Hồn xuân trong thơ Lê Thị Ái Tùng: Từ khát vọng non sông đến khát vọng tương lai rạng rỡ

Bức tranh xuân đa sắc, dọc chiều dài đất nước

Đọc thơ Lê Thị Ái Tùng, ta như được thực hiện một chuyến du hành tâm tưởng, đi qua những vùng địa linh nhân kiệt của Tổ quốc khi nàng Xuân vừa gõ cửa. Mở đầu bằng sắc trắng tinh khôi của vùng cao, tác giả đã lột tả cái thần sắc của hoa mận, hoa ban tại Mai Châu:

"Biển hoa bao phủ mấy nhà sàn

Trắng muốt tinh khôi sắc mận, ban"

Hình ảnh "Đá Trắng quanh năm luôn tuyết phủ" không chỉ là một đặc trưng địa danh mà còn gợi lên vẻ hoang sơ, hùng vĩ. Nếu Xuân Mai Châu là sắc trắng của sự thuần khiết thì Xuân Tây Bắc lại được tô điểm bởi sắc đỏ nồng nàn. Cái nhìn của nhà thơ không chỉ dừng lại ở sắc hoa mà còn mở rộng ra không gian lao động của con người:

"Đỏ rực cung đường sắc hoa đào

Lúa xanh từng bậc lên cao

Đồi hoa trắng muốt, ngỡ vào cõi mơ".

Chưa dừng lại ở đó, tác giả đưa ta vào đại ngàn Tây Nguyên đầy nắng gió. Mùa xuân ở đây không chỉ có màu sắc mà còn có âm thanh và nhịp sống sôi động của lễ hội:

"Tiếng cồng chiêng quyện tiếng ca

Trẻ mang áo mới, người già say say ...

Đua voi có tự bao đời

Đất chân rung chuyển, người người reo vui".

Qua ngòi bút của Ái Tùng, mùa xuân không chỉ là sự thay đổi của đất trời mà là sự hồi sinh của sức sống con người. Đặc biệt, trong bài “Vườn Xuân”, tác giả thu hẹp lăng kính vào không gian gần gũi hơn. Khu vườn ấy như một tiểu vũ trụ hội tụ đủ đầy kỳ hoa dị thảo, nơi "Sơn tùng ở tận núi cao" cũng về hội ngộ cùng "Dừa xanh đứng dựa bên thềm". Sự giao thoa này cho thấy một tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết, biết trân trọng mọi vẻ đẹp từ bình dị đến cao sang.

Khát vọng bình an và niềm tin vào tương lai tươi sáng

Bên cạnh những vần thơ tả cảnh đầy thi vị, giá trị cốt lõi trong thơ Lê Thị Ái Tùng chính là tình yêu quê hương gắn liền với lòng biết ơn quá khứ và niềm hy vọng vào tương lai.

Trong bài “Thăm lại quê tôi”, tác giả đã dành những khổ thơ xúc động nhất để nói về sự đổi thay của mảnh đất quê hương: "Qua rồi cái thuở long đong/Ngày lo cơm áo, đêm mong ngóng người".

Sau những năm tháng chiến tranh, khi "các con biền biệt phương trời", sự trở về và chiến thắng đã mang lại nụ cười hạnh phúc cho người mẹ. Hình ảnh "Nếp nhăn mắt mẹ giãn rồi / Được đêm ngon giấc trên môi nụ cười" chính là biểu tượng cao đẹp nhất của một đất nước đã hồi sinh từ gian khó.

Tác giả không quên tri ân những người đã nằm xuống bằng những vần thơ nghẹn ngào: "Nghĩa trang chữ đã bạc màu/ Nhớ anh cái thủa cùng nhau chơi đùa/Anh hi sinh đã bao mùa/ Thương anh tôi lại lên chùa cầu an". Nhà thơ không dừng lại ở nỗi đau, mà tìm về sự thanh thản trong tâm hồn để hướng tới tương lai.

