp nhập, Sơn Vĩ có địa bàn hơn 110 km², nhiều thôn cách xa trung tâm, hạ tầng viễn thông chưa đồng bộ. Một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi, còn hạn chế về thiết bị, ngôn ngữ và kỹ năng số. Thực tế ấy đòi hỏi chính quyền cơ sở phải đổi mới cách phục vụ người dân.
Cấp ủy, chính quyền xã xác định việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW phải bắt đầu từ những nhu cầu cần thiết của người dân. Ở Sơn Vĩ, chuyển đổi số trước hết không phải là những khái niệm xa vời, mà là giúp đồng bào vùng cao giảm những chuyến đi xa, hạn chế việc phải vượt núi nhiều lần chỉ để hoàn thành một thủ tục hành chính.
Đồng chí Sùng Mí Nô, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Sơn Vĩ cho biết: “Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã trực tiếp giải quyết nhiều công việc liên quan đến người dân. Nếu không đổi mới cách làm, đồng bào vùng sâu, vùng xa sẽ còn gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, xã xác định phải đưa dịch vụ công đến gần dân, đồng thời giúp người dân từng bước hình thành kỹ năng số”.
Yêu cầu đặt ra với Sơn Vĩ không chỉ là nâng tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, mà còn phải thay đổi cách cán bộ phục vụ. Mỗi hồ sơ được giải quyết thuận lợi, mỗi vướng mắc được tháo gỡ ngay từ cơ sở đều góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền sau sắp xếp.
Để làm được điều đó, xã đã huy động cán bộ chuyên môn, trưởng thôn, đoàn viên, hội viên và thành viên tổ công nghệ số cộng đồng xuống địa bàn, trực tiếp hỗ trợ người dân kê khai thông tin, tạo tài khoản, nộp hồ sơ trực tuyến và tra cứu kết quả.
Anh Lò Văn Phù, chuyên viên Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Sơn Vĩ chia sẻ: “Khó khăn ở vùng cao không chỉ nằm ở khoảng cách địa lý mà còn ở việc nhiều người dân chưa quen thao tác trên môi trường điện tử. Vì vậy, cán bộ phải hướng dẫn cụ thể, làm mẫu từng bước để người dân tự thực hiện lại. Mục tiêu không chỉ là hoàn thành một bộ hồ sơ trước mắt mà còn giúp bà con chủ động trong những lần sau”.
Cán bộ còn chỉ dẫn bà con tra cứu thủ tục, nhận thông báo, sử dụng tài khoản định danh điện tử và thanh toán trực tuyến. Sau mỗi lần thực hiện, người dân lại tự tin hơn khi tiếp cận dịch vụ số.
Hoạt động hỗ trợ người dân chuyển đổi số không chỉ diễn ra tại Trung tâm Phục vụ hành chính công hay trong những đợt cán bộ xuống thôn. Cấp ủy, chính quyền địa phương còn tận dụng các cuộc họp, buổi sinh hoạt đoàn thể và tận dụng cả những phiên chợ để hướng dẫn bà con các kỹ năng số.
Tại chợ phiên Mỏ Phàng, một khu vực được bố trí riêng để cán bộ trực tiếp hỗ trợ người dân kích hoạt VNeID, tích hợp giấy tờ, cài đặt Sổ sức khỏe điện tử và sử dụng dịch vụ công trực tuyến.
Thay vì sử dụng nhiều thuật ngữ công nghệ, cán bộ đã làm mẫu từng thao tác, giải thích bằng những tình huống gần gũi với nhu cầu hằng ngày của đồng bào.
Chị Nùng Thị Sinh, ở thôn Mỏ Phàng cho hay: “Trước đây làm giấy tờ phải xuống xã nhiều lần, có việc chưa hiểu lại phải đi lại rất vất vả. Nay cán bộ đến tận chợ, tận thôn hướng dẫn từng bước nên tôi đã biết sử dụng VNeID và tự làm được một số thủ tục trên điện thoại”.
Để việc hỗ trợ không chỉ dừng lại ở những đợt cao điểm, xã đã chú trọng tập huấn kỹ năng số cho bí thư chi bộ, trưởng thôn, người có uy tín và các thành viên tổ công nghệ số cộng đồng. Đây là những người am hiểu địa bàn, phong tục, ngôn ngữ và thường xuyên gần gũi với nhân dân, họ trở thành những “hạt nhân” hỗ trợ bà con ngay khi phát sinh nhu cầu.
