Học sinh, sinh viên không được tham gia BHYT hộ gia đình
Trong hệ thống BHYT, học sinh, sinh viên (HSSV) là một trong những nhóm đối tượng tham gia bắt buộc và được Nhà nước đặc biệt quan tâm, hỗ trợ. Đây là chính sách an sinh xã hội mang tính nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước, nhằm bảo vệ sức khỏe và chia sẻ rủi ro tài chính cho mọi người dân khi ốm đau, bệnh tật.
Về căn cứ pháp lý: Theo quy định tại khoản 4, khoản 5, Điều 12 của Luật BHYT (sửa đổi, bổ sung năm 2014) và Điều 4 Nghị định số 146/2018/NĐ-CP, HSSV thuộc nhóm do ngân sách Nhà nước hỗ trợ mức đóng, không thuộc nhóm đối tượng tham gia BHYT theo hộ gia đình.
Luật cũng quy định rõ, mỗi người chỉ được tham gia BHYT theo một nhóm đối tượng duy nhất, nếu một cá nhân đồng thời thuộc nhiều nhóm thì sẽ được hưởng quyền lợi theo đối tượng có quyền lợi cao nhất.
Như vậy, khi một cá nhân đã thuộc nhóm HSSV thì không thể đồng thời tham gia BHYT theo hộ gia đình. Quy định này nhằm tránh trùng lặp, bảo đảm công bằng, minh bạch trong quản lý và thực hiện chính sách.
Về ý nghĩa chính sách: Việc tách HSSV ra khỏi diện hộ gia đình còn thể hiện chủ trương chính sách nhất quán. HSSV được Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% chi phí tham gia BHYT, phần còn lại do gia đình hoặc bản thân người học đóng góp. Đây là cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp, giúp giảm bớt gánh nặng cho phụ huynh, đồng thời bảo đảm tất cả HSSV đều có thẻ BHYT để được chăm sóc sức khỏe toàn diện trong quá trình học tập.
Về cách thức tổ chức: Việc tham gia BHYT của HSSV hiện nay được triển khai tập trung thông qua nhà trường. Mô hình này mang lại nhiều lợi ích như: thuận tiện trong thu nộp và quản lý danh sách; cấp thẻ BHYT theo năm học; tạo điều kiện đăng ký nơi khám, chữa bệnh phù hợp với nơi học tập; đồng thời gắn kết với hoạt động y tế học đường để bảo đảm chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh. Đây là lợi thế mà không phải nhóm đối tượng nào cũng có được.
Bên cạnh đó, nếu một HSSV đã thuộc các nhóm đối tượng ưu tiên khác như hộ nghèo, cận nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi, thân nhân sĩ quan, người có công… thì cũng không cần tham gia theo diện HSSV và đương nhiên không thể tham gia theo hộ gia đình. Đây là nguyên tắc “một người – một nhóm đối tượng” được áp dụng nghiêm ngặt trong toàn bộ hệ thống BHYT.
Về quyền lợi: Khi tham gia BHYT, HSSV được cấp thẻ BHYT điện tử và có quyền lựa chọn, thay đổi nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu trong 15 ngày đầu mỗi quý. Các em được chăm sóc sức khỏe ban đầu tại trường học cũng như tại cơ sở y tế, được quỹ BHYT chi trả chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi và mức hưởng.
Ngoài ra, HSSV còn được cơ quan BHXH tư vấn, hỗ trợ, giải đáp thắc mắc về chính sách BHYT, đồng thời có quyền khiếu nại, tố cáo nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật về BHYT.
HSSV được hưởng 100% chi phí khám chữa bệnh. Cụ thể, khi đi khám chữa bệnh tại cơ sở đăng ký ban đầu như trạm y tế xã, cơ sở y học gia đình, trạm y tế quân – dân y, phòng khám quân – dân y, trung tâm y tế tuyến huyện hoạt động theo mô hình phòng khám, hoặc tại y tế cơ quan, đơn vị, tổ chức do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định; cơ sở khám chữa bệnh trong quân đội, công an do Bộ Quốc phòng và Bộ Công an quy định; cũng như khi khám ngoại trú tại phòng khám đa khoa khu vực.
Ngoài ra, nếu chi phí khám chữa bệnh thấp hơn 15% mức lương cơ sở thì người bệnh không phải đồng chi trả. Đặc biệt, khi đã tham gia BHYT liên tục 5 năm trở lên và có số tiền cùng chi trả trong năm lớn hơn 6 tháng lương cơ sở, HSSV cũng được thanh toán 100% chi phí theo quy định.
Như vậy, việc HSSV không tham gia BHYT hộ gia đình là hoàn toàn phù hợp với pháp luật và mục tiêu chính sách. Đây là giải pháp để quản lý chặt chẽ, sử dụng hiệu quả ngân sách, đồng thời bảo đảm quyền lợi y tế toàn diện cho HSSV trong môi trường giáo dục.
