Khi nhà xưởng “khai tử” nguồn gốc đất đai
Khi việc xử lý các công trình, cụm công trình xây trái phép chưa được thực hiện xong, hàng loạt nhà xưởng quy mô lớn tại phường Phước Tân, tỉnh Đồng Nai lại được hình thành.
Những ngày cuối tháng 3/2026, nhóm phóng viên có mặt tại Tổ 10, khu phố Tân Cang, phường Phước Tân, tỉnh Đồng Nai để ghi nhận về việc một cụm nhà xưởng bề thế, quy mô có dấu hiệu xây dựng trái phép vừa được hoàn thiện đưa vào sử dụng.
Công trình tọa lạc tại thửa đất số 100, tờ bản đồ số 33, phường Phước Tân, tỉnh Đồng Nai.
Theo quan sát, công trình này được xây dựng bao trùm toàn bộ khu đất diện tích cả ngàn m2.
Xung quanh được quây tôn bảo vệ. Người dân sinh sống gần đó cho biết, nhà xưởng này chuyên về làm các đồ dùng bằng gỗ, vì vậy máy chạy liên tục, tạo ra tiếng ồn rất lớn và phát sinh một lượng bụi lớn gây ô nhiễm môi trường.
Do nhà xưởng nằm ngay bên đường dân sinh của người dân nên xe tải lớn ra vào liên tục, thậm chí có hôm xe tải vào hàng đậu cả một dãy dài, choán hết một phần đường của người dân, gây cản trở đi lại và tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn giao thông.
Ông T.T.H., người dân sống gần công trình trên cho biết, trước đó, nhà xưởng này đã có sẵn, nhưng quy mô nhỏ, hoạt động sản xuất ngay khu dân cư.
Khoảng mấy tháng nay, công ty này đã tiến hành xây dựng một nhà xưởng lớn hơn, quy mô hoành tráng hơn.
“Khu này là khu thuộc cụm công nghiệp chui hơn 72ha mà cơ quan chức năng đã thanh tra, buộc di dời hết, không hiểu sao, công ty này vẫn xây dựng được nhà xưởng.
Không những xây được mà còn xây to nữa”, ông H., nói và mong muốn cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra xem vì sao nhà xưởng này vẫn mọc lên không chỉ mở rộng cả về diện tích mà còn tăng quy mô sản xuất khiến máy móc chạy nhiều hơn, gây ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân.
Trong khi đó, ông Đ.V.N có nhà ở gần công trình nói trên thì vô cùng bức xúc vì những công ty, nhà máy khác nằm trong cụm công nghiệp chui Phước Tân chưa chịu di dời đi theo kết luận thanh tra đã ban hành thì lại mọc lên một nhà xưởng khác.
“Nhiều nhà xưởng gây ô nhiễm môi trường, tiếng ồn, xe cộ với kích cỡ lớn chạy ra vào đường dân sinh liên tục nhiều năm nay khiến dân rất cực khổ chưa chịu tháo dỡ rời đi thì nay lại thêm nhà xưởng bề thế hơn, to hơn được xây dựng thêm.
Chúng tôi không hiểu khâu quản lý xây dựng của địa phương như thế nào nữa”, ông N., bức xúc.
“Một nhà dân xây trái phép cán bộ biết liền, nhưng nhà xưởng to đùng thế này lại mọc lên trong cụm công nghiệp chui đã bị thanh tra thì không thể nào không biết”, ông N., khẳng định.
Ông H., hay ông N, là hai trong số nhiều hộ dân tại khu phố Tân Cang và Tân Lập, phường Phước Tân vô cùng bức xúc vì nhiều năm nay, nhiều nhà xưởng, công ty tổ chức hoạt động kinh doanh, sản xuất gây ảnh hưởng lớn đến đời sống của họ.
Điều đáng nói, tất cả các nhà xưởng, công ty mọc lên ở khu vực này đều là trái phép theo kết luận thanh tra của UBND tỉnh Đồng Nai đã ban hành từ năm 2020.
Đặc biệt, sau khi có kết luận Thanh tra của UBND tỉnh, với quyết tâm không “hợp thức hóa” cho sai phạm, tháng 1/2022, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai cũng đã có văn bản 2958-CV/TU về việc không chấp thuận bổ sung quy hoạch khu công nghiệp tại xã Phước Tân vào quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch phát triển khu công nghiệp Việt Nam với quy mô khoảng 280 ha, trong đó có khu đất hơn 72 ha.
Đồng thời, xây dựng phương án di dời các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất ra khỏi khu vực nêu trên; mục tiêu đến hết năm 2025 phải hoàn thành việc di dời.
Tuy nhiên, đến nay, 176/184 cơ sở được xác định không phù hợp quy hoạch phải di dời nhưng vẫn “án binh bất động”.
Không những vậy, nhiều nhà xưởng, công ty, tiêu biểu như công trình đã nói ở trên tiếp tục mọc lên như “chưa hề có cuộc chia ly”.
Nhóm phóng viên cũng có mặt tại khu vực khu phố Tân Lập, phường Phước Tân ngay đầu đường Võ Chí Công đi vào.
