Jan Koum - Từ "nghèo rớt mùng tơi" tiến thẳng vào Top giàu nhất thế giới

Hoài Thu

Sinh ra trong gia đình giàu có là điều kiện rất tốt để trở nên giàu có. Tuy nhiên, đó không phải là cách duy nhất.

Có không ít người trong nhóm những người giàu nhất thế giới có khởi đầu “nghèo rớt mồng tơi”. Họ không chỉ leo lên đứng đầu trong ngành mà một số còn lọt vào Top những người giàu nhất thế giới và một trong số đó phải nhắc đến tỷ phú Jan Koum.

Bí quyết là niềm đam mê công nghệ

Tỷ phú này có một tuổi thơ khá vất vả, ông sinh ra và lớn lên tại một ngôi làng nhỏ bên ngoài Kiev, Ukraina. Gia đình Koum có ba người với mẹ làm nội trợ và bố làm quản lý xây dựng bệnh viện và trường học. Gia đình Jan Koum nghèo tới mức không có nước nóng để tắm và hãn hữu lắm mới sử dụng điện thoại.

Nhớ lại tuổi thơ khốn khó của mình, Jan Koum nói: “Bạn hãy thử tưởng tượng, giữa mùa đông lạnh giá ở Ukraine, nhiệt độ ngoài trời có thể xuống tới âm 20 độ C, vậy mà lũ trẻ như chúng tôi phải cuốc bộ tới bãi đỗ ô tô gần trường để sử dụng nhà tắm công cộng”.

Năm 16 tuổi, Koum cùng mẹ nhập cư Mỹ với mong muốn tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn. Họ ở trong một căn hộ nhỏ tại Mountain View, California và sống bằng nguồn phúc lợi cũng như sử dụng tem phiếu thực phẩm. Những ngày đầu ở Mỹ, Koum phải xếp hàng để được nhận suất ăn miễn phí. Để kiếm tiền, mẹ Koum phải đi trông trẻ thuê, còn Koum nhận việc quét dọn trong cửa hàng rau quả gần nhà.

Cha của Jan Koum dự định sẽ đoàn tụ với hai mẹ con khi họ ổn định hơn nhưng không may ông mắc bệnh hiểm nghèo và qua đời 5 năm sau đó. Đáng buồn hơn, mẹ của Jan Koum không lâu sau cũng được chẩn đoán mắc ung thư và qua đời sau cha của ông 3 năm.

Do thiếu đi sự quan tâm của cha mẹ, Jan Koum từng có thời gian nổi loạn và gặp rắc rối ở trường. Dần dà, ông bắt đầu không thích trường học và những mối quan hệ “nông cạn” xung quanh. Năm 18 tuổi, Koum vẫn thuộc “thành phần cá biệt” ở trường do ít hòa nhập với bạn bè. Jan Koum suýt nữa không đỗ tốt nghiệp vì học hành chểnh mảng.

Tuy nhiên bù lại, ông làm bạn với chiếc máy tính cũ mua lại từ hiệu sách. Lúc đó ông đã bắt đầu tự học IT và mạng máy tính bằng cách mua sách ở cửa hàng sách cũ và trả lại khi đọc xong. Dần dà, Koum gia nhập một nhóm hacker (tin tặc), lân la vào thế giới mạng và làm quen với những nhân vật sau này đều nổi danh như đồng sáng lập của Napster.

Ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường Koum đã là một người yêu thích công nghệ.

Tại đây, ông có dịp gặp gỡ Brian Acton, một nhân viên của Yahoo và người này đã giúp Jan Koum trở thành nhân viên an ninh của công ty. Sáu tháng sau, Acton đã giúp Koum trở thành nhân viên an ninh tại Yahoo. Không lâu sau, ông quyết định ngừng đến trường để tập trung làm toàn thời gian tại Yahoo vì thấy rằng mình ghét đi học. Koum có cơ hội tham gia vào một đội hacker đặc biệt chuyên tập trung vào vấn đề an ninh có mật danh là “w00w00”. Trong thời gian học đại học, ông làm thêm tại hãng Ernst & Young với vị trí nhân viên kiểm tra lỗ hổng bảo mật. Một phần công việc của anh có liên quan tới giám sát hệ thống quảng cáo của Yahoo và đây là cơ duyên để Koum gia nhập Tập đoàn Internet khổng lồ này sau đó.

Cặp đôi này đã trải qua rất nhiều thăng trầm trong 9 năm sau đó, Koum tiết kiệm được 400.000 USD còn người bạn Action mất hàng triệu USD sau khi đầu tư vào các công ty công nghệ. Vào tháng 9/2007, bộ đôi này rời khỏi Yahoo và xả hơi trong suốt gần một năm trời để du lịch khắp nơi và tìm kiếm cảm hứng mới. Khi trở về, Jan và Acton quyết định cùng nhau nộp đơn xin việc tại Facebook. Tuy nhiên, mong muốn của họ không thành hiện thực khi cả hai đều trượt. “Chúng tôi là những người bị Facebook từ chối”, Acton nói.

WhatsApp tạo nên bước ngoặt cuộc đời

Đến 1/2009, khi mua một chiếc iPhone, Jan Koum nhận ra rằng kho ứng dụng App Store có thể mở ra cả một ngành công nghiệp ứng dụng. Ông cùng người bạn người Nga là Alex Fishman đã ngồi hàng giờ để nói về ý tưởng phát triển ứng dụng mới.

