Khu du lịch sinh thái Vườn Quốc gia U Minh Hạ: Đánh thức “viên ngọc xanh” vùng đất phía Tây Cà Mau

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm “đánh thức” tiềm năng của vùng đất phía Tây, đồng thời đặt nền móng cho mô hình phát triển bền vững, hài hòa giữa khai thác và gìn giữ tài nguyên thiên nhiên.

 Định hình trung tâm du lịch sinh thái vùng, đa dạng trải nghiệm xanh

Theo quyết định phê duyệt, tổng diện tích nghiên cứu của Vườn Quốc gia U Minh Hạ là 8.527,8 ha. Trong đó, khu vực định hướng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí đến năm 2030 khoảng 1.318 ha; riêng phạm vi lập quy hoạch phân khu là 199,5 ha, thuộc địa bàn các xã Đá Bạc và Khánh An.

Không gian được tổ chức thành 3 phân khu chức năng chính, đóng vai trò hạt nhân để triển khai các dự án du lịch, dịch vụ và hạ tầng kỹ thuật. Quy hoạch hướng đến mục tiêu từng bước đưa U Minh Hạ trở thành điểm đến sinh thái tiêu biểu của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, có sức cạnh tranh và bản sắc riêng.

Quan điểm xuyên suốt được xác định rõ: phát triển du lịch sinh thái phải gắn chặt với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học, đặc biệt là hệ sinh thái rừng tràm trên đất than bùn – một trong những hệ sinh thái đặc hữu, có giá trị cao về môi trường và khoa học.

Quy hoạch định hướng phát triển các sản phẩm du lịch theo hướng trải nghiệm thiên nhiên, nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và khám phá văn hóa bản địa. Đồng thời, tỉnh Cà Mau chú trọng hoàn thiện cơ chế thu hút đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và đẩy mạnh quảng bá thương hiệu du lịch.

Theo ông Lâm Văn Bi – Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, việc phát triển du lịch tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ phải đặt trong tổng thể bảo tồn hệ sinh thái rừng tràm, bảo vệ đa dạng sinh học.

“Đây không chỉ là tài nguyên du lịch mà còn là tài sản quý giá của địa phương, cần được gìn giữ lâu dài, khai thác hợp lý để phát triển bền vững” - ông Bi nhấn mạnh. 

Khu du lịch được định hướng hình thành nhiều phân khu chức năng đặc thù, tạo nên chuỗi trải nghiệm liên hoàn như: khu đón tiếp – điều hành kết hợp trưng bày, bảo tàng sinh học; khu du lịch sinh thái với các hoạt động tham quan, nghiên cứu, giải trí; khu vườn sưu tập động, thực vật và dược liệu; khu tái hiện làng rừng, làng nghề truyền thống; khu nghỉ dưỡng với mô hình lưu trú bản địa và cao cấp; khu trồng cây lưu niệm – điểm nhấn du lịch xanh

Các công trình được thiết kế theo hướng sinh thái, mật độ xây dựng thấp, chiều cao hạn chế, ưu tiên vật liệu thân thiện môi trường nhằm bảo đảm hài hòa với cảnh quan tự nhiên.

Theo dự báo, đến năm 2030, khu du lịch sẽ thu hút tối thiểu 309.000 lượt khách, trong đó khách quốc tế chiếm khoảng 8%; lượng khách trung bình đạt từ 800–1.000 lượt/ngày, với tỷ lệ lưu trú qua đêm khoảng 28%.

Hệ thống dịch vụ được tổ chức đa dạng, từ tham quan trong ngày đến nghỉ dưỡng dài ngày, kết hợp các trải nghiệm đặc trưng như chèo xuồng, đi bộ xuyên rừng, khám phá hệ sinh thái và thưởng thức ẩm thực địa phương.

Đáng chú ý, quy hoạch đặc biệt ưu tiên phát triển hạ tầng kỹ thuật thân thiện môi trường. Giao thông nội khu sử dụng chủ yếu xe điện, xe đạp, đường đi bộ và giao thông thủy, hạn chế tối đa phương tiện cơ giới. Hệ thống cấp điện, cấp nước, xử lý chất thải được đầu tư đồng bộ; khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo như điện mặt trời nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường. 

