Dải đất ven biển tỉnh Ninh Bình (nguyên là tỉnh Nam Định) vốn hiền hòa yên bình với những chuyến tàu vươn khơi bám biển cùng với bà con diêm dân bám với nghề muối cả bao thế hệ. Thế nhưng, trong hồ sơ của cơ quan Thi hành án dân sự (THADS) thì tại địa bàn thuộc xã Hải Chính, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định (cũ) nay thuộc Thị trấn Cồn, tỉnh Ninh Bình lại hiện lên như một "tọa độ nóng" với ma trận lợi ích chồng chéo.

Danh sách thi hành án mà Cục THADS tiếp nhận bao gồm 10 trường hợp (9 hộ dân và 1 pháp nhân) hiện đang cư trú tại các địa bàn khác nhau trước kia thuộc tỉnh Nam Định (cũ), nay thuộc tỉnh Ninh Bình như:

Thị trấn Cồn (thuộc xã Hải Chính và xã Hải Lý, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định), xã Hải Hòa (thuộc xã Hải Triều, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định), xã Giao Châu (thuộc xã Giao Yến, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định), xã Giao Hùng (thuộc xã Giao Thịnh, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định) và Thị trấn Quất Lâm (thuộc huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định).

Dù nơi cư trú phân tán, nhưng điểm chung của họ là tâm lý chờ đợi, chây ì và quan sát lẫn nhau để thách thức giới hạn của chính quyền.

Đặc biệt, sự phức tạp được đẩy lên cao trào khi danh sách thi hành án có tên Công ty Cổ phần Thủy sản Thiên Phú. Đây không còn là câu chuyện của những hộ dân thuần túy, mà là bài toán xử lý pháp nhân với những ràng buộc kinh tế và quy trình pháp lý.

Trong bối cảnh ấy, vai trò của những Chấp hành viên đã dịch chuyển linh hoạt từ người thực thi bản án đơn thuần trở thành những "nhà quản trị rủi ro tư pháp".

Qua trao đổi với ông Đỗ Tương Thống, nguyên Cục trưởng Cục THADS tỉnh Nam Định chia sẻ với phóng viên báo Pháp luật Việt Nam: “Chúng tôi phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt: Một sai sót nhỏ về quy trình, một phút thiếu kiềm chế trước lời lẽ kích động, hay một nhịp phối hợp thiếu ăn ý đều có thể biến cuộc cưỡng chế thành một ‘điểm nóng’ an ninh trật tự, gây hệ lụy khôn lường đến uy tín của bộ máy chính quyền.”

“THADS tỉnh Nam Định (nay là Thi hành án dân sự tỉnh Ninh Bình) nơi tôi công tác, cùng các cơ quan liên ngành và nguyên Ban chỉ đạo THADS huyện Hải Hậu đã phải họp bàn, thống nhất phương án bảo vệ nghiêm ngặt.” ông Thống cho biết

“Để tăng cường sức mạnh cho "mặt trận" này, THADS tỉnh Nam Định nay là Thi hành án dân sự tỉnh Ninh Bình đã kịp thời điều động những cán bộ là các anh em Chấp hành viên, Thư ký dày dạn kinh nghiệm từ các đơn vị trong tỉnh để chi viện cho nguyên huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Với sự hỗ trợ tối đa từ chính quyền địa phương về nhân lực, phương tiện và sự phối hợp nhịp nhàng của các ban ngành, nút thắt tại nguyên xã Hải Chính, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định đã dần hé mở.

Mặc dù đương sự cư trú rải rác, nhưng trọng tâm của toàn bộ chiến dịch cưỡng chế thực địa được chúng tôi tổ chức thực hiện tại địa bàn nguyên là xã Hải Chính, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định - nơi diễn ra các nút thắt pháp lý quan trọng nhất, nhưng cuối cùng cũng đã được tháo gỡ bằng một cuộc cưỡng chế nghiêm minh, đúng luật.” - ông Thống nhấn mạnh.

Một chiến dịch với quy mô đặc biệt lớn như vậy hoàn toàn không có chỗ cho bất kỳ sự ngẫu hứng nào. Trước khi những chiếc máy xúc tiến vào hiện trường, một "tổng hành dinh" trí tuệ và tinh thần đã được xây dựng chi tiết, quy tụ sức mạnh liên ngành từ Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Công an, Y tế đến chính quyền địa phương.

Trong "ván cờ" này, cơ quan Thi hành án dân sự (THADS) chúng tôi đóng vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược, người cầm lái cho toàn bộ tiến trình.