Đến tháng 4.2009, Jan Koum quyết định thành lập công ty Whatsapp Inc. với ứng dụng nhắn tin miễn phí dành cho di động Whatsapp. Khi Fishman triển khai ứng dụng, chỉ có vài trăm người dùng tải về nó - chủ yếu là các bạn bè của Jan Koum tại Nga.

Thời gian đó, ứng dụng di động này gần như là duy nhất cho phép người dùng sử dụng số điện thoại của mình để nhắn tin miễn phí. Không đi theo lối mòn như Skype, cũng là một ứng dụng nhắn tin phổ biến trên mạng, WhatsApp không quản lý tài khoản bằng mật khẩu mà thực hiện bằng nhận dạng số điện thoại người dùng.

Do đó, Whatspp nhanh chóng thu hút hàng trăm nghìn người dùng tại Đông Âu và cả ở Mỹ. Brian Action gia nhập ban quản trị 9 tháng sau khi thành lập. Cả hai thu hút được 250.000 USD trong lần huy động vốn đầu tiên từ 5 người bạn ở công ty cũ.

Nhờ khoản tiền, Koum và Acton làm việc không công trong vài năm đầu tiên. Đến cuối năm 2009, WhatsApp quyết định thu phí, bằng cách định kỳ thay đổi trạng thái ứng dụng từ "miễn phí" sang "thu phí" và kiếm khoảng 5.000 USD mỗi tháng. Ngoài ra, họ nâng cấp ứng dụng cho iPhone với chức năng gửi ảnh. Ứng dụng nhanh chóng khiến người dùng điện thoại quả táo phát cuồng dù bị thu phí 01 USD.

Mức phí này rẻ hơn chi phí nhắn tin sms, nhất là với những tin nhắn quốc tế hoặc có đính kèm hình ảnh, video. Về công nghệ, trong khi iMessage của Apple hay BBM của BlackBerry chỉ cho phép nhắn tin giữa hai sản phẩm của công ty thì WhatsApp có thể chạy trên tất cả các hệ điều hành của các dòng điện thoại thông minh hiện thời.

Với vẻn vẹn 32 kỹ sư, một nhà phát triển của WhatsApp sẽ phải hỗ trợ tới 14 triệu người dùng thường xuyên, một tỷ lệ chưa từng nghe nói đến trong ngành công nghệ. Đội ngũ "huyền thoại này" vẫn thành công trong việc duy trì một dịch vụ đáng tin cậy, xử lý tới 50 tỷ tin nhắn mỗi ngày trên 7 nền tảng khác nhau.Tiến hành gửi hàng tỷ tin nhắn mỗi ngày, thu hút hơn 450 triệu người dùng thường xuyên mỗi tháng, WhatsApp tương đương, thậm chí là qua mặt nhiều mạng xã hội hay dịch vụ nhắn tin phổ biến khác như Skype, Twitter. Bản thân Facebook Messenger cũng không phải là đối thủ của WhatsApp.

Không ai có thể tưởng tượng được rằng WhatsApp đạt được tất cả những thành tựu này mà không phải chi lấy một đồng cho marketing. WhatsApp không tuyển cả nhân viên PR hay tiếp thị. Nhưng khác với những thương hiệu lớn nhất thế giới, WhatsApp lại tạo được sự kết nối cảm xúc mạnh mẽ chưa từng thấy với người dùng. Tất cả sự tăng trưởng của WhatsApp đều đến từ những khách hàng hài lòng và thuyết phục bạn bè của họ dùng thử dịch vụ.

Mọi chuyện dần thay đổi khi ứng dụng này lọt vào danh sách Top 20 ứng dụng phổ biến nhất trên Apple Store năm 2011. Đến tháng 2/2013, cả hai quyết định tổ chức cuộc gọi vốn lần hai trong bí mật và có nhà đầu tư sẵn sàng bỏ ra 50 triệu USD, nâng giá trị Whatsapp lên 1,5 tỷ USD. Có thêm tiền đầu tư, Acton đã thuê ngay toà nhà 3 tầng làm văn phòng. Hiện nay, toà nhà mới đang được xây sửa lại, và WhatsApp sẽ chuyển đến trụ sở mới trong mùa hè này, số nhân viên của hãng cũng đã tăng lên 100 người.

Năm 2012, WhatsApp lọt vào tầm ngắm của Facebook. CEO Mark Zuckerberg đã gọi điện thoại cho Koum. Hai người sau đó đi uống cà phê và cùng leo núi. Trong suốt hai năm, họ luôn giữ liên lạc, thường xuyên leo núi và trò chuyện về chủ đề kết nối thế giới. Tháng 2/2014, Zuckerberg mời Koum ăn tối và đưa ra đề nghị mua lại WhatsApp ngay trên bàn ăn. Facebook đã định giá và tiến hành thu mua WhatsApp với tổng giá trị hợp đồng lên đến 19 tỷ USD.

Tạp chí Forbes ước tính Jan Koum sở hữu 45% cổ phần trong công ty, còn người đồng sáng lập còn lại Brian Acton nắm hơn 20%. Điều này có nghĩa là sau thương vụ với Facebook, Koum có thể sẽ thành tỷ phú đôla với tài sản 6,8 tỷ USD, còn Acton có ít nhất 3 tỷ USD.