Anh Chảo Chỉn Sinh, Bí thư Chi bộ thôn Xín Cái cho biết:“Muốn bà con làm theo thì mình phải hướng dẫn tận tay. Chúng tôi đến từng hộ, giải thích bằng tiếng dân tộc để mọi người hiểu lợi ích của VNeID và dịch vụ công trực tuyến. Khi tự làm được thủ tục trên điện thoại, bà con rất phấn khởi vì đỡ phải đi xa như trước”.
Tại những khu vực xa trung tâm, các tổ xung kích thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”. Người cao tuổi, người không có thiết bị hoặc chưa thông thạo tiếng phổ thông đều được giải thích, làm mẫu kỹ hơn để không bị bỏ lại phía sau.
Thượng tá Dương Văn Nội, Trưởng Công an xã Sơn Vĩ cho hay: “Mục tiêu không chỉ là kích hoạt tài khoản VNeID mà phải giúp người dân hiểu, biết sử dụng và khai thác các tiện ích lâu dài. Vì vậy, Công an xã phối hợp với các lực lượng xuống từng thôn, tranh thủ phiên chợ, cuộc họp dân để hướng dẫn trực tiếp, nhất là đối với người cao tuổi và đồng bào ở địa bàn xa trung tâm”.
Thông qua VNeID, người dân từng bước làm quen với việc sử dụng giấy tờ điện tử, tra cứu thông tin và thực hiện một số thủ tục mà không phải mang theo nhiều giấy tờ bản giấy như trước.
Cùng với Công an xã, lực lượng Quân sự, Bộ đội Biên phòng, các đoàn thể và tổ công nghệ số cộng đồng tạo thành mạng lưới hỗ trợ tại cơ sở. Mỗi người vừa hướng dẫn sử dụng tiện ích số, vừa giúp đồng bào nhận diện nguy cơ lừa đảo trên không gian mạng. Cách giải thích gần gũi bằng tiếng dân tộc giúp bà con dễ hiểu, dễ thực hiện.
Sau hơn một năm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, chuyển đổi số ở Sơn Vĩ đã đạt những kết quả bước đầu. Tỷ lệ hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến đạt hơn 98%; 100% hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa. Hệ thống quản lý văn bản điện tử, chữ ký số và dịch vụ công trực tuyến được đưa vào sử dụng. Các mô hình “Bình dân học vụ số”, “Bình dân học kỹ năng số”, “Bình dân học AI” từng bước giúp cán bộ và người dân tiếp cận kiến thức mới.
Điều đáng ghi nhận hơn là sự thay đổi trong nhận thức và thói quen của người dân. Từ chỗ e ngại công nghệ, nhiều người đã biết dùng điện thoại để nộp hồ sơ, tra cứu thông tin, thậm chí hỗ trợ người thân thực hiện những thao tác cơ bản.
Dù vậy, Sơn Vĩ vẫn còn gặp không ít khó khăn. Một số thôn có đường truyền internet chưa ổn định; thiết bị và kỹ năng số của người dân còn hạn chế; đội ngũ cán bộ chuyên môn về công nghệ thông tin vẫn còn thiếu. Nhưng bằng cách bắt đầu từ những việc làm thiết thực, huy động cả hệ thống chính trị và kiên trì hỗ trợ người dân ngay tại cơ sở, chuyển đổi số đang từng bước đi vào đời sống đồng bào.
Ở vùng biên giới này, chính quyền số không được thể hiện từ những thuật ngữ xa lạ. Nó được cụ thể hóa từ việc người dân bớt phải bỏ thời gian để lên trung tâm xã làm thủ tục, thay vào đó tự mình hoàn thành đơn giản trên chiếc điện thoại cầm tay.
Những thay đổi nhỏ ấy cho thấy Nghị quyết số 57-NQ/TW đang từng bước “bén rễ” ở Sơn Vĩ, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân và xây dựng một nền hành chính gần dân, vì dân.
Nếu ở Sơn Vĩ, nghị quyết được cụ thể hóa bằng những dịch vụ công vượt núi đến với đồng bào thì tại Khâu Vai, chủ trương của Đảng được hiện hữu trên những tuyến đường bê tông vươn qua miền đá xám. Ở đó, sự tiên phong của người đứng đầu đã khơi dậy sức dân, biến những con đường từng chỉ là mong ước thành “mạch sống” nối liền các thôn bản vùng cao.
Thực hiện: Giào Họ - Hà Linh
