Khẩu trang không phải là thần dược

Trong những ngày qua, "cơn sốt" khẩu trang trở thành vấn đề được dư luận quan tâm đặc biệt. Website của Tổ chức Y tế thế giới đăng tải khuyến cáo: "Không cần đeo khẩu trang y tế vì chưa có bằng chứng khoa học cho thấy có lợi ích bảo vệ sức khoẻ đối với người không bị bệnh". Chưa chứng minh việc đeo khẩu trang có thể ngăn ngừa lây nhiễm virus, mà chỉ giúp một phần nào đó giảm được sự lây nhiễm.

Dùng khẩu trang sai cách nguy cơ lây nhiễm cao

Ai cũng biết khẩu trang có tác dụng ngăn ngừa sự lây nhiễm qua đường hô hấp. Khẩu trang y tế ở Việt Nam rẻ và dễ mua nên trở thành “liệu pháp tâm lý” đối với số đông và thậm chí bị lạm dụng, bởi chúng ta sử dụng mọi lúc, mọi nơi, cả khi chưa thực sự cần thiết. Điều này tạo ra cảm giác an toàn “ảo” và thái độ coi thường các biện pháp phòng ngừa cần thiết khác.

Việc dùng khẩu trang y tế sai cách khiến "nguy cơ bị nhiễm bệnh còn cao hơn". Hiện nay, đa số người dân đeo khẩu trang vào rồi tháo ra, chạm tay vào khẩu trang rồi đeo lại, cứ thế nhiều lần. Lẽ ra, cách sử dụng đúng là khi tháo bỏ, tay cầm ở phía dây rồi bỏ thẳng vào thùng rác.

Đeo khẩu trang giúp phòng, chống bệnh đường hô hấp rất tốt, nhưng chúng ta phải xác định ở mức độ nào, nguy cơ nào, trường hợp nào, lúc nào thì dùng khẩu trang. Không cần quá đề cao việc đeo khẩu trang vì điều này thực sự không hiệu quả bằng việc rửa tay thường xuyên, đúng cách.

Hiện nay, dịch chưa lây lan mạnh mẽ trong cộng đồng, người dân nên dùng khẩu trang ở nơi có nguy cơ lây lan cao như khi đi phương tiện công cộng, đến bệnh viện. Nếu ngồi trong lớp học, văn phòng làm việc thì không cần thiết phải đeo khẩu trang vì cũng có thể gây bí thở...

Khi nào nên đeo khẩu trang y tế

Mới đây, Cục Quản lý Môi trường Y tế, Bộ Y tế - ký công văn gửi Vụ Giáo dục thể chất (Bộ GD&ĐT), góp ý về nội dung phòng chống dịch Covid-19 trong trường học, cho rằng học sinh, giáo viên không cần đeo khẩu trang ở trường. Nhà trường sẽ khuyến cáo đeo khẩu trang khi cần thiết.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Công Thương phối hợp với Sở Y tế xác định 5 nhóm ưu tiên bắt buộc phải sử dụng khẩu trang hằng ngày để phòng ngừa sự lây lan của COVID-19. Đó là những người làm việc ở bộ phận tiếp nhận và trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính, thường xuyên tiếp xúc đông người; những người làm việc tại các chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi; những người làm việc tại các cơ sở lưu trú và khách sạn; các nhân viên bến xe, cảng hàng không, đường thủy, taxi, xe buýt; các nhân viên ở những bếp ăn tập thể.

Bộ Y tế khuyến cáo để phòng bệnh, những người thuộc đối tượng nghi nhiễm bệnh, những người tiếp xúc với bệnh nhân nhiễm virus Covid-19, những người có các triệu chứng ho, sổ mũi, hắt xì liên tục nên đeo khẩu trang y tế để hạn chế lây các bệnh truyền nhiễm cho cộng đồng.

Chỉ cần đeo khẩu trang 3 lớp là được; không nhất thiết phải cần khẩu trang chuyên dụng vốn dành cho trường hợp tiếp xúc trực tiếp với người đang nhiễm bệnh và có diễn biến nặng. Với người trực tiếp chăm sóc, điều trị các bệnh nhân nhiễm virus Covid-19 hoặc những người đi vào ổ dịch, cần được trang bị khẩu trang chuyên dụng N95 và các loại khẩu trang chuyên dụng đặc biệt khác.

Hệ luỵ từ việc lạm dụng khẩu trang Theo quy định của Bộ Y tế, khẩu trang y tế chỉ được sử dụng một lần và người dân sau khi dùng phải bỏ ngay vào thùng rác. Tuy nhiên, do ý thức của người dân chưa cao nên khẩu trang y tế bị vứt bừa bãi ngày càng nhiều.

Tại Điều 20, Nghị định 155/2016/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, quy định phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng đối với hành vi vứt, thải, bỏ rác thải sinh hoạt, khẩu trang y tế không đúng nơi quy định tại khu chung cư, thương mại, dịch vụ hoặc nơi công cộng.

Ghi nhận thực tế của PV Báo PLVN cho thấy, tình trạng khẩu trang y tế sau khi sử dụng được người sử dụng vứt bỏ một cách tuỳ tiện ở các địa điểm công cộng như khu vui chơi, công viên, bãi cỏ, bệnh viện, công viên, hàng quán... cứ vài mét là có một vài khẩu trang y tế đã qua sử dụng. Với thiết kế gọn nhẹ, cộng với tác động của gió, đa số khẩu trang y tế bay rải rác khắp nơi.

Trao đổi với PV Báo PLVN Ông Phan Huy Anh Vũ - GD Sở Y tế Đồng Nai chia sẻ: “Chúng ta không nên nghĩ khẩu trang có thể ngừa được dịch bệnh, kho khẩu trang đang khan hiếm trên toàn thế giới, việc đeo khẩu trang chỉ có tác dụng cho nhân viên y tế những người trực tiếp có thể tiếp xúc trực tiếp với mầm bệnh. Đất nước chúng ta hơn 90 triệu người, chỉ cần phân nửa số dân mang khẩu trang thôi thì lượng rác thải rất lớn, hơn nữa chi phí rất là tốn kém, liệu việc tốn kém đó có mang lại kinh tế hay có mang lại cái hiệu quả mong muốn đạt được hay không? Tốt nhất chúng ta nên hạn chế tiếp xúc với mọi người, tiếp xúc với đám đông đó là biện pháp ngăn ngừa hiệu quả nhất”.

Điều đáng lo ngại hơn là do virus Covid-19 chủng mới tiếp tục tồn tại vài ngày trong môi trường tự nhiên nên nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh từ khẩu trang y tế rất lớn. Chính quyền và các cơ quan chức năng ở nhiều địa phương như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng… cũng đã lên tiếng cảnh báo về điều này.Việc lạm dụng khẩu trang y tế còn tạo ra tình trạng khan hiếm không cần thiết về vật dụng phòng ngừa, dẫn đến hiện tượng tích trữ trong các gia đình, găm hàng tại các cơ sở kinh doanh, kích thích hành vi đẩy giá lên cao để trục lợi, thậm chí là lừa đảo-sản xuất và tiêu thụ khẩu trang không đạt chuẩn với giá “trên chuẩn.”

Thay vào đó, để phòng, chống COVID-19 một cách hiệu quả nhất thì không phải và không chỉ đơn giản là sử dụng khẩu trang. Quan trọng hơn là mọi người cần có ý thức giữ gìn sức khỏe, nâng cao sức đề kháng của cơ thể.