Đây là nơi có nhiều công trình xây dựng trái phép đến nay chưa được xử lý dứt điểm thì lại có những công trình khác mọc lên.
Điển hình là tại thửa đất số 378, tờ bản đồ số 14, diện tích 5.792m2, mục đích sử dụng đất là đất trồng cây lâu năm hiện đang có một khu nhà xưởng đang được tiến hành xây dựng.
Theo quan sát, toàn bộ diện tích khu đất đã được đổ nền xi măng, xây tường rào bao quanh.
Ông B., công nhân đang thi công công trình trên cho biết, chỗ này sẽ làm kho xưởng. Chủ đầu tư cho đổ nền, bao tường rào trước, tầm hơn chục ngày nữa sẽ cho dựng cột, xà, bao tôn để lắp ghép nhà xưởng.
Cách đó không xa, hai công trình nhà xưởng cũng đã hoàn thiện chuẩn bị đưa vào sử dụng.
Đó là một nhà xưởng được làm dưới dạng nhà tiền chế tại thửa đất số 154, tờ bản đồ số 18, diện tích hơn 854m2, mục đích sử dụng là đất lúa và một nhà xưởng cũng mới được làm xong tại thửa đất số 202, tờ bản đồ số 13, mục đích sử dụng đất lúa.
Người dân ở khu vực trên cho hay, các nhà xưởng này đều mới được làm từ cuối năm 2025 đến nay.
Để che mắt cơ quan chức năng, các nhà xưởng này thường sử dụng các thiết bị vật liệu cũ như tôn, xà gồ đã qua sử dụng.
Đặc biệt, tại các thửa đất từ 92 đến 109, tờ bản đồ số 13 thuộc điều chỉnh quy hoạch chung đô thị Biên Hòa đến năm 2045 đang lấy ý kiến, (trước đó được xác định nguồn gốc đất là đất rừng, đất lúa và cây hàng năm khác) có một nhà xưởng rộng cả ngàn m2 cũng đang hoạt động.
Qua kháo sát của phóng viên, hiện nay, chỉ riêng khu phố Tân Cang và Tân Lập phường Phước Tân đã có nhiều nhà xưởng, nhà máy, công ty đang sản xuất kinh doanh xây dựng trên đất không đúng mục đích sử dụng đất.
Nói một cách chính xác: “Nhà xưởng xây dựng ở đây tồn tại theo đúng kiểu “khai tử” nguồn gốc đất trên giấy tờ”.
Dù là địa phương “điểm nóng” về xây dựng trái phép, phường Phước Tân hiện vẫn chưa có giải pháp nào để xử lý triệt để.
Không những vậy, nhiều công trình liên tục “khai tử” mục đích sử dụng đất trên giấy tờ đặt ra một dấu hỏi lớn về khâu quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng ở địa phương này.
Theo tìm hiểu của phóng viên, tháng 8 năm 2025, UBND phường Phước Tân đã ra quyết định thành lập Tổ kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, xây dựng trên địa bàn (gọi tắt là tổ chức năng), do bà Phạm Hoàng Yến -Chánh văn phòng HĐND, UBND phường Phước Tân (nguyên là Phó Chủ tịch UBND phường Phước Tân cũ) làm tổ trưởng.
Theo đó, Tổ này có chức năng kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật thuộc lĩnh vực đất đai, sử dụng đất không đúng mục đích, phân lô bán nền, trật tự xây dựng theo quy hoạch đã được phê duyệt theo đúng thẩm quyền, đúng quy định.
Tổ có trách nhiệm báo cáo kết quả thực hiện hàng tuần hoặc đột xuất khi có vụ việc phát sinh; được sử dụng con dấu của UBND phường trong quá trình thực hiện nhiệm vụ khi được Chủ tịch UBND phường giao.
Dù được giao vai trò vô cùng lớn, nhưng trên thực tế, hoạt động của Tổ chức năng nói trên vẫn chưa đạt hiệu quả.
Một số cán bộ phụ trách địa chính, môi trường phường Phước Tân cũ đã nghỉ hưu khẳng định, với việc được giao chức năng “vượt khỏi ngưỡng” cho phép, đáng ra Tổ chức năng này phải phát huy tối đa vai trò giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Tuy nhiên, đến nay, tình hình xây dựng trái phép, đặc biệt là những công trình lớn, và nghiêm trọng hơn nữa là xây dựng mới ngay trong cụm công nghiệp chui 72 ha đã và đang diễn ra là điều khó có thể chấp nhận.
Nhiều người dân khẳng định, khi phát hiện việc xây dựng trái phép đã có phản ánh đến phòng chức năng chuyên môn của UBND phường nhằm kiểm tra, xác minh.
Trước những vụ việc như đề cập ở trên, dư luận đặt ra nhiều dấu hỏi trước việc giám sát, kiểm tra, cũng như vai trò lãnh đạo, chỉ đạo điều hành của lãnh đạo địa phương, các phòng ban chuyên môn tại phường Phước Tân có thật sự sâu sát?
Tin rằng, những câu hỏi trên sẽ được lãnh đạo phường Phước Tân sớm trả lời, bởi hơn ai hết, phản ứng của dư luận chính là một phần đáp án cho bài toán quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng ngay tại địa phương này.
