Khám sức khỏe không nên “khám xong rồi để đó”
Khám sức khỏe không nên dừng lại ở việc “khám xong rồi để đó”, mà phải gắn với quản lý sức khỏe liên tục tại y tế cơ sở, cập nhật dữ liệu sức khỏe theo thời gian thực và có cơ chế theo dõi, can thiệp sớm khi phát hiện nguy cơ.
Theo Sở Y tế TP HCM, thực hiện Nghị quyết 72 về chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân, việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân cần được nghiên cứu kỹ, bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tiễn và năng lực đáp ứng của hệ thống y tế.
Khám sức khỏe toàn dân không nên áp dụng nguyên xi mô hình khám sức khỏe hành chính theo Thông tư 32/2023/TT-BYT như khám sức khỏe tuyển dụng, khám sức khỏe định kỳ cho người lao động, khám đi học, lái xe hay xuất khẩu lao động.
Nếu triển khai theo cách này trên quy mô toàn dân sẽ tạo áp lực rất lớn lên hệ thống y tế, tiêu tốn nhiều nguồn lực, trong khi hiệu quả phát hiện sớm bệnh tật chưa chắc tương xứng nếu không gắn với phân tầng nguy cơ, quản lý liên tục và theo dõi sau khám.
Khám sức khỏe toàn dân cần được thiết kế theo hướng sàng lọc nguy cơ, phát hiện sớm bệnh tật và quản lý sức khỏe liên tục, phù hợp với từng nhóm dân cư và năng lực thực tế của hệ thống y tế.
Hướng tiếp cận phù hợp hơn là chuyển trọng tâm sang khám sàng lọc, đánh giá nguy cơ và phát hiện sớm bệnh tật.
Mỗi người dân cần được đánh giá sức khỏe ban đầu, cập nhật Hồ sơ sức khỏe điện tử và phân nhóm theo tuổi, giới, bệnh nền, yếu tố nguy cơ, môi trường sống và nghề nghiệp.
Trên cơ sở đó, hệ thống y tế xác định ai cần khám gì, tầm soát gì, với tần suất bao nhiêu và được theo dõi tại đâu.
Với người khỏe mạnh, ưu tiên là tư vấn phòng bệnh, tiêm chủng, dinh dưỡng, vận động và tầm soát một số bệnh phổ biến.
Với người cao tuổi, người có bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai, trẻ em, người lao động trong môi trường nguy cơ hoặc các nhóm yếu thế, cần xây dựng các gói chăm sóc và tầm soát phù hợp theo từng nhóm đối tượng.
Quan trọng hơn, khám sức khỏe không nên dừng lại ở việc “khám xong rồi để đó”, mà phải gắn với quản lý sức khỏe liên tục tại y tế cơ sở, cập nhật dữ liệu sức khỏe theo thời gian thực và có cơ chế theo dõi, can thiệp sớm khi phát hiện nguy cơ.
Sở Y tế TP HCM cho rằng, tinh thần của Nghị quyết 72 không chỉ là “khám cho nhiều người”, mà là quản lý sức khỏe người dân một cách chủ động, liên tục, có trọng tâm, dựa trên dữ liệu và mang lại hiệu quả thực chất.
Mục tiêu của chăm sóc sức khỏe cộng đồng không phải là tạo ra các “giấy chứng nhận đủ sức khỏe”, mà là phát hiện sớm nguy cơ, quản lý sức khỏe liên tục và can thiệp kịp thời để phòng bệnh, giảm bệnh nặng và giảm tử vong sớm.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã ký ban hành Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 6/5 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân.
Chỉ thị nêu rõ, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đặt ra yêu cầu phải thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức và hành động đối với công tác này, nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách từ thực tiễn.
Theo đó, định hướng trọng tâm là chuyển mạnh từ tư duy tập trung vào khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; chú trọng bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời. Nghị quyết cũng xác định mục tiêu chiến lược từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, được lập Sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời, từng bước giảm gánh nặng chi phí y tế.
Trên cơ sở này, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 282/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW; Quốc hội ban hành Nghị quyết số 261/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Thời gian qua, Bộ Y tế, Bộ Công an và một số địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Tuyên Quang… đã chủ động xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực, tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân, góp phần nâng cao nhận thức và phòng ngừa bệnh tật.
Để triển khai đồng bộ, hiệu quả trên toàn quốc từ năm 2026, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm.
Trong đó, các tỉnh, thành phố phải xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài gắn với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao đời sống người dân. Mục tiêu đặt ra là đến hết năm 2026, toàn dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí và được lập Sổ sức khỏe điện tử.
Cùng với đó, cần huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị tại địa phương, phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu, các cấp ủy đảng và chính quyền cơ sở trong chỉ đạo, tổ chức thực hiện. Công tác thông tin, tuyên truyền phải được tăng cường nhằm nâng cao nhận thức của người dân, hình thành thói quen chủ động khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc phát hiện sớm bệnh tật.