Câu thơ "Thiện tâm xin giữ mong đời bình an" như một lời tự răn, một triết lý sống nhân văn. Tương lai trong thơ Lê Thị Ái Tùng gắn liền với việc giữ gìn những ký ức không phai, từ bóng hình mẹ cha đến những phong tục quê kiểng. Kết thúc mạch cảm xúc, thơ Lê Thị Ái Tùng khơi gợi một niềm tin mãnh liệt: Mùa xuân của thiên nhiên cũng chính là mùa xuân của lòng người và vận mệnh đất nước.

Sau những tháng ngày "hai sương dãi dầu" của cha mẹ, đất nước đang vươn mình mạnh mẽ. Những vần thơ của bà không chỉ là lời tụng ca cảnh đẹp, mà còn là lời nhắc nhở thế hệ sau hãy trân trọng hòa bình, giữ gìn thiện tâm để cùng nhau xây dựng một ngày mai rạng rỡ, nơi mọi miền quê đều xanh mướt và yên lành.

Đặt thơ Lê Thị Ái Tùng bên cạnh các bậc tiền bối, ta thấy có sự tiếp nối hồn cốt dân tộc. Nếu Nguyễn Bính đậm chất "chân quê" hoài cổ, thì Lê Thị Ái Tùng mang đến hơi thở lạc quan: "Đông qua, xuân đã đến rồi/ Thiện tâm xin giữ mong đời bình an". Bà miêu tả cảnh sắc hùng vĩ như Chu Mạnh Trinh nhưng lại gần gũi bằng lối thơ tự sự của Tố Hữu, chuyển hóa cái "rét mướt" xưa kia thành "cõi mơ" no ấm.

Đặc biệt, tư tưởng của bà gặp gỡ Nguyễn Khoa Điềm khi định nghĩa Đất Nước từ những điều bình dị: "Quê tôi lắm nắng nhiều mưa/ Có đàn cò trắng sớm trưa đi, về". Và cũng như cụ Nguyễn Du đề cao chữ "Tâm", bà khẳng định giá trị cốt lõi của con người chính là lòng thiện tâm. Đó là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, kết nối trái tim người cầm bút với vận mệnh tươi sáng của dân tộc.

Dưới đây là chùm thơ của Lê Thị Ái Tùng:

XUÂN MAI CHÂU

Biển hoa bao phủ mấy nhà sàn

Trắng muốt tinh khôi sắc mận, ban

Đá Trắng quanh năm luôn “tuyết phủ“

Hoang sơ, hùng vĩ đẹp vô vàn.

XUÂN TÂY BẮC

Xuân này trở lại miền Tây Bắc

Đỏ rực cung đường sắc hoa đào

Lúa xanh từng bậc lên cao

Đồi hoa trắng muốt, ngỡ vào cõi mơ.

MÙA XUÂN TÂY NGUYÊN

Cà phê nở rộ hoa trắng muốt

Đỏ rực pơ lang suốt tháng Ba

Tiếng cồng chiêng quyện tiếng ca

Trẻ mang áo mới, người già say say

Khắp chốn núi rừng mai, đào nở

Thác đổ xa xa ngỡ lụa phơi

Đua voi có tự bao đời

Đất chân rung chuyển, người người reo vui.

VƯỜN XUÂN

Ngày xuân đứng ngắm vườn hoa

Mà tôi cứ tưởng như là trong mơ

Ngày ngày dạo gót làm thơ

Nhìn đào, hồng thắm đứng chờ gió xuân

Kia hoa mai nở trắng ngần

Cùng vui khi được đón xuân cùng đào

Sơn tùng ở tận núi cao

Mà nay cũng lại đứng vào nơi đây

Hoàng ngư bơi lội suốt ngày

Bên hòn non bộ dưới cây lan rừng

Dạ hương hoa nở tưng bừng

Tiếc thay hương chỉ thơm lừng về đêm

Dừa xanh đứng dựa bên thềm

Gió rung cành lá êm đềm, reo vui

Đông qua, xuân đã đến rồi

Thiện tâm xin giữ mong đời bình an.

