Kiviaq - món ăn có mùi kinh dị nhất thế giới

Những món ăn ngon chuẩn mâm cơm Tết miền Trung

Món ăn dân dã chữa yếu sinh lý

Khâu nhục, sự cầu kỳ mang đến món ăn tuyệt hảo từ xứ Lạng

Món ăn khiếp sợ

Ðảo Greenland, nơi có thành phố Qaanaaq và ngôi làng Siorapaluk nằm ở vĩ độ sát nhất Bắc Cực. Cư dân ở đây là nhóm người Inughuit nói thổ ngữ Inuktun, được ví là người Eskimo Bắc Cực. Thời gian có mặt trời mọc, những người Inuit có thể đánh xe chó đi săn, chèo thuyền đánh bắt hải cẩu và kỳ lân biển, nấp trong vách núi để bắt chim trời. Dù có ăn hết con hải cẩu thì da của nó cũng không được bỏ phí. Họ dùng nó để lên men món Kiviak, món chim Auk thối rữa nhồi hải cẩu. Món ăn mà nếu có thoáng nhìn sẽ thấy buồn nôn.

Kiviaq là sản phẩm của quá trình bảo quản, lưu giữ thực phẩm khi thiếu thức ăn trong mùa đông khắc nghiệt, giúp con người vượt qua giai đoạn khó khăn do băng giá và sự tối tăm, nên việc đi săn để lấy thịt tươi là việc gần như không thực hiện được. Trong khoảng thời gian này, những chiếc “túi” đựng thịt lên men được đào lên, mở ra và chim chết bên trong có thể ăn luôn.

Mặc dù là một món ăn truyền thống, nhưng cách thức chế biến món ăn này lại khiến nhiều người thấy sợ hãi. Nguyên liệu chính để làm món ăn này là Auk, một loài chim biển nhỏ, trọng lượng khoảng 150 gram, có lông màu đen, trắng. Tên của Kiviak trong thổ ngữ là “hương vị mùa hè” hay “wonderful taste of summer”.

Dòng này hơi giống chim cánh cụt phương Nam và cũng săn mồi dưới nước, chỉ lên những vách đá, sườn đồi cao để làm tổ và đẻ trứng. Khu vực phía bắc đất nước là nơi sinh sống chính chúng, chiếm khoảng 80% tổng số lượng trên thế giới. Tuy nhiên, chúng chỉ xuất hiện ở đây trong một khoảng thời gian ngắn vào mùa hè. Đó cũng là lúc người dân địa phương đi săn và dự trữ thực phẩm cho mùa đông.

Những thợ săn Inuit có thể là nam, nữ, người già, trẻ nhỏ với dụng cụ vợt lưới thô sơ. Họ thường nấp trong những hốc hay dựng lán nhỏ ở vách mà lựa chiều bay của đàn chim, rồi dùng cây gậy dài với lưới tròn trên mũi mà vợt. Một người săn chim Auk chuyên nghiệp có thể bắt chừng 500 con một ngày.

Trước khi làm Kiviaq, người dân sẽ loại bỏ thịt và xương của con hải cẩu mà họ săn được. Những gì còn lại là một chiếc túi da có lớp mỡ dày. Sau đó, những con chim Auk đã chết, còn nguyên lông, mỏ sẽ được nhồi chặt trong túi da. Thông thường là từ 300 đến 500 con. Phần da hở sau đó được khâu chặt và người Inuit sẽ bôi lên bề mặt một lớp mỡ. Cách này giúp xua đuổi ruồi, ngăn chặn chúng đẻ trứng, phá hoại món ăn. Những con hải cẩu bọc chim sau đó được chôn vùi dưới một đống đá, để tránh không khí và lên men trong 3 - 18 tháng.

Lớp mỡ của hải cẩu giúp thịt chim mềm hơn. Người Inuit thường ăn sống, sau khi vặt lông và bỏ chân, mỏ của chúng. Khi đào lên thì tất cả hỗn hợp đã hóa lỏng toàn bộ, khi ăn người ta đập phần đầu chim Auk ra như đập trứng. Thậm chí kinh dị hơn, nhiều người còn trực tiếp cắn đứt đầu chim và hút nước bên trong. Xương của chim Auk cũng có thể ăn được. Một cách khác, Kiviaq được cho vào nồi luộc, để loại bỏ lông nhanh hơn. Tuy nhiên món ăn làm từ các loài chim biển lên men này không phải là đồ ăn dễ tiêu hóa với những người không quen.