Gắn phát triển du lịch với sinh kế cộng đồng

Một trong những điểm nhấn quan trọng của quy hoạch là gắn phát triển du lịch với tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương. Cộng đồng dân cư được khuyến khích tham gia vào chuỗi giá trị du lịch thông qua cung cấp dịch vụ, phát triển mô hình lưu trú bản địa, sản xuất sản phẩm đặc trưng.

Theo lãnh đạo tỉnh Cà Mau, việc triển khai quy hoạch không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn nâng cao ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường trong cộng đồng dân cư, tạo sự đồng thuận trong quá trình phát triển.

Quy hoạch Khu du lịch sinh thái Vườn Quốc gia U Minh Hạ được kỳ vọng sẽ tạo cú hích mạnh mẽ cho du lịch phía Tây tỉnh Cà Mau, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành du lịch địa phương trong bối cảnh liên kết vùng ngày càng chặt chẽ.

Không chỉ dừng lại ở một dự án kinh tế, quy hoạch còn thể hiện tầm nhìn dài hạn của tỉnh trong việc khai thác hợp lý tài nguyên, bảo tồn thiên nhiên và gắn kết lợi ích cộng đồng – hướng tới mô hình phát triển bền vững trước những thách thức ngày càng lớn của biến đổi khí hậu. 

Đề án phát triển du lịch sinh thái U Minh Hạ đến năm 2030

Ông Hồ Hoàng Ca – Phó Giám đốc Vườn Quốc gia U Minh Hạ cho biết, Vườn là khu rừng đặc dụng tiêu biểu với hệ sinh thái rừng tràm trên đất than bùn đặc trưng, nằm trong vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà Mau. Khu vực này có giá trị nổi bật về đa dạng sinh học, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái.

Theo ông Ca, Đề án đã được UBND tỉnh Cà Mau phê duyệt, quy mô phát triển du lịch khoảng 1.318 ha, tập trung tại phân khu dịch vụ – hành chính và một phần phân khu phục hồi sinh thái. Mục tiêu xuyên suốt là phát triển du lịch theo hướng bền vững, gắn với bảo tồn hệ sinh thái, bảo vệ môi trường và phát huy giá trị văn hóa bản địa.

Đề án định hướng hình thành đồng bộ các khu chức năng như: khu đón tiếp du khách, khu du lịch sinh thái, khu nghỉ dưỡng, khu tái hiện làng rừng – làng nghề, vườn sưu tập động, thực vật và khu trồng cây lưu niệm. Các sản phẩm du lịch tập trung vào tham quan, trải nghiệm, nghiên cứu, khám phá thiên nhiên, kết hợp khai thác giá trị văn hóa và ẩm thực đặc trưng.

Tổng nhu cầu vốn đầu tư ước tính gần 1.459 tỷ đồng, trong đó nguồn vốn xã hội hóa chiếm tỷ trọng chủ yếu. Hình thức đầu tư là cho thuê môi trường rừng có thời hạn 30 năm, nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát chặt chẽ các yếu tố bảo tồn.

Việc phát triển hạ tầng du lịch được yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc thân thiện môi trường, không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng. Diện tích xây dựng được kiểm soát theo quy định, ưu tiên vật liệu dễ tháo dỡ, phù hợp cảnh quan.

Theo lộ trình, quy hoạch chi tiết dự kiến được phê duyệt trong năm 2026; các hoạt động xúc tiến, kêu gọi đầu tư triển khai từ quý III/2026, hướng tới hoàn thành toàn bộ Đề án vào năm 2030. Phó Giám đốc Vườn Quốc gia U Minh Hạ kỳ vọng, đây sẽ là bước đột phá trong khai thác tiềm năng, thu hút nguồn lực xã hội, đồng thời bảo tồn hiệu quả hệ sinh thái rừng quý hiếm./.