THĂM LẠI QUÊ TÔI

Quê tôi lắm nắng, nhiều mưa

Có đàn cò trắng sớm trưa đi, về

Trải dài, xanh mướt con đê

Điểm bao hoa dại đẹp mê lòng người

Trâu, bò gặm cỏ, rong chơi

Trẻ vung kiếm gỗ đánh, cười rộn vang

Mênh mông thảm lúa chín vàng

Gió đưa, hương tỏa, nhẹ nhàng sóng lan

Chim ca, mây trắng lang thang

Biếc xanh, cao vút tre làng, khói bay

Đình làng mấy cụ tóc mây

Ngồi chơi cờ tướng, ra tay ngập ngừng

Mấy chai quốc lủi đã lưng

Mỗi đi nước hiểm lại mừng, xuýt xoa

Trời xanh, nắng rọi chói lòa

Ai nghiêng vành nón thướt tha, say lòng

Qua rồi cái thuở long đong

Ngày lo cơm áo, đêm mong ngóng người

Các con biền biệt phương trời

Hùng anh đuổi giặc, mẹ cười xót xa

Cái ngày thắng giặc về nhà

Bao năm gặp lại mắt nhòa lệ rơi

Nếp nhăn mắt mẹ giãn rồi

Được đêm ngon giấc trên môi nụ cười

Quê tôi núi chọc mây trời

Thác như tóc mẹ một đời bôn ba

Đàn bầu ai gẩy xa xa

Tiếng khoan, tiếng nhặt, sao mà lòng đau

“Nghĩa trang” chữ đã bạc màu

Nhớ anh cái thủa cùng nhau chơi đùa

Anh hi sinh đã bao mùa

Thương anh tôi lại lên chùa cầu an

Tiếng kinh, tiếng mõ xen đan

Hồn như nhận tự Phật đàn bình an

Ngôi chùa cổ kính nhiều lan

Hoa thơm, sắc thắm, bướm vàng lượn quanh

Sông quê uốn lượn, xanh xanh

Những đêm trăng sáng yên lành biết bao

Gió rung cành lá xạc xào

Tiếng con chẫu chuộc vọng vào từ sông

Vườn ai đỏ ánh đèn lồng

Du dương bên mấy bụi hồng tiếng ca

Chợ quê tấp nập gần, xa

Mỗi tuần một bận bày ra đủ đầy

Bánh đa, bánh đúc nơi đây

Chẳng ngon lại khiến vơi đầy nhớ thương

Nhớ sao cái thuở đến trường

Nhớ sao bóng mẹ hai sương dãi dầu

Nhớ sao người bố bạc đầu

Mỗi khi lễ, Tết qua cầu chờ con

Tháng, năm bao chuyện xói mòn

Quê tôi ký ức trong lòng chẳng phai.

Nhà thơ - Nhà văn Lê Thị Ái Tùng là cán bộ hưu trí từng công tác tại Bộ Ngoại giao. Bà là hội viên của Hội Nhà văn Việt - Nga và Hội Nhà thơ Việt - Nga. Thơ của bà đã được đăng trên nhiều báo như Thăng Long Văn Việt, Nghệ Thuật Mới, Văn Việt, và Báo Pháp luật Việt Nam. Phong cách thơ của bà mang âm hưởng của các nhà thơ lớn trong lịch sử văn học Việt Nam. Tác phẩm thơ của bà là tập thơ “Nét đẹp quê hương”, in tại Nhà xuất bản Văn học, năm 2023. Về văn xuôi, bà có tiểu thuyết “Sóng gió thời dĩ vãng”, một trong những cuốn sách xuất sắc về cảnh Hà Nội và đất nước Việt Nam đầu thế kỷ XX. Cuốn tiểu thuyết này được đánh giá cao về tính nhân văn và sự sắc sảo, tinh tế.