Kiểm toán Nhà nước chỉ rõ nhiều bất cập về quản lý đất đai tại Hà Nội, Thanh Hóa, Ninh Bình

Hàng trăm tỷ đồng tiền sử dụng đất chưa được sử dụng đúng quy định

Qua kiểm toán chuyên đề về việc điều tiết, quản lý, sử dụng nguồn thu từ tiền sử dụng đất năm 2023, KTNN phát hiện tỉnh Ninh Bình và Thanh Hóa đã dự toán thu chưa sát, đồng thời không dành đủ kinh phí cho công tác quản lý đất đai theo quy định, với tổng số tiền lên đến hàng trăm tỷ đồng.

Cụ thể, theo báo cáo của KTNN, tại tỉnh Ninh Bình, số tiền lẽ ra phải trích lập cho công tác đo đạc, đăng ký đất đai là 146 tỷ đồng đã không được thực hiện đầy đủ.

Tương tự, tại tỉnh Thanh Hóa, con số này còn lớn hơn nhiều, lên tới 663 tỷ đồng.

KTNN nhấn mạnh, việc này không chỉ cho thấy sự thiếu sót trong công tác dự toán thu ngân sách, dẫn đến việc không đạt được mục tiêu đề ra, mà còn vi phạm quy định về việc trích tối thiểu 10% tổng số thu từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất để tái đầu tư vào công tác quản lý tài nguyên đất đai.

Điều này có thể ảnh hưởng đến tiến độ hiện đại hóa hệ thống quản lý đất đai và tiềm ẩn rủi ro trong công tác quy hoạch, sử dụng đất tại hai địa phương.

Bên cạnh đó, việc điều tiết tiền sử dụng đất tại các địa phương cũng chưa phù hợp với Nghị quyết HĐND tỉnh.

Tại Ninh Bình, việc phân chia cho cấp huyện 60% tiền sử dụng đất sau khi trừ chi phí giải phóng mặt bằng được xác định là không đúng Nghị quyết (quy định 60% bao gồm cả chi phí giải phóng mặt bằng, ví dụ rõ tại Dự án Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng Khu dân cư Cầu Chẹm).

Đối với tỉnh Thanh Hóa, một số huyện đã khấu trừ chi phí phục vụ đấu giá quyền sử dụng đất vào tiền sử dụng đất trước khi phân chia cho các cấp ngân sách, điều này cần được xem xét lại tính pháp lý.

Ngoài ra, tỉnh Thanh Hóa còn quy định nộp tiền sử dụng đất vào ngân sách nhà nước sau khi thanh toán chi phí giải phóng mặt bằng, chi phí hạ tầng và các chi phí khác liên quan, bị KTNN xác định là không phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước.

Đặc biệt, kết quả kiểm toán chỉ rõ các địa phương đã sử dụng tiền sử dụng đất chưa đúng quy định.

Tỉnh Ninh Bình đã sử dụng 59 tỷ đồng từ nguồn này để bù hụt thu ngân sách và 0,5 tỷ đồng để chi cho hoạt động tổ chức đấu giá.

Tương tự, tỉnh Thanh Hóa sử dụng 1 tỷ đồng tiền sử dụng đất để chi thường xuyên; và 0,9 tỷ đồng tiền sử dụng đất của ngân sách cấp huyện để chi cho dự án thuộc nhiệm vụ chi ngân sách cấp tỉnh (tại TP Thanh Hóa).

Ngoài ra, các địa phương cũng thực hiện phân bổ vốn từ tiền sử dụng đất cho một số dự án chưa phù hợp quy định và còn tồn tại một số sai sót trong chấp hành quy định về quản lý dự án đầu tư.

Thống kê sai, thiếu quản lý, cho thuê trái quy định đất công ích

Thực hiện kiểm toán chuyên đề quản lý và cho thuê đất công ích giai đoạn 2022-2023 tại TP Hà Nội, tỉnh Thanh Hóa và Ninh Bình, KTNN đã chỉ rõ nhiều vi phạm.

Một số địa phương như Thanh Hóa, Ninh Bình đã chậm gửi báo cáo thống kê đất đai và Thanh Hóa chưa báo cáo kết quả định kỳ về Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) theo quy định.

Công tác thống kê diện tích đất công ích do cấp xã quản lý tại một số địa phương chưa tuân thủ quy định, dẫn đến sai sót kéo dài nhiều năm mà quá trình kiểm tra, rà soát hàng năm chưa phát hiện để xử lý kịp thời (điển hình tại huyện Phú Xuyên cũ, TP Hà Nội).

Nhiều địa phương khác như TP Thanh Hóa, thị xã Nghi Sơn, huyện Yên Định (cũ) chưa thực hiện rà soát nguồn gốc, diện tích đất để phê duyệt Quỹ đất công ích cho cấp xã quản lý.

Kết quả kiểm toán cũng cho thấy một số địa phương chưa xây dựng hệ thống thông tin về đất công ích; chưa báo cáo tình hình quản lý, sử dụng; chưa lập hồ sơ quản lý từng diện tích đất công ích.

Tình trạng nợ tiền thuê đất công ích còn phổ biến.

Đặc biệt, nhiều trường hợp không phê duyệt phương án và tổ chức đấu giá cho thuê đất công ích; cho thuê đất công ích vượt thời hạn quy định hoặc cho thuê lại đất công ích không phù hợp quy định.

KTNN cũng chỉ rõ, một số địa phương chưa thu hồi đất trường hợp hết hạn thời gian thuê; chưa kiểm tra, rà soát đánh giá tình hình quản lý, sử dụng quỹ đất công ích theo chỉ đạo của tỉnh; và chưa kiểm tra việc chấp hành quy định về đất đai và xử lý vi phạm theo quy định.

Qua kiểm toán ngân sách, một số địa phương còn để xảy ra tình trạng cho thuê đất công ích không đấu giá, không đúng thẩm quyền, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát và tiêu cực.

Những bất cập, hạn chế và sai phạm được KTNN chỉ ra trong báo cáo kiểm toán chuyên đề này đòi hỏi các địa phương liên quan cần khẩn trương rà soát, chấn chỉnh, khắc phục kịp thời, đảm bảo việc quản lý, sử dụng đất đai đúng quy định pháp luật, minh bạch và hiệu quả, góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật tài chính – ngân sách và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.