Nghe cách ăn đã ghê rợn, hương vị của món ăn cũng đáng sợ không kém. Mùi hương vừa hăng vừa nồng nặc của thịt thối rữa sẽ bốc lên ngay khi được đào ra khỏi lòng đất. Hương vị cay, hăng này thường được ăn ở không gian mở, vì nếu ăn trong nhà, hương vị “nặng mùi” của nó sẽ còn lưu giữ nhiều tuần sau. Vì vậy, người dân thường thưởng thức ở ngoài trời. Phần trái tim được cho là ngon nhất của món ăn.

Niềm tự hào của người Inuit, nhưng lại khó ăn

Kiviaq được xem như một món đặc sản, một niềm tự hào của người Inuit, Kiviak thường được dùng trong những dịp lễ sinh nhật hay cưới hỏi. Tất nhiên ở vùng đất khắc nghiệt này, món Kiviak được ăn hết cả xương mà không bỏ thứ gì trừ lông chim. Dù là món khoái khẩu, nhưng cũng rất nặng mùi với chính người Inuit, món Kiviak phải được ăn ở ngoài nhà, nếu không Kiviak sẽ ám mùi trong nhà tới vài tuần.

Mùi của Kiviak thum thủm như món Natto của người Nhật hay phô mai thối gorgonzola pha với cam thảo. Khi mùa đông đến, điều kiện ánh sáng và băng dày hạn chế khả năng đi săn của người Inuit. Lúc này họ sẽ đào Kiviaq lên, chia sẻ cho gia đình và những người trong cộng đồng.

Mặc dù có dư vị khá ngon, nhưng điểm trừ và cũng là điểm đặc biệt khiến nhiều người biết đến Kiviaq là mùi hôi thối nồng nặc. Chỉ những thực khách can đảm mới có thể thưởng thức được món ăn này, còn với người chưa quen thì sẽ buồn nôn ngay khi ngửi thấy mùi của nó.

Món ăn khiến du khách chú ý một phần vì tò mò, phần vì muốn thử thách lòng can đảm. Tuy nhiên, chỉ cần đưa lên mũi, Kiviaq đã khiến thực khách bỏ cuộc bởi mùi vị vô cùng khủng khiếp. Nhiều du khách khi thử thách ăn món này và đều lắc đầu lẽ lưỡi. Một số người chia sẻ rằng nó “có hương vị giống như từ địa ngục”. Một số khác lại cảnh báo rằng, sau khi ăn, Kiviaq thực sự khiến người thưởng thức bị “tê liệt vị giác hoàn toàn”.

Rất nhiều du khách đến đảo Greenland ở quốc gia hạnh phúc nhất thế giới tò mò với món chim nhồi trong bụng hải cẩu nhưng không phải ai cũng dám thử bởi mùi vị kinh khủng của Kiviak. Anh Sumitra, một cây bút viết cho trang Odditycentral cảnh báo, “Tôi phải nói với những người ưa sự tinh tế rằng món Kiviaq không dành cho bạn”.

Năm 2011, đoàn làm phim của BBC đã tới Bắc Cực để tìm hiểu về món ngon này của người Inuit. Ngay sau khi da hải cẩu được mở ra, nhiều người đã ngừng ghi hình, rời khỏi vị trí vì mùi hăng nồng của món ăn. Đạo diễn Nick Brown, người nếm thử món ăn cho biết, món Kiviaq có hương vị giống pho mát thối trộn cam thảo. “Đây là món ăn nặng mùi nhất tôi từng thử qua”, anh nói.

Vì không có cây cỏ nào sinh sôi, nên người Inuit ăn hết tất cả những thứ phèo phổi bên trong chim để bổ sung khoáng chất và vitamin. Tuy nhiên, chỉ có giống chim Auk này mới có thể tự lên men phân hủy an toàn, người Inuit đã thử dùng vịt biển, nhưng có một số người bị ngộ độc.

Cụ thể, vào tháng 8 năm 2013, ở Greenland ghi nhận 2 trường hợp tử vong do ngộ độc thực phẩm, sau khi ăn Kiviaq. Tuy nhiên, món Kiviak được làm từ chim Eider chứ không phải chim Auk. Loài chim Eider một loài chim lớn hơn và hoàn toàn không phù hợp với công thức lên men như chim Auk, nên đã khiến cho những người ăn nó bị ngộ độc. Vì vậy, cơ quan thú y và thực phẩm Greenland đã đưa ra những cảnh báo, rằng để làm Kiviaq đòi hỏi kiến thức truyền thống sâu sắc. Chính quyền sau đó nỗ lực để hướng dẫn người dân về an toàn và vệ sinh thực phẩm.

Ngày nay, những con chim Auk thường được dùng để nấu ăn trực tiếp. Món Kiviaq truyền thống chỉ xuất hiện trong các ngày lễ quan trọng.