Ông Thống chia sẻ, kế hoạch được anh em chúng tôi xây dựng tỉ mỉ đến từng "centimet" thực địa. Mọi kịch bản xấu nhất đều được đưa lên bàn cân dự báo, từ việc đương sự dùng vật cản, tự gây thương tích để gây áp lực, đến việc các đối tượng xấu lợi dụng đám đông nhằm xuyên tạc bản chất sự việc.

Mỗi lực lượng tham gia được ví như một mắt xích trong bộ máy hiệp đồng tác chiến hoàn hảo: công an kiên cố vòng ngoài, tổ vận động bền bỉ bám sát vòng trong, y tế túc trực cho mọi tình huống khẩn cấp.

Giữa guồng quay ấy, những người Chấp hành viên cầm trịch phải giữ một "cái đầu lạnh" để điều phối, đảm bảo mỗi hành động cưỡng chế vừa nghiêm minh theo khuôn khổ thượng tôn pháp luật, vừa giữ được tính nhân văn tối thiểu.

Chiến dịch được Cục THADS triển khai quyết liệt thành 02 đợt. Trong đó, đợt 1 kéo dài 2 ngày (07 - 08/4/2022) với những mục tiêu cụ thể: 

Nếu đợt 1 là bước khởi đầu thận trọng thì đợt 2 chính là giai đoạn "cao trào" của toàn bộ chiến dịch. Trong suốt 8 ngày đêm triển khai kế hoạch liên tục, đối với các cán bộ Thi hành án dân sự, mỗi giờ trôi qua không chỉ là thử thách về thể lực mà còn là một cuộc đấu trí tâm lý nghẹt thở.

Lịch trình cưỡng chế dày đặc được các cán bộ thực hiện với sự chuẩn xác từng chi tiết, từng yếu tố… như được lập trình sẵn.

8 ngày đêm ấy, áp lực không chỉ đến từ sự chây ì của đương sự mà còn từ sự dồn nén của thời gian. Giữa cái nắng gió của vùng biển và những tình huống phát sinh ngoài dự kiến, anh em Chấp hành viên đã nỗ lực chứng minh rằng: "Bản lĩnh không chỉ nằm ở sự nghiêm minh, mà còn ở khả năng giữ "cái đầu lạnh" để đưa con thuyền công lý về đích an toàn". - ông Thống chia sẻ.

Nhìn lại 192 giờ đồng hồ "căng như dây đàn" với vô vàn rủi ro chực chờ bùng phát, khi ngẫm lại yếu tố quyết định giúp làm chủ được toàn bộ nhiệm vụ, ông Thống trải lòng qua vụ việc này khi mỗi lần nhớ tới:

"Đó là 192 giờ mà những cán bộ thi hành án như chúng tôi phải gác lại niềm riêng, bám trụ tại thực địa dưới cái nắng hanh hao của vùng biển và những ánh mắt đầy áp lực.

Nhưng chính trong gian khó, bản lĩnh của những người mang sắc phục Thi hành án đã tỏa sáng. Chúng tôi không lùi bước trước sự ngoan cố, nhưng cũng không thiếu sự mềm mỏng khi cần thiết để giải tỏa những uẩn ức cuối cùng của người dân." - ông Thống kể.

Khi những hàng rào vi phạm cuối cùng đổ xuống, khi mặt bằng được bàn giao sạch sẽ cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đó là lúc bản tình ca về kỷ cương được viết tiếp.

Chiến dịch 8 ngày đêm thực hiện thành công không chỉ gửi đi thông điệp đanh thép tới những đối tượng có ý định coi thường pháp luật, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về vai trò của ngành THADS trong việc giữ gìn sự ổn định của xã hội.

Ông Đỗ Tương Thống luôn tâm niệm, Thi hành án dân sự chính là chốt chặn cuối cùng để bảo vệ tính nghiêm minh của bản án. Nếu bản án là lời hứa của công lý, thì cưỡng chế thi hành án chính là hành động hiện thực hóa lời hứa đó.

Với bản lĩnh "thép" và sự tận tụy của những người làm nghề như chúng tôi, "thanh bảo kiếm" của pháp luật sẽ mãi là điểm tựa vững chắc nhất để nhân dân tin vào sự công bằng và lẽ phải trong một xã hội thượng tôn pháp luật.

Thực hiện: Phạm Duy - Kim Ngân - Lã Vinh

Kỳ cuối: Phía sau những tấm bằng khen - khi công lý không chỉ là con chữ trên giấy